1991

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1 stycznia – prymas Polski, kard. Józef Glemp odprawił mszę pontyfikalną w bazylice archikatedralnej w Gnieźnie.
• 2 stycznia – w kantorach wymiany walut kurs dolara amerykańskiego podniósł się na kilka dni do poziomu 10 tys. zł.
• 4 stycznia – Jan Krzysztof Bielecki został powołany na stanowisko premiera.
• 9 stycznia – usunięcie pomnika marszałka Iwana Koniewa w Krakowie.
• 12 stycznia – Sejm powołał nowy rząd.
• 17 stycznia – list 55 intelektualistów do władz Polski w sprawie nauczania religii w szkole oraz toczącej się dyskusji nad ustawą regulującą kwestię aborcji.
• 21 stycznia – został ustanowiony Ordynariat Polowy Wojska Polskiego, biskupem polowym został ks. prałat Sławoj Leszek Głódź.
• 24 stycznia – w Warszawie odbywały się manifestacje przed Sejmem w związku z pierwszym czytaniem senackiego projektu ustawy o ochronie prawnej dziecka poczętego.
• 26 stycznia – powołanie przez Radę Ministrów RP pełnomocnika Rządu ds. Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej.
• 30 stycznia
  • strajk głodowy w hucie szkła w Wołominie na tle żądań ekonomicznych.
  • premiera musicalu Metro wyreżyserowanego przez Janusza Józefowicza.
• 7 lutego – Krzysztof Bachmiński został prezydentem Krakowa.
• 15 lutego – powołano do istnienia Grupę Wyszehradzką (Polska, Węgry i Czechosłowacja).
• 18 lutego – Fabryka Fortepianów i Pianin Calisia została wpisana w Krajowy Rejestr Zabytków.
• 23 lutego – rozpoczął obrady III Zjazd „Solidarności”.
• 24 lutego – na III Zjeździe NSZZ „Solidarność” Marian Krzaklewski zastąpił Lecha Wałęsę na stanowisku przewodniczącego związku.
• 3 marca – koniec obrad I Kongresu Porozumienia Centrum.
• 8 marca – wszedł do służby okręt transportowo-minowy ORP Poznań.
• 9 marca – Sejm podjął decyzję o samorozwiązaniu jesienią.
• 11 marca – wszedł do służby zbiornikowiec ORP Bałtyk.
• 13 marca – została założona Partia X.
• 22 marca
  • uchwalono ustawę Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, tworząc ramy prawne dla rynku kapitałowego w Polsce.
  • chłopi blokują drogi protestując przeciwko polityce rolnej rządu.
• 31 marca – zlikwidowane zostały wojskowe struktury Układu Warszawskiego.
• 8 kwietnia
  • weszła w życie umowa o ruchu bezwizowym między Polską a Niemcami, Francją, Włochami i krajami Beneluksu.
  • początek wycofywania wojsk radzieckich stacjonujących w Polsce.
• 10 kwietnia – w pierwszym meczu półfinałowym Pucharu Zdobywców Pucharów Legia Warszawa przegrała z Manchesterem United 1:3.
• 12 kwietnia
  • podpisano akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW).
  • premiera filmu Pogrzeb kartofla.
• 16 kwietnia – ruszyła pierwsza sesja Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW).
• 3 maja – obchody 200-lecia Konstytucji 3 maja.
• 7 maja – otwarto Instytut Cervantesa w Warszawie.
• 10 maja – Sejm uchwalił ordynacje wyborcze do Sejmu i Senatu.
• 16 maja
  • Narodowy Bank Polski ustalił nowy, średni kurs dolara na 11 tys. zł.
  • rozpoczęła funkcjonowanie Straż Graniczna.
• 20 maja – ogłoszenie stanu zagrożenia ekologicznego w Warszawie i województwie stołecznym w związku ze strajkiem MPO.
• 22 maja – ogólnokrajowa akcja protestacyjna „Solidarności” przeciwko polityce gospodarczej rządu.
• 23 maja – Sejm przyjął ustawę o związkach zawodowych.
• 31 maja – rozpoczęcie działalności Studia Filmowego Telewizji Polskiej w Łęgu w Krakowie.
• 1-9 czerwca – z czwartą pielgrzymką przybył do Polski Jan Paweł II.
• 7 czerwca – na początku mszy świętej, którą tego dnia sprawował w Płocku Jan Paweł II, znakiem krzyża zostało zainaugurowane i rozpoczęło ewangelizacyjną działalność Radio Diecezji Płockiej, dziś Katolickie Radio Płock. Pierwsza katolicka rozgłośnia w Polsce.
• 10 czerwca
  • prezydent Lech Wałęsa odmówił podpisania ustawy o ordynacji wyborczej; początki sporu z Sejmem.
  • premiera Poloneza Caro.
