18 listopada

18 listopada jest 322. (w latach przestępnych 323.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 43 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Aniela, Cieszymysł, Filipina, Gabriela, Galezy, Hezychiusz, Józefa, Karolina, Leonard, Noe, Odo, Odon, Roman i Tomasz.
• Haiti – Święto Sił Zbrojnych
• Łotwa – Dzień Proklamacji Niepodległości
• Maroko – Święto Niepodległości
• Oman – Dzień Urodzin Sułtana
• Uzbekistan – Dzień Flagi
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2], obchodzą:
  • św. Hezychiusz z Anriochii (męczennik)
  • bł. Karolina Kózkówna
  • św. Odo(n) z Cluny
  • św. Roman z Antiochii († 303, męczennik)
  • św. Róża Filipina Duchesne (zakonnica)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1489 – Na zamku w Radomiu wielki mistrz krzyżacki Johann von Tieffen złożył hołd lenny Kazimierzowi IV Jagiellończykowi.
• 1495 – Bielsk Podlaski otrzymał rozszerzone prawa miejskie na prawie magdeburskim.
• 1632 – Została wydana Biblia Gdańska.
• 1655 – Potop szwedzki: rozpoczęło się oblężenie twierdzy na Jasnej Górze.
• 1700 – Wojna domowa na Litwie: bitwa pod Olkienikami.
• 1705 – W Warszawie zawarto antyrosyjski sojusz polsko-szwedzki.
• 1865 – Rozpoczęła działalność Kolej Fabryczno-Łódzka.
• 1875 – Sokrates Starynkiewicz został prezydentem Warszawy.
• 1914 – I wojna światowa: zakończyła się bitwa pod Krzywopłotami.
• 1918 – Zaprzysiężono rząd Jędrzeja Moraczewskiego.
• 1935 – W Warszawie rozpoczął się proces 12 Ukraińców zamieszanych w zabójstwo Bronisława Pierackiego.
• 1942 – 45 osób zginęło w wyniku pacyfikacji wsi Bochotnica na Lubelszczyźnie.
• 1943 – Gestapo i ukraińska policja zamordowały w Równem 1864 osoby, w tym ok. 100 członków Armii Krajowej
• 1945 – Odsłonięto Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie.
• 1948 – 4 polskich aktorów stanęło przed sądem w Warszawie za udział w nazistowskim filmie propagandowym Powrót do ojczyzny.
• 1961 – Otwarcie sztucznego lodowiska w Nowym Targu.
• 1965:
  • Ogłoszono list biskupów polskich do episkopatu niemieckiego w sprawie wzajemnego wybaczenia krzywd. Spotkał się on z ostrą reakcją władz PRL.
  • Premiera filmu Rysopis.
• 1966 – Premiera filmu Bariera.
• 1989 – Wiadomości TVP1 zastąpiły Dziennik Telewizyjny.
• 2002 – Polska nawiązała stosunki dyplomatyczne z Timorem Wschodnim.
• 2004 – Orkan Pia spowodował śmierć kilku osób.
• 2005 – W Katowicach otwarto centrum handlowo-usługowo-rozrywkowe Silesia City Center.
• 2006 – Wystartował kanał TVP Sport.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Papież Urban II na synodzie w Clermont – 1095

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
18 listopada

•   326 – Odbyła się konsekracja pierwszej Bazyliki św. Piotra przez papieża Sylwestra I.
• 1095 – We francuskim Clermont rozpoczął się synod pod przewodnictwem papieża Urbana II, będący początkiem I krucjaty.
• 1105 – Dokonano wyboru antypapieża Sylwestra IV.
• 1210 – Papież Innocenty III ekskomunikował cesarza Ottona IV.
• 1247 – Benedykt Polak powrócił do Lyonu z wyprawy do Imperium Mongolskiego.
• 1302 – Papież Bonifacy VIII wydał bullę Unam Sanctam.
• 1307 – Według legendy Wilhelm Tell zestrzelił z kuszy jabłko umieszczone na głowie swego syna.
