13 lutego

13 lutego jest 44. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 321 (w latach przestępnych 322) dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Beatrycze, Benignus, Benigny, Emnilda, Eulogiusz, Gilbert, Grzegorz, Humbelina, Jakub, Jan, Jordan, Jordana, Julian, Kastor, Katarzyna, Krystyna, Licyniusz, Martynian, Maura, Paweł, Polieukt, Stefan i Toligniew.
• Międzynarodowe – Światowy Dzień Radia (od 2012 proklamowany przez UNESCO)
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2] obchodzą:
  • św. Eulogiusz z Aleksandrii (patriarcha) (wg Martyrologium Rzymskiego 13 września)
  • bł. Jakub z Viterbo (†1308; biskup)
  • bł. Jordan z Saksonii (prezbiter)

Wydarzenia w Polsce

• 1241 – I najazd mongolski na Polskę: zwycięstwo Mongołów w bitwie pod Turskiem.
• 1511 – Albrecht Hohenzollern został wielkim mistrzem Zakonu krzyżackiego.
• 1706 – III wojna północna: zdecydowane zwycięstwo Szwedów nad dwukrotnie liczniejszą armią sasko-rosyjską w bitwie pod Wschową
• 1813 – Wojny napoleońskie: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Kaliszem.
• 1825 – Car Aleksander I Romanow wprowadził poprawkę do konstytucji znoszącą jawność obrad Sejmu.
• 1857 – Założono Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
• 1919 – Wojna polsko-bolszewicka: zwycięstwo polskie w bitwie pod Berezą Kartuską.
• 1928 – Abp Francesco Marmaggi został mianowany nuncjuszem apostolskim w Polsce.
• 1934 – Minister spraw zagranicznych Józef Beck wyjechał z oficjalną wizytą do Moskwy.
• 1938 – W Przemyślu założono Związek Szlachty Zagrodowej.
• 1944 – Powstańcy UPA dokonali masakry polskich mieszkańców wsi Łanowce na Podolu.
• 1945 – Armia Czerwona zamknęła pierścień okrążenia wokół Wrocławia i zajęła miasta: Bytom Odrzański, Strzegom i Złotoryja.
• 1978 – Premiera filmu Akcja pod Arsenałem.
• 1980 – PKP wycofały z użytku ostatni egzemplarz parowozu Pt31.
• 1982 – Stan wojenny: 45 osób zostało pobitych przez służbę więzienną w ośrodku dla internowanych w Wierzchowie Pomorskim.
• 1984 – Sejm przedłużył swoją kadencję o półtora roku.
• 1985 – Służba Bezpieczeństwa zatrzymała w Gdańsku 7 działaczy "Solidarności". Aresztowano trzech z nich: Władysława Frasyniuka, Bogdana Lisa i Adama Michnika.
• 1986 – Kontradmirał Piotr Kołodziejczyk został mianowany dowódcą Marynarki Wojennej.
• 1992 – Tadeusz Zieliński został Rzecznikiem Praw Obywatelskich.
• 1998 – Zakończono produkcję samochodu dostawczego FSC Żuk.
• 2009 – Sejm powołał Komisję śledczą do zbadania okoliczności porwania i zabójstwa Krzysztofa Olewnika.