• 26 czerwca – w Mławie rozpoczęły się antyromskie zamieszki.
• 28 czerwca
  • kolejne veto prezydenta dla ordynacji wyborczej.
  • rozwiązana została Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.
• 29 czerwca – zaprzestano produkcji Fiata 125p.
• 1 lipca – rozwiązanie Układu Warszawskiego
• 5 lipca – Sejm wprowadził ustawę o powszechnym podatku dochodowym od osób fizycznych.
• 18 lipca – ujawniono aferę FOZZ.
• 22 lipca – w gmachu byłego Komitetu Centralnego PZPR otwarto Giełdę Papierów Wartościowych.
• 31 lipca
  • w produkcji pojawił się nowy Polonez Caro.
  • właściciele spółki Art-B Bogusław Bagsik i Andrzej Gąsiorowski uciekli do Izraela.
• 8 sierpnia – w trakcie prac remontowych zawalił się maszt radiowy w Gąbinie-Konstantynowie.
• 10 sierpnia
  • powstała katolicka rozgłośnia radiowa – Radio Fiat.
  • w Częstochowie rozpoczęły się IV Światowe Dni Młodzieży.
• 13 sierpnia – w Krakowie papież Jan Paweł II rozpoczął drugą część swojej czwartej pielgrzymki do ojczyzny.
• 14 sierpnia – na wieżach archikatedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu zamontowano dwa 17-tonowe hełmy.
• 16 sierpnia – zakończyła się czwarta pielgrzymka Jana Pawła II do Polski.
• 17 sierpnia – wysłanie pierwszego e-maila w Polsce. Nadawcą był Rafał Pietrak, a odbiorcą Duńczyk, Jan Sorensen, szef Ośrodka Komputerowego Uniwersytetu Kopenhaskiego. To symboliczna data narodzin polskiego internetu.
• 26 sierpnia – rząd Polski wyraził gotowość nawiązania stosunków międzypaństwowych z Litwą, Łotwą i Estonią.
• 28-29 sierpnia – odbyło się pierwsze spotkanie ministrów spraw zagranicznych Trójkąta Weimarskiego (Polska, Francja i Niemcy).
• 2 września – na antenie TVP2 ukazało się premierowe wydanie programu informacyjnego Panorama.
• 5 września – Polska i Litwa wznowiły stosunki dyplomatyczne.
• 14 września – zamknięcie Wrocławskiej Kolei Dojazdowej.
• 20 września – Gdańsk: powstał Związek Miast Bałtyckich.
• 23 września – Poznań: odbył się pierwszy polski koncert zespołu Deep Purple.
• 25 września – odbyło się ostatnie losowanie gry liczbowej Super Lotek.
• 26 września – został przedstawiony Sejmowi tzw. Raport Rokity przygotowany przez sejmową komisję badającą zbrodnie popełnione przez funkcjonariuszy MSW w okresie stanu wojennego.
• 27 września – odbyła się premiera filmu Trzy dni bez wyroku.
• 3 października – wizyta premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher.
• 5-6 października – Podpisanie na Wawelu tzw. deklaracji krakowskiej przez prezydentów Polski, Czechosłowacji i Węgier.
• 11 października
  • podpisanie polsko-włoskiego traktatu o przyjaźni i współpracy.
  • premiera filmu Kroll.
• 16 października
  • zgodnie z umową międzyrządową powstała Fundacja "Polsko-Niemieckie Pojednanie".
  • uchwalono ustawę o ochronie przyrody.
• 24 października – ukazał się pierwszy numer dziennika Super Express.
• 25 października – premiera filmu V.I.P.
• 27 października – przeprowadzono pierwsze po II wojnie światowej w pełni demokratyczne wybory do Sejmu i Senatu.
• 28 października – odbyła się premiera filmu Dziecko szczęścia.
• 8 listopada – VI Kongres Bractw Kurkowych RP.
• 17 listopada – Jan Paweł II ogłosił świętym karmelitę bosego Józefa Kalinowskiego (w zakonie ojca Rafała od św. Józefa).
• 22 listopada – podpisano Układ europejski o ustanowieniu stowarzyszenia między RP a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi.
• 25 listopada – pierwsze posiedzenie Sejmu I kadencji.
• 25-26 listopada – marszałkami Sejmu i Senatu zostali Wiesław Chrzanowski ze Zjednoczenia Chrześcijańskiego i August Chełkowski z NSZZ „Solidarność”.
• 26 listopada – Polska została przyjęta do Rady Europy.
• 30 listopada – premiera filmu Zakład.
• 2 grudnia – Polska, jako pierwsze państwo na świecie, uznała oficjalnie niepodległość Ukrainy.