• 1421 – Z powodu niezwykle wysokiego przypływu w Niderlandach zostały zatopione 72 wioski; zginęło 10 tys. osób.
• 1621 – Papież Grzegorz XV ustanowił zakon Pijarów.
• 1626 – Papież Urban VIII konsekrował nową Bazylikę św. Piotra w Watykanie.
• 1738 – Wojna o sukcesję polską: podpisano ostateczny traktat pokojowy w Wiedniu między Francją i Austrią, do którego przystąpiły następnie Sardynia i Hiszpania.
• 1803 – Haiti: kluczowa dla późniejszej niepodległości bitwa pod Vertières.
• 1841 – Wojna peruwiańsko-boliwijska: decydujące zwycięstwo strony boliwijskiej w bitwie pod Ingavi.
• 1881 – W Paryżu zainaugurował działalność kabaret Le Chat Noir.
• 1883 – Oddano do użytku odbudowany po pożarze z 1881 roku Teatr Narodowy w Pradze.
• 1901 – Wielka Brytania i Stany Zjednoczone osiągnęły kompromis w sprawie budowy Kanału Panamskiego.
• 1903 – Podpisano porozumienie (Hay-Bunau-Varilla Treaty) pomiędzy USA i Panamą, dające stronie amerykańskiej wyłączne prawa do terenów na których znajduje się Kanał Panamski.
• 1905 – Haakon VII został królem Norwegii.
• 1916 – I wojna światowa: zakończyła się bitwa nad Sommą.
• 1918 – Łotwa proklamowała niepodległość (od Rosji).
• 1928 – Walt Disney pokazał pierwszy film z Myszką Miki.
• 1929 – Armia Czerwona wkroczyła do Mandżurii.
• 1930 – Powstała japońska świecka organizacja buddyjska Sōka Gakkai.
• 1932 – Odbyła się 5. ceremonia wręczenia Oscarów.
• 1934 – Amerykański lotnik Richard Byrd odkrył wulkan Mount Sidley na Antarktydzie.
• 1935:
  • Brytyjczyk Conrad Reginald Cooke dokonał pierwszego wejścia na siedmiotysięcznik Kabru w Himalajach.
  • Odsłonięto Pomnik Wolności w Rydze.
• 1936 – Niemcy i Włochy uznały hiszpański rząd Francisco Franco.
• 1939 – W Londynie podpisano umowę na mocy której Oddział Polskiej Marynarki Wojennej w Wielkiej Brytanii podporządkowano pod względem operacyjnym Admiralicji Brytyjskiej.
• 1941 – II wojna światowa w Afryce: wojska alianckie rozpoczęły operację odsieczy dla oblężonego Tobruka.
• 1943 – Berlin został zbombardowany przez 440 samolotów RAF.
• 1954 – W Monako ustanowiono Order Grimaldich.
• 1958 – Ibrahim Abboud został prezydentem Sudanu.
• 1959 – Premiera filmu Ben-Hur.
• 1965 – Wojna wietnamska: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie w dolinie Ia Đrăng.
• 1966 – Premiera filmu Pociągi pod specjalnym nadzorem.
• 1978 – Jim Jones i członkowie sekty Świątynia Ludu popełnili w Gujanie zbiorowe samobójstwo; zginęło 911 osób.
• 1987:
  • 30 osób zginęło w pożarze, który wybuchł na stacji metra Kings Cross w Londynie
  • Premiera filmu Ostatni cesarz.
• 1989:
  • NASA wystrzeliła satelitę badawczego COBE.
  • W NRD powstał ostatni komunistyczny rząd Hansa Modrowa.
• 1991:
  • Przyjęto flagę Uzbekistanu.
  • Wojna w Chorwacji: Serbowie zdobyli Vukovar.
• 2000 – W Nowym Jorku pobrali się Michael Douglas i Catherine Zeta-Jones.
• 2001 – Georgi Pyrwanow wygrał w II turze wybory prezydenckie w Bułgarii.
• 2002:
  • Abdullah Gül został premierem Turcji.
  • W poszukiwaniu broni masowego rażenia do Iraku przybyli międzynarodowi inspektorzy, na czele których stał Hans Blix.