Wydarzenia na świecie

Ruiny Drezna po alianckich nalotach – 1945

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
13 lutego

• 1141 – Gejza II został królem Węgier.
• 1542 – Katarzyna Howard, piąta żona króla Anglii Henryka VIII Tudora, została ścięta w Tower of London.
• 1575 – Henryk III Walezy został koronowany na króla Francji.
• 1582 – Papież Grzegorz XIII wydał bullę o wprowadzeniu kalendarza gregoriańskiego.
• 1633 – Galileusz przybył do Rzymu, aby stanąć przed inkwizycją.
• 1642 – Angielski Długi Parlament przyjął ustawę pozbawiającą duchownych prawa zasiadania w parlamencie i Tajnej Radzie oraz pełnienia innych świeckich godności.
• 1660 – Karol XI został królem Szwecji.
• 1668 – W Lizbonie podpisano układ pokojowy kończący wojnę hiszpańsko-portugalską, w którym Hiszpania uznała niepodległość Portugalii.
• 1689 – Wilhelm III Orański i Maria II Stuart zostali współmonarchami Anglii i Szkocji.
• 1692 – Żołnierze króla Anglii Wilhelma III Orańskiego dokonali rzezi w Glencoe (Szkocja).
• 1782 – Francja zajęła karaibską wyspę Saint Kitts.
• 1820 – Przed paryską operą został zasztyletowany książę Karol Ferdynand, najmłodszy syn króla Francji Karola X Burbona.
• 1858 – Richard Francis Burton i John Hanning Speke jako pierwsi Europejczycy dotarli do jeziora Tanganika.
• 1880 – Thomas Alva Edison odkrył zjawisko emisji termoelektronowej.
• 1891 – W Londynie doszło do ostatniego z morderstw przypisywanych Kubie Rozpruwaczowi.
• 1895 – Bracia Auguste i Louis Lumière złożyli patent na kinematograf.
• 1911 – Założono chorwacki klub piłkarski Hajduk Split.
• 1918 – W południowochińskim mieście Shantou ponad tysiąc osób zginęło w wyniku trzęsienia ziemi o sile 7,3 stopnia w skali Richtera.
• 1917 – Holenderska tancerka Mata Hari została aresztowana przez władze francuskie pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Niemiec.
• 1919 – Philipp Scheidemann został kanclerzem Niemiec.
• 1920 – Korpus francuski objął w imieniu Ligi Narodów administrację w spornym niemiecko-litewskim Okręgu Kłajpedy.
• 1922 – Założono Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie.
• 1927 – Założono kolumbijski klub piłkarski América Cali.
• 1934 – Na Morzu Czukockim zatonął unieruchomiony i zmiażdżony przez lód radziecki parowiec SS Czeluskin. 110 osób na pokładzie zeszło na zamarznięte morze, skąd ewakuowano ich drogą lotniczą.
• 1935 – 34-letni niemiecki emigrant Bruno Hauptmann został skazany na karę śmierci za porwanie i zamordowanie 1,5-rocznego syna amerykańskiego lotnika Charlesa Lindbergha.
• 1943:
  • Armia Czerwona wyzwoliła Nowoczerkask.
  • W Wielkiej Brytanii został utworzony Polski Zespół Myśliwski.
• 1945:
  • Armia Czerwona zdobyła Budapeszt.
  • Lotnictwo alianckie zniszczyło nalotami dywanowymi Drezno; zginęło około 35 tysięcy osób.
• 1948 – Założono niemiecki klub sportowy 1. FC Köln.
• 1960 – Na algierskiej Saharze Francja przeprowadziła swój pierwszy próbny wybuch jądrowy.
• 1961 – Władze separatystycznej kongijskiej prowincji Katanga ogłosiły śmierć premiera Patrice'a Lumumby.