• 4 grudnia – zarządzeniem Ministra Łączności, w miejsce państwowej jednostki organizacyjnej „Polska Poczta, Telegraf i Telefon” powołano dwa oddzielne podmioty gospodarcze: Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej „Poczta Polska” oraz Spółkę Akcyjną Skarbu Państwa „Telekomunikacja Polska”^[1].
• 6 grudnia – Sejm powołał Jana Olszewskiego na urząd premiera.
• 9 grudnia – Radio Maryja rozpoczyna nadawanie programu.
• 11 grudnia – pożar sali koncertowej i biblioteki Filharmonii Krakowskiej.
• 13 grudnia – odbyła się premiera filmu Rozmowy kontrolowane.
• 14 grudnia – uchwalono Kodeks Etyki Lekarskiej.
• 15 grudnia
  • odsłonięto Pomnik poległych górników KWK "Wujek".
  • Polskie Radio nadało pierwszą audycję w języku białoruskim.
• 16 grudnia
  • zawarto Układ Stowarzyszeniowy między Polską a Wspólnotami Europejskimi.
  • polska premiera Fiata Cinquecento w Warszawie.
• 18 grudnia – Polska i RPA nawiązały stosunki dyplomatyczne.
• 20 grudnia – Polska została przyłączona do Internetu.
• 21 grudnia – do sądu w Katowicach trafił akt oskarżenia przeciwko 24 osobom w sprawie pacyfikacji kopalni "Wujek".
• 23 grudnia – Sejm powołał rząd Jana Olszewskiego.
• 27 grudnia
  • Polska uznała niepodległość: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Federacji Rosyjskiej, Kazachstanu, Kirgistanu, Mołdawii, Tadżykistanu i Turkmenistanu.
  • wolnomularstwo: Wielka Loża Narodowa Polski została obudzona przy pomocy Wielkiego Wschodu Włoch.

• 700-lecie lokacji miasta Grudziądza.
• Największa w powojennej historii liczba zgonów Polaków (405,7 tys. osób).

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1 stycznia – Luksemburg objął prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
• 11-13 stycznia – w wyniku ataku Armii Radzieckiej na Litwinów oblegających wieżę telewizyjną w Wilnie zginęło 14 osób, a ok. 400 zostało rannych.
• 15 stycznia – minął termin ultimatum postawionego przez ONZ Irakowi, wzywające go do wycofania wojsk z Kuwejtu. Dało to międzynarodowej koalicji podstawę do rozpoczęcia operacji Pustynna Burza.
• 17 stycznia
  • wojska sprzymierzone rozpoczęły operację „Pustynna burza” w celu wyzwolenia Kuwejtu spod okupacji irackiej.
  • Irak wystrzelił osiem pocisków rakietowych „Scud” w kierunku terytorium Izraela.
  • po śmierci Olafa V nowym królem Norwegii został Harald V.
• 19 stycznia – 15 mieszkańców Tel Avivu zostało rannych w czasie ataku irackich „Scud-ów”.
• 20 stycznia – OMON zaatakował i zajął łotewskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, zabijając 5 osób i raniąc 10.
• 22 stycznia – trzy irackie pociski rakietowe „Scud” i jeden pocisk „Patriot” uderzyły w izraelskie osiedle Ramat Gan raniąc 96 mieszkańców. Trzy starsze osoby zmarły na atak serca.
• 9 lutego – na Litwie odbyło się referendum niepodległościowe.
• 11 lutego – w Hadze utworzono Organizację Narodów i Ludów Niereprezentowanych.
• 13 lutego – I wojna w Zatoce Perskiej: amerykańskie bomby trafiły w schron przeciwlotniczy w Bagdadzie, w którym znajdowało się 1500 cywili, zabijając znaczną część z nich.
• 20 lutego – Tirana: wielotysięczny tłum obalił pomnik komunistycznego dyktatora Envera Hodży.
• 24 lutego – I wojna w Zatoce Perskiej: wojska koalicji antyirackiej rozpoczęły ofensywę lądową.
• 25 lutego
  • I wojna w Zatoce Perskiej: kilka irackich pocisków rakietowych „Scud” trafiło w amerykańskie koszary wojskowe w Dhahran (Arabia Saudyjska) zabijając 29 i raniąc 99 amerykańskich żołnierzy (był to największy, pojedynczy atak przeciwko siłom zbrojnym USA).
  • Na szczycie w Budapeszcie podjęto decyzję o rozwiązaniu struktur wojskowych Układu Warszawskiego.
• 26 lutego – prezydent Iraku Saddam Husajn ogłosił decyzję o wycofaniu wojsk irackich z Kuwejtu.
• 28 lutego – Kuwejt wyzwolony spod okupacji irackiej.
• 3 marca
  • obywatele Estonii i Łotwy opowiedzieli się w referendach za niepodległością od ZSRR.
  • w katastrofie Boeinga 737 w Colorado Springs zginęło 25 osób.
