14 stycznia jest 14. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 351 (w latach przestępnych 352) dni.
- Imieniny obchodzą: Amadea, Dacjusz, Feliks, Helga, Hilary, Krystiana, Makryna, Malachiasz, Mściwuj, Nina, Odoryk, Piotr, Radogost, Rajner i Saba.
- Kościół prawosławny – "stary" Nowy Rok
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 1129 – Synod w Troyes pod przewodnictwem kardynała legata Mateusza d’Albano i Bernarda opata Clairvaux uprawomocnił powstanie Zakonu Templariuszy.
- 1236 – Król Anglii Henryk III ożenił się z Eleonorą Prowansalską.
- 1301 – Wraz ze śmiercią króla Węgier Andrzeja III wygasła dynastia Arpadów.
- 1506 – W jednej z rzymskich winnic znaleziono starożytną rzeźbę Grupa Laokoona.
- 1526 – Król Francji Franciszek I, przebywający od czasu klęski w bitwie pod Pawią w niewoli hiszpańskiej, został zmuszony do podpisania pokoju madryckiego, w którym w zamian za uwolnienie zobowiązał się do licznych ustępstw terytorialnych i oddania dwóch synów jako zakładników.
- 1539 – Hiszpania zaanektowała Kubę.
- 1659 – Wojna hiszpańsko-portugalska: zwycięstwo wojsk portugalskich w bitwie pod Elvas.
- 1701 – Założono pierwszą szkołę morską w Rosji.
- 1724 – Król Hiszpanii Filip V Burbon abdykował na rzecz swego syna Ludwika I.
- 1761 – Armia afgańska pokonała Marathów w trzeciej bitwie pod Panipatem.
- 1784 – Amerykański Kongres Kontynentalny ratyfikował Traktat wersalski, kończący wojnę o niepodległość USA.
- 1797 – Wojny napoleońskie: zwyciestwo Francuzów nad Austriakami w bitwie pod Rivoli.
- 1814 – Podpisano Traktat kiloński, układ pokojowy między Szwecją a Królestwem Danii-Norwegii, kończący wojny napoleońskie w Skandynawii.
- 1858 – W Paryżu miał miejsce nieudany zamach bombowy na jadącego do teatru cesarza Napoleona III. Zginęło 12 osób, a 156 zostało rannych.
- 1866 – Wybuchła wojna Chile i Peru z Hiszpanią.
- 1890 – António de Serpa Pimentel został premierem Portugalii.
- 1895:
- 1897 – Szwajcar Matthias Zurbriggen zdobył Aconcaguę w Andach, najwyższy szczyt półkuli południowej.
- 1900 – Premiera opery Tosca Giacoma Pucciniego.
- 1905 – Jens Christian Christensen został premierem Danii.
- 1907 – 1600 osób zginęło w wyniku trzęsienia ziemi w Kingston na Jamajce.
- 1916 – W wyniku potężnego sztormu nad zatoką Zuiderzee zatopione zostało wybrzeże Holandii, co następnie skłoniło parlament do podjęcia decyzji o budowie tamy Afsluitdijk i polderów w regionie ujścia rzeki IJssel.
- 1917 – Na stojącym w porcie Yokosuka japońskim krążowniku Tsukuba doszło do eksplozji komór amunicyjnych, co doprowadziło do jego pożaru i zatonięcia; zginęło 305 marynarzy.
- 1919 – Szarlotta została wielką księżną Luksemburga.
- 1930 – Komunista Albrecht Höhler postrzelił w drzwiach jego mieszkania w Berlinie autora tekstu do hymnu nazistów Horsta Wessela, który w wyniku doznanych obrażeń zmarł w szpitalu 23 lutego.
- 1933 – Alexandru Vaida-Voievod został po raz trzeci premierem Rumunii.
- 1938 – Norwegia wysunęła roszczenia terytorialne do Ziemi Królowej Maud na Antarktydzie.