• 1962 – Międzynarodowa wyprawa dokonała pierwszego wejścia na najwyższy szczyt Indonezji i Oceanii Puncak Jaya na Nowej Gwinei (4884 m).
• 1969:
  • W Monachium dokonano pierwszej w Niemczech transplantacji serca; biorca zmarł po 27 godzinach.
  • W powiecie Mohe na północnym wschodzie kraju zanotowano najniższą w historii Chin temperaturę (-52,3 °C).
• 1970 – Grupa Black Sabbath wydała swój debiutancki album Black Sabbath.
• 1972 – W japońskim Sapporo zakończyły się XI Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
• 1974 – Aleksander Sołżenicyn został wydalony z ZSRR.
• 1975:
  • Anker Jørgensen został po raz drugi premierem Danii.
  • Na 11. piętrze północnej wieży World Trade Center w Nowym Jorku wybuchł groźny pożar, który objął piętra od 9. do 14.
  • Proklamowano powstanie autonomicznego Tureckiego Federalnego Państwa Cypru.
• 1976 – Zginął w zamachu wojskowy przywódca Nigerii gen. Murtala Mohammed. Jego miejsce zajął gen. Olusẹgun Ọbasanjọ.
• 1980 – Rozpoczęły się XIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie w amerykańskim Lake Placid.
• 1983 – 64 osoby zginęły w pożarze w kinie Cinema Statuto w Turynie.
• 1984 – Konstantin Czernienko został wybrany sekretarzem generalnym Komitetu Centralnego KPZR.
• 1988 – Rozpoczęły się XV Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Calgary.
• 1991:
  • I wojna w Zatoce Perskiej: amerykańskie bomby trafiły w schron przeciwlotniczy w Bagdadzie; zginęły 403 osoby.
  • René Préval został premierem Haiti.
• 1996 – W Nepalu wybuchła zbrojna rebelia maoistów w celu obalenia monarchii i wprowadzenia na jej miejsce ustroju komunistycznego.
• 1997 – Stefan Sofijanski został premierem Bułgarii.
• 1998 – Wojska interwencyjne ECOWAS obaliły juntę rządzącą w Sierra Leone.
• 2001 – W trzęsieniu ziemi o sile 6,6 stopnia w skali Richtera, które nawiedziło Salwador, zginęło około 400 osób.
• 2002 – W trakcie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Salt Lake City Adam Małysz zdobył srebrny medal w konkursie na dużej skoczni.
• 2004 – W Ad-Dauha w Katarze w zamachu bombowym dokonanym przez dwóch agentów rosyjskiej Federalnej Służby Bezpieczeństwa zginął były prezydent Czeczenii Zelimchan Jandarbijew.
• 2005 – Amerykański koszykarz Karl Malone zakończył karierę sportową.
• 2007:
  • 3 osoby zginęły, a około 20 zostało rannych w wyniku eksplozji bomb w dwóch autobusach w Bejrucie.
  • Firma D-Wave Systems zaprezentowała pierwszy na świecie komputer kwantowy.
• 2008 – Premier Australii Kevin Rudd wygłosił w parlamencie przemówienie, w którym publicznie przeprosił Aborygenów za dyskryminację i prześladowania, w tym praktyki tzw. "skradzionego pokolenia".
• 2009 – Co najmniej 40 osób zginęło w samobójczym zamachu bombowym w irackim mieście Iskandariya.
• 2010:
  • 16 osób zginęło w zamachu bombowym na niemiecką piekarnię w mieście Pune w zachodnich Indiach.
  • Dominik Duka został nominowany na arcybiskupa metropolitę praskiego i prymasa Czech.
  • Podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Vancouver Adam Małysz zdobył srebrny medal w konkursie na normalnej skoczni.
  • Wojska ISAF rozpoczęły największą operację w Afganistanie pod kryptonimem "Musztarak".