  • Los Angeles: policjanci brutalnie pobili czarnoskórego Rodneya Kinga.
• 15 marca – USA i Albania nawiązały stosunki dyplomatyczne.
• 17 marca – Referendum w ZSRR – 76,4% głosujących opowiedziało się za na utrzymaniem ZSRR jako „federacji suwerennych i równoprawnych republik”.
• 20 marca – po remisie 2:2 w Genui z Sampdorią, Legia Warszawa awansowała do półfinału Pucharu Zdobywców Pucharów.
• 26 marca – utworzono południowoamerykańską strefę wolnego handlu Mercosur.
• 31 marca
  • w Moskwie rozwiązano wojskowe struktury byłego Układu Warszawskiego.
  • Gruzini opowiedzieli się w referendum za niepodległością.
  • Serbowie zajęli budynek dyrekcji Parku Narodowego Jezior Plitwickich. Był to początek konfliktu między Chorwacją i Serbią, wchodzącymi w skład Jugosławii.
  • w Albanii odbyły się pierwsze po II wojnie światowej wielopartyjne wybory.
• 5 kwietnia – na pokładzie promu Atlantis został wyniesiony na orbitę teleskop kosmiczny Comptona.
• 9 kwietnia – Gruzja po raz drugi ogłosiła niepodległość (od ZSRR).
• 10 kwietnia
  • 140 osób zginęło w pożarze promu pasażerskiego Moby Prince, który wybuchł po zderzeniu z tankowcem, we włoskim porcie Livorno.
  • zakończono produkcję Wartburga.
• 15 kwietnia – w Pjongjangu wznowiono komunikację tramwajową zlikwidowaną 40 lat wcześniej w wyniku zniszczeń w wojnie koreańskiej.
• 16 kwietnia – Škoda Auto została kupiona przez Volkswagena.
• 21 kwietnia – Klub Paryski zredukował o 50% polski dług zagraniczny.
• 23 kwietnia – projekt nowego traktatu związkowego tzw. „proces nowo-ogariowski” zapowiada przekształcenie ZSRR w nowe państwo konfederacyjne o nazwie „Związek Suwerennych Republik” (9 republik ZSRR zainteresowanych nową organizacją: Rosyjska FSRR, Ukraińska SRR, Białoruska SRR, Uzbecka SRR, Kazachska SRR, Azerbejdżańska SRR, Kirgiska SRR, Tadżycka SRR, Turkmeńska SRR)
• 26 kwietnia – otwarto pierwszą linię metra w Jekaterynburgu.
• 29 kwietnia – cyklon Gorky zabił w Bangladeszu 138 tys. osób.
• 30 kwietnia
  • Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło konwencję o prawach dziecka.
  • Zwickau: zakończono produkcję Trabanta.
• 1 maja – w stulecie encykliki Leona XIII Rerum Novarum papież Jan Paweł II wydał encyklikę Centesimus annus.
• 12 maja – wykonując postanowienia Układu o całkowitej likwidacji pocisków rakietowych pośredniego zasięgu w ZSRR zniszczono ostatnią rakietę SS-20.
• 15 maja – Édith Cresson jako pierwsza kobieta stanęła na czele francuskiego rządu.
• 16 maja
  • w Moskwie podpisano układ radziecko-chiński, regulujący spory terytorialne w okolicy Amuru.
  • Elżbieta II jako pierwszy brytyjski monarcha wygłosiła przemówienie w Kongresie USA.
• 17 maja – Tim Berners-Lee oficjalnie zaprezentował komitetowi C5 w CERN-ie sposób działania sieci WWW.
• 18 maja – Somaliland ogłosił niepodległość i niezależność od Republiki Somalii.
• 19 maja – obywatele Chorwacji opowiedzieli się w referendum za niepodległością od Jugosławii.
• 21 maja
  • obalony etiopski dyktator Mengystu Hajle Marjam uciekł do Zimbabwe.
  • w zamachu bombowym przeprowadzonym przez Tamilskich Tygrysów zginął indyjski premier Rajiv Gandhi.
• 24 maja
  • podczas ewakuacji etiopskich Żydów w trakcie Operacji Salamon, izraelski Jumbo Jet zabrał na pokład rekordowych 1 122 pasażerów.
  • premiera filmu Thelma i Louise.
• 26 maja
  • Zwiad Gamsachurdia został prezydentem Gruzji.
  • 223 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 767 linii Lauda Air w Tajlandii.
• 27 maja – w azjatyckiej części Rosji utworzono Tunkiński Park Narodowy.
• 28 maja
  • Albania: założono Uniwersytet w Szkodrze.
  • Meles Zenawi został prezydentem Etiopii.
• 29 maja
  • Erytrea proklamowała niepodległość, odłączając się od Etiopii.
  • 10 osób zginęło, a 44 zostały ranne w przeprowadzonym przez ETA zamachu bombowym na koszary hiszpańskiej gwardii cywilnej w mieście Vic.