- 1939 – W wyniku pożaru buszu spłonęła miejscowość Seaham (Nowa Południowa Walia).
- 1943:
- 1950 – Dokonano oblotu myśliwca MiG-17.
- 1952 – Na antenie amerykańskiej stacji NBC zadebiutował pierwszy na świecie magazyn telewizji śniadaniowej Today.
- 1953:
- 1954 – W ratuszu w San Francisco odbył się ślub Marilyn Monroe i baseballisty Joe DiMaggio.
- 1960:
- 1961 – Indie Portugalskie zostały włączone do Indii.
- 1962 – Rada Ministrów EWG przyjęła pierwsze zasady Wspólnej Polityki Rolnej.
- 1963 – Premiera filmu 8½.
- 1965 – Doszło do pierwszego od 44 lat spotkania szefów rządów Irlandii i Irlandii Północnej.
- 1967 – Narodziny ruchu hippisowskiego.
- 1969:
- 27 osób zginęło na pokładzie lotniskowca atomowego USS Enterprise w wyniku pożaru wywołanego eksplozją rakiety.
- Wystrzelono radziecki statek kosmiczny Sojuz 4.
- 1970 – W Las Vegas Diana Ross wystąpiła po raz ostatni z grupą The Supremes.
- 1972 – Małgorzata II została królową Danii.
- 1973 – Elvis Presley wystąpił w Honolulu na transmitowanym przez satelitę na cały świat koncercie Aloha from Hawaii.
- 1976 – John Wrathall został prezydentem Rodezji (późniejsze Zimbabwe).
- 1978 – W San Francisco odbył się ostatni przed 18-letnim zawieszeniem działalności koncert grupy Sex Pistols.
- 1979 – Trzech palestyńskich terrorystów zaatakowało hotel w izraelskim Maalot, biorąc zakładników i doprowadzając do śmierci Izraelki, która wypadła przez okno w czasie próby ucieczki. Izraelscy komandosi przeprowadzili atak na hotel zabijając wszystkich napastników, rannych zostało 5 zakładników.
- 1980 – Partia Kongresowa Indiry Gandhi przejęła władzę w Indiach.
- 1986 – Marco Vinicio Cerezo Arévalo został prezydentem Gwatemali.
- 1990:
- 1991 – Jorge Serrano Elías został prezydentem Gwatemali.
- 1993 – 9 geologów zginęło w wyniku erupcji wulkanu Galeras w Kolumbii.
- 1994 – Rosja, Ukraina i USA zawarły w Moskwie porozumienie o likwidacji dawnej radzieckiej broni atomowej na Ukrainie.
- 1996:
- 1997 – Imata Kabua został prezydentem Wysp Marshalla.
- 2000 – Alfonso Antonio Portillo Cabrera został prezydentem Gwatemali.
- 2004:
- 2005:
- 2008:
- Álvaro Colom został prezydentem Gwatemali.
- Amerykańska sonda MESSENGER zbliżyła się do Merkurego na odległość 200 km. Był to pierwszy przelot sondy w pobliżu tej planety od 33 lat.
- 2009 – Boliwia i Wenezuela zerwały z powodu interwencji zbrojnej w Strefie Gazy stosunki dyplomatyczne z Izraelem.
- 2010:
- 2011:
[edytuj] Urodzili się
- 83 p.n.e. – Marek Antoniusz, rzymski polityk, wódz (zm. 30 p.n.e.)
- 38 p.n.e. – Druzus Starszy, rzymski wódz (zm. 9 p.n.e.)