Urodzili się

• 1457 – Maria Burgundzka, księżna Burgundii, żona cesarza Maksymiliana II Habsburga (zm. 1482)
• 1599 – Aleksander VII, papież (zm. 1667)
• 1664 – Teodor Potocki, polski duchowny katolicki, prymas Polski (zm. 1738)
• 1743 – Sir Joseph Banks, angielski naturalista, botanik (zm. 1820)
• 1769 – Iwan Kryłow, rosyjski pisarz (zm. 1844)
• 1805 – Peter Gustav Lejeune Dirichlet, niemiecki matematyk (zm. 1859)
• 1806 lub 1807 – Julian Korsak, polski poeta, tłumacz (zm. 1855)
• 1835 – Mirza Gulam Ahmad, indyjski reformator religijny (zm. 1908)
• 1848 – Auguste Baud-Bovy, szwajcarski artysta malarz (zm. 1899)
• 1856 – Paul Deschanel, francuski polityk (zm. 1922)
• 1870 – Leopold Godowski, amerykański pianista, kompozytor, pedagog pochodzenia polskiego(zm. 1938)
• 1873 – Fiodor Szalapin, rosyjski śpiewak operowy (bas) (zm. 1938)
• 1882:
  • Tadeusz Banachiewicz, polski astronom, geodeta, matematyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1954)
  • Ignacy Friedman, polski pianista (zm. 1948)
• 1885 – Bess Truman, pierwsza dama USA, żona prezydenta Harry'ego S. Trumana (zm. 1982)
• 1889 – Leontine Sagan, austriacka reżyserka filmowa (zm. 1974)
• 1903 – Georges Simenon, belgijski pisarz (zm. 1989)
• 1909 – Kazimierz Kucharski, polski lekkoatleta (zm. 1995)
• 1910 – William Shockley, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1989)
• 1911:
  • Faiz Ahmad Faiz, urdyjski poeta (zm. 1984)
  • Wincenty Urban, polski duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1983)
• 1913 – Jan Piasecki, polski pisarz (zm. 1985)
• 1914 – Tadeusz Sawicz, polski wojskowy, generał brygady, pilot wojskowy (zm. 2011)
• 1919:
  • Bolesław Smela, polski aktor (zm. 1987)
  • Zbigniew Żebrowski, polski zootechnik (zm. 2012)
• 1921 – Dagmar Normet, estońska pisarka (zm. 2008)
• 1922:
  • Pati Behrs, rosyjska aktorka (zm. 2004)
  • Francis Pym, brytyjski polityk, minister w rządach Edwarda Heatha i Margaret Thatcher (zm. 2008)
  • Gordon Tullock, amerykański ekonomista
• 1923:
  • James Abdnor, amerykański polityk (zm. 2012)
  • Adam Kilian, polski plastyk, scenograf, grafik
  • Chuck Yeager, amerykański pilot
• 1924:
  • Franciszek Błażejewski, polski zoolog (zm. 2009)
  • Jean-Jacques Servan-Schreiber, francuski dziennikarz, polityk (zm. 2006)
• 1925 – Józef Kazimierz Wroniszewski, polski pisarz, historyk
• 1930 – Ernst Fuchs, austriacki malarz
• 1931 – Krystyna Strużyna, polska pisarka (zm. 2003)
• 1933:
  • Paul Biya, kameruński polityk, prezydent Kamerunu
  • Costa Gavras, francuski reżyser filmowy
  • Kim Novak, amerykańska aktorka
• 1934 – George Segal, amerykański aktor
• 1937:
  • Sigmund Jähn, niemiecki kosmonauta
  • Anna Malewicz-Madey, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
  • Susan Oliver, amerykańska aktorka (zm. 1990)
• 1938 – Oliver Reed, angielski aktor (zm. 1999)
• 1939 – Walerij Rożdiestwienski, rosyjski kosmonauta (zm. 2011)
• 1942:
  • Carol Lynley, amerykańska aktorka
  • Peter Tork, amerykański muzyk zespołu The Monkees, aktor
• 1944:
  • Stockard Channing, amerykańska aktorka
  • Włodzimierz Gulgowski, polski pianista jazzowy, kompozytor
  • Jan Peszek, polski aktor
  • Jerry Springer, amerykański prezenter telewizyjny
• 1946 – Zbigniew Popek, polski kontradmirał
• 1948 – Laura Pollán, kubańska nauczycielka, dysydentka, działaczka praw człowieka (zm. 2011)
• 1949 – Jo Baier, niemiecki reżyser filmowy
• 1950 – Peter Gabriel, brytyjski muzyk
• 1952 – Freddy Maertens, belgijski kolarz
• 1953 – Lupczo Jordanowski, macedoński sejsmolog, polityk, prezydent Macedonii (zm. 2010)
• 1954:
  • Grzegorz Balcerek, polski duchowny katolicki, biskup poznański
  • Paweł Sztompke, polski dziennikarz radiowy
• 1955 – Piotr Machalica, polski aktor
• 1956:
  • Peter Hook, angielski basista zespołu Joy Division
  • Piotr Woźniak, polski polityk
• 1958 – Borys Fiodorow, rosyjski ekonomista, polityk, wicepremier (zm. 2008)
• 1960 – Pierluigi Collina, włoski sędzia piłkarski
• 1961 – Henry Rollins, amerykański wokalista zespołów: Black Flag, Rollins Band, pisarz, aktor
• 1964:
  • Pierre Bottero, francuski pisarz fantasy (zm. 2009)
  • Stephen Bowen, amerykański astronauta
  • Jewhen Drahunow, ukraiński piłkarz
• 1965:
  • Paweł Gumola, polski muzyk
  • Kenny Harrison, amerykański trojskoczek
  • Walerij Kirijenko, rosyjski biathlonista
  • Artur Miziński, polski duchowny, biskup lubelski
  • Dariusz Zgutczyński, polski piłkarz
• 1966 – Jeff Waters, kanadyjski muzyk
• 1967 – Salman Radujew, czeczeński wojskowy, polityk (zm. 2002)
• 1968 – Kelly Hu, amerykańska aktorka
• 1969 – Kate Pace, kanadyjska narciarka alpejska
• 1970 – Elmer Bennett, amerykański koszykarz
• 1971:
  • Marek Mróz, polski żużlowiec
  • Mats Sundin, szwedzki hokeista
• 1972:
  • Virgilijus Alekna, litewski dyskobol
  • Michał Dąbrówka, polski perkusista
• 1973:
  • Michał Garbocz, polski hokeista
• 1974:
  • Gus Hansen, duński pokerzysta
  • Artur Pawlak, polski żużlowiec
  • Ana Patricia Rojo, meksykańska aktorka
  • Robbie Williams, brytyjski piosenkarz
• 1975 – Ben Collins, brytyjski kierowca wyścigowy
• 1976:
  • Leslie Feist, kanadyjska piosenkarka
  • Branko Rašić, serbski piłkarz
• 1977:
  • Ivan Dudić, serbski piłkarz
  • Paweł Papke, polski siatkarz
• 1978:
  • Mini Anden, szwedzka modelka, aktorka
  • Niklas Bäckström, fiński hokeista
  • Hamish Glencross, szkocki muzyk
  • Rita Kuti-Kis, węgierska tenisistka
• 1979:
  • Anders Behring Breivik, norweski masowy morderca
  • Rafael Márquez, meksykański piłkarz
• 1981 – Matti Rantanen, fiński kierowca rajdowy
• 1982 – Sophie Herbrecht, francuska piłkarka ręczna
• 1983:
  • Mohammad Gholami, irański piłkarz
  • Mladen Kašćelan, czarnogórski piłkarz
  • Dmitrij Kłokow, rosyjski sztangista
  • Anna Watkins, brytyjska wioślarka
• 1984 – Iwona Okrasa, polska piłkarka
• 1985:
  • Torrell Martin, amerykański koszykarz
• 1986:
  • Zach Condon, amerykański wokalista
  • Jamie Murray, szkocki tenisista
• 1987 – René Enders, niemiecki kolarz torowy
• 1991 – Marinus Kraus, niemiecki skoczek narciarski
• 1992 – Marta Opalińska, polska armwrestlerka