• 31 maja – dokonano oblotu szwajcarskiego samolotu pasażersko-towarowego Pilatus PC-12.
• 12 czerwca
  • Borys Jelcyn wygrał wybory prezydenckie w Rosji.
  • Michael Jordan poprowadził drużynę Chicago Bulls do pierwszego mistrzostwa NBA.
• 15 czerwca – na Filipinach wybuchł wulkan Pinatubo, wyrzucając słup popiołów na wysokość 7 kilometrów.
• 17 czerwca – premier Jan Krzysztof Bielecki i kanclerz Helmut Kohl podpisali w Bonn polsko-niemiecki traktat o współpracy i dobrym sąsiedztwie.
• 20 czerwca – niemiecki Bundestag po długich debatach uchwalił przeniesienie stolicy z Bonn do Berlina.
• 21 czerwca – Saparmyrat Nyýazow został pierwszym prezydentem Turkmenistanu.
• 23 czerwca – narodził się Sonic the Hedgehog, jedna z najsłynniejszych postaci w świecie gier wideo.
• 25 czerwca – rządy państw Chorwacji i Słowenii ogłosiły niepodległość obydwu krajów.
• 27 czerwca – rozpoczęła się wojna dziesięciodniowa, Słowenia została zaatakowana przez Jugosławię.
• 28 czerwca – w Budapeszcie na 49. Konferencji Państw Członkowskich Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej został podpisany dokument o rozwiązaniu tej organizacji powstałej 25 stycznia 1949.
• 1 lipca
  • Holandia objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
  • Doradczy Komitet Polityczny Układu Warszawskiego podpisał w Pradze protokół o rozwiązaniu układu zawartego 14 maja 1955.
• 3 lipca – odbyła się premiera filmu Terminator 2: Dzień sądu.
• 7 lipca – zakończyła się wojna dziesięciodniowa o niepodległość Słowenii.
• 10 lipca – Borys Jelcyn rozpoczął urzędowanie jako pierwszy prezydent Rosji.
• 11 lipca
  • 261 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas DC-8 saudyjskiej Dżuddzie.
  • całkowite zaćmienie Słońca widoczne m.in. na Hawajach.
• 12 lipca – została uchwalona konstytucja Bułgarii.
• 17 lipca – przeprowadzono referendum w sprawie utrzymania Związku Radzieckiego.
• 31 lipca
  • w Moskwie prezydenci George H. W. Bush i Michaił Gorbaczow podpisali układ rozbrojeniowy START I.
  • siedmiu litewskich celników zginęło w ataku żołnierzy OMON-u na posterunek w Miednikach, na granicy z Białorusią.
• 6 sierpnia – sir Tim Berners-Lee opublikował w Usenecie szczegóły projektu o nazwie World Wide Web. Początek istnienia sieci WWW.
• 14 sierpnia – przyjęto konstytucję Laosu.
• 16 sierpnia
  • Jan Paweł II jako pierwszy papież przybył na Węgry.
  • w katastrofie Boeinga 737 w indyjskim mieście Imphal zginęło 69 osób.
• 19-21 sierpnia – nieudana próba puczu w ZSRR mającego na celu przywrócenie tam komunistycznych porządków sprzed pieriestrojki (Pucz moskiewski).
• 20 sierpnia – Estonia ogłosiła niepodległość, odłączając się od ZSRR.
• 21 sierpnia
  • załamał się komunistyczny pucz Janajewa w ZSRR. Michaił Gorbaczow powrócił na stanowisko prezydenta.
  • Łotwa ogłosiła niepodległość (od ZSRR).
• 24 sierpnia
  • Michaił Gorbaczow ustąpił ze stanowiska sekretarza generalnego KPZR.
  • Iwan Siłajew został ostatnim premierem ZSRR.
  • delegalizacja partii komunistycznej (KPZR) w ZSRR.
  • proklamowano niepodległość Ukrainy (od ZSRR).
• 25 sierpnia
  • proklamowanie niepodległości Białorusi.
  • w Tokio, Amerykanin Carl Lewis ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 9,86 s.
  • Michael Schumacher debiutuje w startach Formuły 1 na torze Circuit de Spa-Francorchamps w Belgii.
• 26 sierpnia – Linus Torvalds opublikował na grupie dyskusyjnej comp.os.minix informację o powstaniu nowego systemu operacyjnego – Linuksa.
• 27 sierpnia
  • Mołdawia proklamowała niepodległość (od ZSRR).
  • został zlikwidowany główny program informacyjny telewizji radzieckiej Wremia. Reaktywowano go 3 lata później w Telewizji Rosyjskiej.
• 28 sierpnia – w Rosji zakazano działalności KPZR, a majątek zasekwestrowano.