- 1131 – Waldemar I Wielki, król Danii (zm. 1182)
- 1507 – Katarzyna Habsburg, królowa Portugalii, żona Jana III Awiz (zm. 1578)
- 1702 – Nakamikado, cesarz Japonii (zm. 1737)
- 1718 – Katarzyna Agnieszka Ludwika Sapieha, litewska łowczyna, działaczka konfederacji barskiej (zm. 1779)
- 1729 – Feliks Turski, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (zm. 1800)
- 1770 – Adam Czartoryski, polski pisarz, mecenas sztuki i kultury, przywódca Wielkiej Emigracji (zm. 1861)
- 1793 – Wojciech Chrzanowski, polski generał, kartograf (zm. 1861)
- 1800 – Ludwig von Köchel, austriacki pisarz, kompozytor, muzykolog, botanik (zm. 1877)
- 1804 – Paweł Rzewuski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (zm. 1892)
- 1858 – Patrick Joseph Kennedy, amerykański polityk (zm. 1929)
- 1861 – Mehmed VI, sułtan Turcji (zm. 1926)
- 1873 – André Bloch, francuski kompozytor (zm. 1960)
- 1874 – Józef Englich, polski działacz gospodarczy i społeczny, prawnik, minister skarbu (zm. 1924)
- 1875 – Albert Schweitzer, francuski filozof, lekarz, misjonarz, muzyk (zm. 1965)
- 1876 – Konstanty Zakrzewski, polski fizyk (zm. 1948)
- 1878 – Victor Segalen, francuski pisarz (zm. 1919)
- 1882 – Nina Ricci, francuska kreatorka mody (zm. 1970)
- 1886 – Hugh Lofting, brytyjski pisarz (zm. 1947)
- 1887 – Hugo Steinhaus, polski matematyk, aforysta (zm. 1972)
- 1892:
- 1896 – John Dos Passos, amerykański pisarz (zm. 1970)
- 1901 – Alfred Tarski, polski logik, matematyk (zm. 1983)
- 1905 – Takeo Fukuda, japoński polityk, premier Japnii (zm. 1995)
- 1906 – William Bendix, amerykański aktor (zm. 1964)
- 1907 – Halina Karnkowska, polska działaczka krajoznawcza i turystyczna, przewodnik (zm. 1980)
- 1909 – Joseph Losey, amerykański reżyser filmowy (zm. 1984)
- 1911 – Anatolij Rybakow, rosyjski pisarz (zm. 1998)
- 1912 – Tillie Olsen, amerykańska pisarka (zm. 2007)
- 1914 – Harold Russell, kanadyjski aktor (zm. 2002)
- 1915:
- 1916 – Jan Świderski, polski aktor (zm. 1988)
- 1919:
- 1920:
- 1921:
- 1925:
- 1926 – Adam Perzyk, polski aktor, grafik (zm. 1978)
- 1929 – Aleksandar Petrović, jugosłowiański reżyser filmowy (zm. 1994)
- 1931:
- 1933 – Stan Brakhage, amerykański reżyser filmowy (zm. 2003)
- 1934:
- 1935 – Henryk Muszczyński, polski pilot szybowcowy (zm. 2009)
- 1937:
- 1938 – Morihiro Hosokawa, japoński polityk, premier Japonii
- 1939 – Liliana Urbańska, polska wokalistka jazzowa
- 1941:
- 1942 – Krzysztof Klenczon, polski muzyk zespołu Czerwone Gitary, kompozytor (zm. 1981)
- 1943:
- 1945:
- Anselm Grün, niemiecki teolog, pisarz
- Michał Hilchen, polski księgoznawca, bibliofil, antykwariusz, edytor, historyk literatury i kultury (zm. 2009)
- Vonetta McGee, amerykańska aktorka (zm. 2010)
- Barbara Podmiotko[3], polska dziennikarka i prezenterka radiowa, znawczyni i propagatorka muzyki francuskiej
- 1946 – Jerzy Góralczyk, polski aktor
- 1947:
- 1948 – Birgitta Lindstrom, fińska tenisistka
- 1949:
- 1950 – Andrzej Diakonow, polski ekonomista, polityk, poseł na Sejm RP