• 2004:
  • Parlament Europejski zaakceptował nową Komisję Europejską pod przewodnictwem Jose Manuela Barroso.
  • Rozpoczęła się seryjna produkcja samochodu osobowego Łada Kalina.
• 2005:
  • Co najmniej 78 szyitów zginęło w dwóch samobójczych zamachach bombowych na meczety w mieście Khanaqin w północnym Iraku.
  • Po raz kolejny pobito rekord Guinnessa w przewracaniu kostek domina (Domino Day).
• 2006:
  • Na Madagaskarze doszło do nieudanej próby wojskowego zamachu stanu.
  • Premiera linii procesorów Intel Core 2.
  • We Włoszech pobrali się Tom Cruise i Katie Holmes.
• 2007 – Katastrofa górnicza w kopalni im. Zasiadki w Doniecku na Ukrainie, w wyniku której zginęło 100 górników.

[edytuj] Urodzili się

•   709 – Kōnin, cesarz Japonii (zm. 782)
• 1647 – Pierre Bayle, francuski filozof, pisarz (zm. 1706)
• 1722 – Jeffrey Watson, zegarmistrz (zm. 1796)
• 1786 – Carl Maria von Weber, niemiecki kompozytor (zm. 1826)
• 1787 – Louis Jacques Daguerre, francuski chemik, wynalazca, współtwórca fotografii (zm. 1851)
• 1828 – John Langdon-Down, angielski lekarz (zm. 1896)
• 1832 – Adolf Erik Nordenskiöld, baron, szwedzki geolog, mineralog (zm. 1901)
• 1835 – Jaan Jung, estoński historyk, publicysta, muzyk (zm. 1900)
• 1852:
  • Mikoláš Aleš, czeski malarz, rysownik, grafik (zm. 1913)
  • Seweryn Bieszczad, polski malarz (zm. 1923)
• 1860 – Ignacy Jan Paderewski, polski pianista, kompozytor, polityk, minister spraw zagranicznych, premier Polski (zm. 1941)
• 1867 – Andrzej Nosowicz, polski polityk, minister kolei (zm. 1940)
• 1877 – Arthur Pigou, brytyjski ekonomista (zm. 1959)
• 1882:
  • Adam Chądzyński, polski polityk, minister kolei (zm. 1963)
  • Percy Wyndham Lewis, angielski pisarz, krytyk literacki, malarz (zm. 1957)
  • Jacques Maritain, francuski teolog, filozof (zm. 1973)
• 1883 – Gustav Schädler, polityk Liechtensteinu, premier (zm. 1961)
• 1885 – Hans Cloos, niemiecki geolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego (ur. 1951)
• 1886 – Ferenc Münnich, węgierski polityk, premier Węgier (zm. 1967)
• 1888 – Gustaf Molander, szwedzki reżyser filmowy, aktor (zm. 1973)
• 1891 – Giò Ponti, włoski architekt (zm. 1979)
• 1897 – Patrick Maynard Stuart Blackett, brytyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1974)
• 1898 – Joris Ivens, holenderski reżyser filmowy (zm. 1989)
• 1900:
  • Artur von Schmalensee, szwedzki architekt (zm. 1972)
  • Wanda Wermińska, polska śpiewaczka operowa (sopran) (zm. 1988)
• 1901:
  • George Gallup, amerykański socjolog, badacz opinii publicznej (zm. 1984)
  • H. Bruce Humberstone, amerykański reżyser filmowy (zm. 1984)
  • Leon Niewiadomski, polski geograf, nauczyciel, harcmistrz (zm. 1982)
• 1903:
  • Luigi Allemandi, włoski piłkarz (zm. 1978)
  • Witold Karol Daab, polski żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 1982)
• 1904 – Alan Lennox-Boyd, brytyjski polityk (zm. 1983)
• 1906:
  • Hans Christian Hansen, duński polityk, premier (zm. 1960)
  • Klaus Mann, niemiecki pisarz (zm. 1949)