• 29 sierpnia – prezydent Kazachstanu Nursułtan Nazarbajew wydał dekret o zamknięciu poligonu atomowego w Semipałatyńsku.
• 30 sierpnia
  • Azerbejdżan i Tatarstan ogłosiły niepodległość od ZSRR.
  • w finale konkursu w skoku w dal podczas tokijskich mistrzostw świata w lekkoatletyce, Mike Powell ustanowił rekord świata uzyskując 8,95 m.
• 31 sierpnia – Kirgistan uzyskał niepodległość (od ZSRR).
• 1 września – Uzbekistan uzyskał niepodległość (od ZSRR).
• 2 września – Stany Zjednoczone uznały niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii.
• 6 września
  • ZSRR uznał niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii.
  • Leningrad został przemianowany na Sankt Petersburg.
  • około 100 osób zginęło w zderzeniu pociągów w Kongo.
  • weszło w życie zawieszenie broni między rządem marokańskim a Frontem Polisario.
• 8 września – Macedonia uzyskała niepodległość od Jugosławii.
• 9 września – Tadżykistan ogłosił deklarację niepodległości.
• 11 września – w Estonii wykonano ostatni wyrok śmierci.
• 17 września
  • Korea Północna, Korea Południowa, Litwa, Łotwa, Estonia, Wyspy Marshalla oraz Mikronezja stały się członkami ONZ.
  • została udostępniona pierwsza wersja jądra Linuxa.
• 19 września
  • w Alpach Ötztalskich na granicy austriacko-włoskiej znaleziono zamrożone ciało Ötziego.
  • przyjęto nową flagę i godło Białorusi, nazwę kraju zmieniono na Republika Białorusi.
  • został reaktywowany Uniwersytet Narodowy "Akademia Kijowsko-Mohylańska".
• 20 września – powstała Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU).
• 21 września – Armenia zdecydowała w referendum o odłączeniu się od ZSRR.
• 23 września – Red Hot Chili Peppers wydali swój szósty studyjny album Blood Sugar Sex Magic.
• 24 września – ukazał się drugi album grupy Nirvana – Nevermind.
• 25 września – ONZ nałożyło embargo na kraje byłej Jugosławii.
• 28 września – założono Uniwersytet Ostrawski.
• 29 września – został obalony prezydent Haiti Jean-Bertrand Aristide.
• 4 października – w Madrycie podpisano protokół do Traktatu Antarktycznego o utworzeniu Szczególnie Chronionego Obszaru Antarktyki.
• 5 października – w katastrofie indonezyjskiego samolotu wojskowego C-130 Hercules pod Dżakartą zginęło 137 osób.
• 8 października
  • Milan Kučan został pierwszym prezydentem Słowenii.
  • parlament Chorwacji zerwał wszystkie konstytucyjne powiązania z Jugosławią.
• 10 października – Abdur Rahman Biswas został prezydentem Bangladeszu.
• 11 października – w Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej w bloku nr 2 doszło do wypadku: wybuchł pożar i nastąpiła eksplozja. Nie było ofiar ani wycieku substancji radioaktywnych, lecz dach bloku zawalił się.
• 13 października – pierwsze wolne wybory w Bułgarii.
• 15 października – pierwsza publikacja Linuxa przez Linusa Torvaldsa.
• 16 października
  • Lewon Ter-Petrosjan został pierwszym prezydentem Armenii.
  • doszło do masakry w barze Luby’s w teksańskim mieście Killeen. Szaleniec zastrzelił 23 osoby, ranił 20, a następnie popełnił samobójstwo.
• 18 października
  • ZSRR i Izrael nawiązały stosunki dyplomatyczne.
  • osiem byłych republik radzieckich podpisało Układ o Wspólnocie Gospodarczej.
  • Azerbejdżan ogłosił niepodległość (od ZSRR).
• 20 października – w burzy ogniowej na wzgórzach Oakland w Kalifornii zginęło 25 osób, straty wyniosły 1,5 mld dolarów.
• 23 października – w Paryżu podpisano porozumienie pokojowe kończące konflikt w Kambodży.
• 25 października – dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Airbus A340.
• 27 października
  • Turkmenistan ogłosił niepodległość (od ZSRR).
  • Dżochar Dudajew został wybrany prezydentem Czeczenii.
• 29 października – sonda Galileo przeleciała w odległości ok. 5 tys. km od planetoidy Gaspra.
• 2 listopada
  • prawosławie: Bartłomiej I został patriarchą Konstantynopola.
  • Frederick Chiluba został prezydentem Zambii.
• 5 listopada – Ki'ichi Miyazawa został premierem Japonii.
• 6 listopada
  • weszła w życie Konstytucja Litwy.
  • Kuwejt: ugaszono ostatni z 725 szybów naftowych, podpalonych przez wycofujące się wojska irackie.