Zmarli

•   921 – Wratysław I, książę Czech (ur. ok. 888)
• 1130 – Honoriusz II, papież (ur. ok. 1036)
• 1141 – Bela II Ślepy, król Węgier (ur. 1110)
• 1199 lub 1200 – Stefan I Nemanja, wielki żupan Raszki (Serbii) (ur. 1114)
• 1237 – Jordan z Saksonii, niemiecki dominikanin (ur. ok. 1190)
• 1332 – Andronik II Paleolog, cesarz bizantyński (ur. 1259)
• 1539 – Izabela d'Este, markiza Mantui, pierwsza dama włoskiego renesansu (ur. 1474)
• 1542 – Katarzyna Howard, królowa Anglii, piąta żona Henryka VIII Tudora (ur. 1525)
• 1543 – Jan Mayer von Eck, teolog, przeciwnik reformacji (ur. 1486)
• 1608 – Konstanty Wasyl Ostrogski, litewski książę (ur. 1526)
• 1660 – Karol X Gustaw, król Szwecji (ur. 1622)
• 1662 – Elżbieta Stuart, królowa Czech, żona Fryderyka V (ur. 1596)
• 1833 – Stanisław Poniatowski, podskarbi wielki litewski (ur. 1754)
• 1856 – Wawrzyniec Nguyễn Văn Hưởng, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1802)
• 1858 – Hermann Heinrich Gossen, niemiecki ekonomista (ur. 1810)
• 1859 – Paweł Lê Văn Lộc, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1830)
• 1874 – Aleksandr Lüders, hrabia, rosyjski generał, namiestnik Królestwa Polskiego (ur. 1790)
• 1883 – Richard Wagner, niemiecki kompozytor (ur. 1813)
• 1893 – Wilhelm Czerwiński, polski kompozytor (ur. 1837)
• 1926 – Edmund Dalbor, polski duchowny katolicki, prymas Polski (ur. 1869)
• 1929 – Franz Oppenheim, niemiecki chemik (ur. 1852)
• 1950 – Rafael Sabatini, włoski pisarz (ur. 1875)
• 1951 – Teodor Kubina, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (ur. 1880)
• 1952 – Josephine Tey, angielska pisarka (ur. 1896)
• 1956 – Jan Łukasiewicz, polski logik, matematyk, minister (ur. 1878)
• 1963 – Bolesław Hryniewiecki, polski botanik, historyk botaniki, profesor i rektor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1875)
• 1965 – Aleksander Polus, polski bokser (ur. 1914)
• 1968 – Mae Marsh, amerykańska aktorka (ur. 1895)
• 1969 – Kazimierz Wierzyński, polski pisarz, krytyk teatralny (ur. 1894)
• 1976 – Lily Pons, amerykańska śpiewaczka (sopran) (ur. 1898)
• 1980:
  • David Janssen, amerykański aktor (ur. 1931)
  • Marian Rejewski, polski matematyk, kryptolog (ur. 1905)
• 1981 – Wacław Kuchar, polski lekkoatleta, piłkarz, narciarz, łyżwiarz, hokeista (ur. 1897)
• 1995 – Edward Bury, polski kompozytor, dyrygent, pedagog (ur. 1919)
• 1996 – Martin Balsam, amerykański aktor (ur. 1919)
• 2002 – Waylon Jennings, amerykański muzyk (ur. 1937)
• 2004:
  • Zelimchan Jandarbijew, czeczeński polityk, prezydent Czeczeńskiej Republiki Iczkerii (ur. 1952)
  • Janusz Kulig, polski kierowca rajdowy (ur. 1969)
  • Irena Orska, polska aktorka (ur. 1915)
• 2005 – Lúcia Santos, portugalska zakonnica, świadek objawień fatimskich (ur. 1907)
• 2006:
  • Andreas Katsulas, amerykański aktor (ur. 1946)
  • Alan Levin, amerykański reżyser filmów dokumentalnych (ur. 1926)
  • Peter Frederick Strawson, angielski filozof (ur. 1919)
• 2008:
  • Michele Greco, włoski boss mafijny (ur. 1924)
  • Kon Ichikawa, japoński reżyser filmowy (ur. 1915)
  • Henri Salvador, francuski piosenkarz, kompozytor (ur. 1917)
• 2009:
  • Jerzy Hawrylewicz, polski piłkarz (ur. 1958)
  • Jerzy Jurga, polski artysta malarz, konstruktor kusz (ur. 1940)
• 2011:
  • Arnfinn Bergmann, norweski skoczek narciarski, mistrz olimpijski (ur. 1928)
  • Inese Jaunzeme, łotewska lekkoatletka, oszczepniczka, mistrzyni olimpijska (ur. 1932)
• 2012:
  • Ladislau Biernaski, brazylijski duchowny katolicki, biskup (ur. 1937)
  • Andrzej Marek, polski prawnik, karnista, profesor (ur. 1940)

Przypisy