  • George Wald, amerykański fizjolog, biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1997)
  • Guido Wieland, austriacki aktor (zm. 1993)
• 1907 – Compay Segundo, kubański gitarzysta zespołu Buena Vista Social Club (zm. 2003)
• 1909:
  • Hanna Brzezińska, polska aktorka (zm. 1998)
  • Frank Shields, amerykański tenisista (zm. 1975)
• 1912 – Ignacy Malecki, polski specjalista elektroakustyki, naukoznawca, profesor Politechniki Warszawskeij (zm. 2004)
• 1918 – Ludwik Hass, polski historyk (zm. 2008)
• 1919 – Jocelyn Brando, amerykańska aktorka (zm. 2005)
• 1920:
  • Konstantin Bieskow, rosyjski piłkarz, trener piłkarski, (zm. 2006)
  • Mustafa Khalil, egipski polityk, premier Egiptu (zm. 2008)
• 1922 − Radovan Vlajković, jugosłowiański polityk, prezydent SFRJ (zm. 2001)
• 1923:
  • Zbigniew Prusinkiewicz, polski gleboznawca (zm. 2004)
  • Alan Shepard, amerykański astronauta (zm. 1998)
  • Ted Stevens, amerykański polityk (zm. 2010)
• 1926:
  • Estanislao Basora, hiszpański piłkarz (zm. 2012)
  • Denis Sciama, brytyjski fizyk (zm. 1999)
• 1927:
  • Hank Ballard, amerykański piosenkarz (zm. 2003)
  • Zygmunt Pawłowicz, polski duchowny katolicki, biskup gdański (zm. 2010)
  • Eldar Riazanow, rosyjski reżyser filmowy, scenarzysta, aktor, poeta
• 1928 – Salvador Laurel, filipiński prawnik, polityk, wiceprezydent i premier Filipin (zm. 2004)
• 1929:
  • Grzegorz Lasota, polski publicysta, reżyser filmowy
  • Maria Milczarek, polska polityk, minister pracy, płac i spraw socjalnych (zm. 2011)
• 1930:
  • Jerzy Artysz, polski śpiewak operowy (baryton)
  • Kazimierz Kord, polski dyrygent
• 1932 – Daniel Bargiełowski, polski aktor, reżyser filmowy, pisarz
• 1934:
  • Vassilis Vassilikos, grecki pisarz
  • Zequinha, brazylijski piłkarz (zm. 2009)
• 1936:
  • Ennio Antonelli, włoski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Perugii i Florencji
  • Don Cherry, amerykański muzyk jazzowy (zm. 1995)
• 1939:
  • Margaret Atwood, kanadyjska pisarka
  • Brenda Vaccaro, amerykańska aktorka
• 1940 – Kabus ibn-Said, sułtan Omanu
• 1941 – David Hemmings, brytyjski aktor, reżyser filmowy (zm. 2003)
• 1942:
  • Linda Evans, amerykańska aktorka
  • Susan Sullivan, amerykańska aktorka
• 1944:
  • Karol Nicze, polski pianista (zm. 1999)
  • Eustachy Rylski, polski pisarz
  • Michele Piccirillo, włoski archeolog, franciszkanin (zm. 2008)
• 1945:
  • Ilona Bartosińska, polska aktorka
  • Barbara Majewska, polska aktorka
  • Mahinda Rajapakse, lankijski polityk, prezydent Sri Lanki
• 1946:
  • Alan Dean Foster, amerykański pisarz
  • Stanisław Franczak, polski pisarz
  • Kazimierz Kasper, polski pisarz
• 1949 – Herman Rarebell, niemiecki muzyk zespołu Scorpions
• 1952 – Aleksander Jurewicz, polski pisarz
• 1953:
  • Krzysztof Jurgiel, polski polityk, poseł na Sejm
  • Alan Moore, brytyjski pisarz
  • Janusz Wójcik, polski piłkarz, trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji Polski, poseł na Sejm RP
• 1954 – Milan Martić, serbski polityk, zbrodniarz wojenny
• 1955 – Jake Brockman, brytyjski pianista grupy Echo & the Bunnymen (zm. 2009)