• 7 listopada
  • koszykarz Magic Johnson poinformował, że jest nosicielem wirusa HIV i zakończył karierę sportową.
  • w katastrofie samolotu Jak-40 w rosyjskiej Machaczkale zginęło 51 osób.
• 8 listopada – Filip Dimitrow został premierem Bułgarii.
• 9 listopada – Dżochar Dudajew został pierwszym prezydentem Czeczeńskiej Republiki Iczkerii.
• 12 listopada – indonezyjska armia otworzyła ogień do studentów biorących udział w pogrzebie kolegi na cmentarzu Santa Cruz w Dili na Timorze; zginęło 270 osób, zaś 250 uznano za zaginione.
• 13 listopada – premiera filmu Przylądek strachu.
• 14 listopada – Kambodża: do kraju po 13 latach wygnania powrócił książę Norodom Sihanouk.
• 17 listopada – Jan Paweł II ogłosił świętym karmelitę bosego Józefa Kalinowskiego (w zakonie ojca Rafała od św. Józefa).
• 18 listopada
  • wojna w Chorwacji: Serbowie zdobyli Vukovar.
  • przyjęto flagę Uzbekistanu.
• 19 listopada – ukazał się album Achtung Baby grupy U2.
• 20 listopada – azerski helikopter MI-8 z 19 osobami na pokładzie, w tym członkami międzynarodowej misji pokojowej i dziennikarzami, został zestrzelony przez ormiańskich bojowników w prowincji Xocavənd w zachodnim Azerbejdżanie.
• 21 listopada
  • Egipcjanin Boutros Boutros-Ghali został wybrany na stanowisko sekretarza generalnego ONZ.
  • uchwalono nową konstytucję Rumunii.
• 24 listopada – rozpoczęła się misja STS-44 wahadłowca Atlantis.
• 26 listopada
  • na amerykańskim poligonie atomowym w Nevadzie przeprowadzono ostatni brytyjski próbny wybuch jądrowy.
  • ukazał sie album Dangerous Michaela Jacksona.
• 28 listopada – Osetia Południowa ogłosiła niepodległość (od Gruzji).
• 1 grudnia
  • obywatele Ukrainy opowiedzieli się w referendum za niepodległością; Leonid Krawczuk został wybrany na pierwszego prezydenta państwa.
  • Nursułtan Nazarbajew wygrał wybory prezydenckie w Kazachstanie.
• 4 grudnia
  • Boutros Boutros-Ghali został wybrany na sekretarza generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych.
  • amerykańskie linie lotnicze Pan Am ogłosiły bankructwo.
• 6 grudnia
  • wojna w Chorwacji: ciężkie serbskie bombardowania Dubrownika i Osijeka (tzw. "czarny piątek").
  • dokonano oblotu niemieckiego samolotu pasażerskiego krótkiego zasięgu Dornier Do 328.
• 6-7 grudnia – powstanie Związku Miast Bałtyckich, pierwsze spotkanie w Lubece (Niemcy).
• 8 grudnia
  • przywódcy Rosji, Białorusi i Ukrainy – Borys Jelcyn, Stanisław Szuszkiewicz i Leonid Krawczuk – podpisali akt rozwiązujący ZSRR i powołujący Wspólnotę Niepodległych Państw.
  • Rumuni zatwierdzili w referendum nową konstytucję uchwaloną przez parlament 21 listopada.
• 9 grudnia – w Rzymie odbyła się prezentacja Fiata Cinquecento.
• 10 grudnia – władze Górskiego Karabachu przeprowadziły referendum, w którym przygniatająca większość mieszkańców opowiedziała się za niepodległością.
• 12 grudnia – stolicę Nigerii przeniesiono z Lagos do Abudży.
• 14 grudnia – wybuch włoskiego wulkanu Etna.
• 16 grudnia
  • Bundestag ratyfikował polsko-niemiecki traktat graniczny.
  • podpisano układ o stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi a Polską, Czechosłowacją i Węgrami.
  • Kazachstan stał się niepodległy.
• 18 grudnia
  • utworzono Służbę Wywiadu Zagranicznego Rosji.
  • wojna domowa w Dżibuti: w stolicy kraju Dżibuti wojsko otworzyło ogień do zgromadzonego tłumu, w wyniku czego zginęło 59 osób.
• 19 grudnia – Republika Serbskiej Krajiny ogłosiła niepodległość.
• 20 grudnia
  • Paul Keating został premierem Australii.
  • premiera filmu JFK.
• 21 grudnia
  • powstała Wspólnota Niepodległych Państw.
  • w niemieckiej Żytawie utworzono Euroregion Nysa.
• 24 grudnia – dotychczasowy nuncjusz apostolski w Holandii Audrys Juozas Bačkis został arcybiskupem Wilna.