- 1952 – Călin Popescu-Tăriceanu, rumuński polityk, premier Rumunii
- 1955 – Dominique Rocheteau, francuski piłkarz
- 1957:
- 1959:
- 1960 – Aleksandr Batiuk, rosyjski biegacz narciarski
- 1962 – Andrzej Horubała, polski reżyser, dziennikarz, krytyk literacki
- 1963 – Steven Soderbergh, amerykański reżyser filmowy
- 1964 – Mark Addy, brytyjski aktor
- 1965:
- 1966 – Marco Hietala, basista Nightwish
- 1967:
- 1968:
- 1969:
- 1971:
- 1972 – Raimondas Rumšas, litewski kolarz szosowy
- 1973:
- 1974 – Arkadiusz Janiczek, polski aktor
- 1975 – Jordan Ladd, amerykańska aktorka
- 1976 – Owal, polski raper
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- 1983:
- 1984 – Gosia Andrzejewicz, polska piosenkarka
- 1985 – Martin Putze, niemiecki bobsleista
- 768 – Fruela I, król Asturii (ur. 732)
- 1092 – Wratysław II, król Czech (ur. po 1032)
- 1163 – Władysław II, król Węgier (ur. 1131)
- 1301 – Andrzej III, król Węgier (ur. między 1265 a 1270)
- 1331 – Odoryk de Pordenone, błogosławiony, włoski franciszkanin, misjonarz, apostoł Chin (ur. ok. 1265)
- 1742 – Edmund Halley, angielski astronom (ur. 1656)
- 1848 – Franciszek Armiński, polski astronom (ur. 1789)
- 1867 – Jean Ingres, francuski malarz, portrecista (ur. 1780)
- 1898 – Lewis Carroll, brytyjski pisarz, matematyk, logik, fotograf (ur. 1832)
- 1901 – Charles Hermite, francuski matematyk (ur. 1822)
- 1905:
- 1920 – John Francis Dodge, amerykański przedsiębiorca samochodowy (ur. 1864)
- 1928 – Jan Danysz, polski biolog, mikrobiolog (ur. 1860)
- 1938 – Anatolij Piepielajew, rosyjski generał (ur. 1891)
- 1947 – Elizabeth Short, amerykańska aktorka (ur. 1924)
- 1954 – Nikodem Sulik, polski dowódca wojskowy, generał (ur. 1893)
- 1957 – Humphrey Bogart, amerykański aktor (ur. 1899)
- 1961 – Barry Fitzgerald, irlandzki aktor (ur. 1888)
- 1965 – Jeanette MacDonald, amerykańska aktorka, piosenkarka (ur. 1903)
- 1966 – Siergiej Korolow, radziecki inżynier, konstruktor rakiet (ur. 1907)
- 1972 – Fryderyk IX Glücksburg, król Danii (ur. 1899)
- 1977:
- 1978 – Kurt Gödel, austriacki logik, matematyk (ur. 1906)
- 1983 – Wacław Majewski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1891)
- 1984 – Henryk Glass, polski instruktor harcerski, żołnierz AK (ur. 1896)
- 1986 – Donna Reed, amerykańska aktorka (ur. 1921)
- 1987 – Douglas Sirk, niemiecko-amerykański reżyser filmowy (ur. 1900)
- 1988 – Georgij Malenkow, radziecki polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC KPZR, premier ZSRR (ur. 1902)
- 1991 – David Arkin, amerykański aktor (ur. 1941)
- 1999:
- 2002 – Zbigniew Dziewiątkowski, polski muzyk zespołu Tercet Egzotyczny (ur. ?)
- 2004 – Uta Hagen, amerykańska aktorka, pedagog sztuki scenicznej (ur. 1919)
- 2005 – Rudolph Moshammer, niemiecki projektant mody (ur. 1940)
- 2006:
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010:
- 2011 – Zdzisław Szczotkowski, polski lektor (ur. 1945)
- 2012 – Arfa Karim, pakistańska programistka (ur. 1995)
Przypisy