• 1958 – Elżbieta Mielczarek, polska wokalistka bluesowa
• 1959 – Andrzej Kołodziej, jeden z liderów pierwszej Solidarności
• 1960 – Kim Wilde, brytyjska piosenkarka
• 1962 – Kirk Hammett, amerykański gitarzysta zespołu Metallica
• 1963:
  • Robert Majewski, polski trębacz jazzowy
  • Peter Schmeichel, duński piłkarz, bramkarz
• 1964 – Hiroyuki Tanaka, japoński aktor, reżyser filmowy
• 1965 – Jacek Ziober, polski piłkarz
• 1966:
  • Jorge Camacho, hiszpański poeta
  • Marusha, niemiecka prekursorka stylu happy hardcore
• 1967:
  • Marianna Grodzka, polska aktorka
  • Thomas Reineck, niemiecki kajakarz
• 1968 – Owen Wilson, amerykański aktor
• 1969 – Sam Cassell, amerykański koszykarz
• 1970 – Peta Wilson, australijska aktorka
• 1971 – Bobby Julich, amerykański kolarz szosowy
• 1972 – Chris Klug, amerykański snowboardzista
• 1973 – Darko Kovačević, serbski piłkarz
• 1974:
  • Chloë Sevigny, amerykańska aktorka
  • Petter Solberg, norweski kierowca rajdowy
• 1975 – Jason Williams, amerykański koszykarz
• 1977 – Fabolous, amerykański raper
• 1978:
  • Damien Johnson, północnoirlandzki piłkarz
  • Aldo Montano, włoski szablista
• 1979 – Elizabeth Anne Allen, amerykańska aktorka
• 1980:
  • Serhij Artiomow, ukraiński piłkarz
  • Iwan Czeriezow, rosyjski biathlonista
  • François Duval, belgijski kierowca rajdowy
  • Emanuel Sandhu, kanadyjski łyżwiarz figurowy
• 1982:
  • Olivia Nobs, szwajcarska snowboardzistka
  • Olga Szomańska, polska wokalistka, aktorka
• 1984:
  • Aleksander Ihnatowicz, polski aktor
  • Enar Jääger, estoński piłkarz
• 1985 – Allyson Felix, amerykańska lekkoatletka, sprinterka
• 1986 – Kateřina Böhmová, czeska tenisistka
• 1987 – Jake Abel, amerykański aktor
• 1991 – Noppawan Lertcheewakarn, tajska tenisistka
• 1992 – Nathan Kress, amerykański aktor

[edytuj] Zmarli

• 1170 – Albrecht Niedźwiedź, margrabia Brandenburgii (ur. ok. 1100)
• 1305 – Jan II Dreux, książę Bretanii (ur. 1239)
• 1463 – Jan IV Bawarski, książę Bawarii (ur. 1437)
• 1630 – Esaias van de Velde, holenderski malarz (ur. 1587)
• 1664 – Nikola Zrinski – magnat węgierski, ban Chorwacji, polityk i poeta, bohater walk z Turkami (ur. 1620)
• 1806 – Claude Nicolas Ledoux, francuski architekt (ur. 1736)
• 1822 – Ber Sonnenberg, polski bankier, filantrop (ur. 1764)
• 1827 – Wilhelm Hauff, niemiecki pisarz (ur. 1802)
• 1830 – Adam Weishaupt, niemiecki filozof, założyciel zakonu iluminatów (ur. 1748)
• 1841 – Agustín Gamarra, peruwiański polityk, prezydent Peru (ur. 1785)
• 1886 – Chester Arthur, amerykański polityk, wiceprezydent i prezydent USA (ur. 1829)
• 1892 – Hannes Finsen, duński polityk, prefekt Wysp Owczych (ur. 1828)
• 1899 – Feliks Jasiński, polski inżynier kolejnictwa (ur. 1856)
• 1909 – Renee Vivien, brytyjska pisarka tworząca w języku francuskim (ur. 1877)
• 1911 – Siegmund Kalischer, niemiecki pisarz, eseista, dziennikarz (ur. 1880)
• 1914:
  • Karolina Kózkówna, błogosławiona, polska męczennica (ur. 1898)
  • Bolesław Kropaczek, polski geolog (ur. 1886)
  • Stanisław Paderewski, polski inżynier górniczy (ur. 1875)
• 1915:
  • Karel Brančik, węgierski lekarz, przyrodnik (ur. 1842)
  • Ksawery Zakrzewski, polski lekarz, działacz społeczny (ur. 1876)
• 1921 – Cornelius Leahy, brytyjski lekkoatleta, skoczek wzwyż pochodzenia irlandzkiego (ur. 1880)
• 1922 – Marcel Proust, francuski pisarz (ur. 1871)
• 1927 – Antoni Symon, polski generał (ur. 1862)
• 1928 – Mauritz Stiller, szwedzki reżyser filmowy, aktor (ur. 1883)
• 1941:
  • Walther Hermann Nernst, niemiecki fizyk, chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1864)
  • Chris Watson, australijski polityk, premier Australii (ur. 1867)
• 1952 – Paul Éluard, francuski poeta (ur. 1895)
• 1957 – Rudolf Diels, niemiecki narodowy socjalista, szef Gestapo (ur. 1900)
• 1958 – Witold Budryk, polski inżynier górnictwa, profesor i rektor AGH (ur. 1891)
• 1962 – Niels Bohr, duński fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1885)
• 1964 – Jan Stanisław Bystroń, polski etnolog, socjolog, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Warszawskiego i Jagiellońskiego (ur. 1892)
• 1965 – Henry Wallace, amerykański polityk, wiceprezydent USA (ur. 1888)
• 1972 – Bolesław Podedworny, polski polityk, minister leśnictwa, członek Rady Państwa (ur. 1898)
• 1977 – Kurt von Schuschnigg, austriacki polityk, kanclerz Austrii (ur. 1897)
• 1980:
  • Seweryn Nowicki, polski reżyser filmowy (ur. 1902)
  • Wojciech Rajewski, polski aktor (ur. 1914)
• 1985 – Tadeusz Cieślak, polski historyk (ur. 1917)
• 1987:
  • Jacques Anquetil, francuski kolarz szosowy (ur. 1934)
  • Marian Tumler, austriacki duchowny katolicki, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. 1887)
• 1988 – Józef Korolkiewicz, polski malarz, śpiewak operowy (baryton), lekkoatleta (ur. 1902)
• 1989 – Edvin Laine, fiński reżyser filmowy (ur. 1905)
• 1991:
  • Gustáv Husák, czechosłowacki polityk komunistyczny, prezydent Czechosłowacji (ur. 1913)
  • Eugen York, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1912)
• 1994:
  • Cab Calloway, amerykański piosenkarz jazzowy (ur. 1907)
  • Wanda Ostrowska, polska aktorka (ur. 1933)
• 1996 – Stefania Żubrówna, polska aktorka (ur. 1928)
• 1999 – Paul Bowles, amerykański kompozytor, pisarz (ur. 1910)
• 2001 – Jerzy Adamski, polski pisarz, krytyk literacki, tłumacz (ur. 1922)
• 2002:
  • James Coburn, amerykański aktor (ur. 1928)
  • Juliusz Wyrzykowski, polski aktor (ur. 1946)
• 2003 – Michael Kamen, amerykański kompozytor (ur. 1948)
• 2004:
  • Juan Carlos Aramburu, argentyński duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Buenos Aires (ur. 1912)
  • Cy Coleman, amerykański kompozytor, autor musicali (ur. 1929)
  • Bolesław Taborski, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (ur. 1917)
• 2005 – Harold Stone, amerykański aktor (ur. 1913)
• 2007 – Maciej Marczewski, polski tenisista stołowy, trener tenisa stołowego (ur. 1937)
• 2009 – Anna Kołyszko, polska tłumaczka literatury pięknej (ur. 1953)
• 2010 – Brian Marsden, brytyjski astronom (ur. 1937)
• 2011 – Jones Mwewa, zambijski piłkarz (ur. 1973)

Przypisy