• 25 grudnia – Michaił Gorbaczow zrezygnował ze stanowiska prezydenta ZSRR.
• 26 grudnia
  • rozwiązano Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
  • Islamski Front Ocalenia zwyciężył w wyborach parlamentarnych w Algierii.
• 27 grudnia
  • 25 sekund po starcie ze sztokholmskiego lotniska Arlanda zapaliły się i wyłączyły oba silniki samolotu McDonnell Douglas MD-81, należącego do Scandinavian Airlines. Maszyna rozbiła się na leśnej polanie 15 km od lotniska. Nikt ze 129 osób na pokładzie nie zginął.
  • zakończono produkcję ciągnika Władimirec T-25.
  • premiera filmu Smażone zielone pomidory.
• 29 grudnia – Islom Karimov został prezydentem Uzbekistanu.
• 30 grudnia – powołano Międzypaństwowy Komitet Lotniczy (MAK), międzynarodową organizację utworzoną w celu badania przyczyn cywilnych wypadków lotniczych na terenie państw dawnego Związku Radzieckiego.
• 31 grudnia – formalnie przestał istnieć ZSRR.

[edytuj] Dane statystyczne

• Ludność świata: 5 367 185 126^[2]
• Stopa bezrobocia w Polsce (koniec czerwca): 8,4%
• Stopa bezrobocia w Polsce (koniec grudnia): 12,2%^[3]
• Stopa inflacji w Polsce: 70,3%^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Urodzili się

• 4 stycznia – Pascal Bodmer, niemiecki skoczek narciarski
• 20 stycznia – Jacqueline Seifriedsberger, austriacka skoczkini narciarska
• 21 stycznia – Mateusz Mika, polski siatkarz, reprezentant Polski
• 5 lutego – Anna Sloan, szkocka curlerka
• 6 lutego – Anna Sidorowa, rosyjska curlerka
• 10 lutego – Florian Schabereiter, austriacki skoczek narciarski
• 12 lutego – Jean-Marc Doussain, francuski rugbysta
• 13 lutego – Marinus Kraus, niemiecki skoczek narciarski
• 16 lutego:
• Aleksandra Burbon-Parmeńska, córka w. ks. Luksemburga, Henryka
• Sami Niemi, fiński skoczek narciarski
• Sergio Canales, hiszpański piłkarz
• 17 lutego – Bonnie Wright, brytyjska aktorka
• 26 lutego – Piotr Hain, polski siatkarz
• 5 marca – Michael Hayböck, austriacki skoczek narciarski
• 8 marca:
• Krzysztof Miętus, polski skoczek narciarski
• Urban Zamernik, chorwacki skoczek narciarski
• 11 marca:
• Krzysztof Królak, polski aktor głosowy
• Miłosz Hebda, polski siatkarz
• Dienis Simplikiewicz, rosyjski rugbysta
• 14 marca – Mateusz Możdżeń, polski piłkarz
• 20 marca – Michał Kucharczyk, polski piłkarz
• 4 kwietnia – Jamie Lynn Spears, amerykańska aktorka dziecięca i piosenkarka, młodsza siostra Britney Spears
• 5 kwietnia – Wojciech Ferens, polski siatkarz
• 10 kwietnia – Sergiusz Żymełka, polski aktor
• 11 kwietnia – Thiago Alcántara, brazylijski piłkarz
• 27 kwietnia – Marco Grigoli, szwajcarski skoczek narciarski
• 2 maja - Victoria Larrière, francuska tenisistka
• 13 maja – Anders Fannemel, norweski skoczek narciarski
• 23 maja – Lena Meyer-Landrut, niemiecka wokalistka pop
• 29 maja – Oskar Eriksson, szwedzki curler
• 9 czerwca – Maciej Kot, polski skoczek narciarski
• 11 czerwca – Junshirō Kobayashi, japoński skoczek narciarski i kombinator norweski
• 18 czerwca – Willa Holland, amerykańska aktorka
• 5 lipca – Jason Dolley, amerykański aktor
• 9 lipca- Mitchel Musso, amerykański aktor i piosenkarz.
• 13 lipca – MacKenzie Boyd-Clowes, kanadyjski skoczek narciarski
• 6 sierpnia – Maciej Janowski, polski żużlowiec
• 14 sierpnia – Richard Freitag, niemiecki skoczek narciarski
• 5 września – Przemysław Pawlicki, polski żużlowiec
• 19 września – Alexandre Mabboux, francuski skoczek narciarski
• 23 września – Trevor Morrice, kanadyjski skoczek narciarski
• 6 października - Roshon Fegan, amerykański aktor, tancerz, piosenkarz, raper i muzyk
• 6 listopada – Pax Baldwin, brytyjski aktor
• 9 listopada – Čestmír Kožíšek, czeski skoczek narciarski
• 22 listopada – Ossi-Pekka Valta, fiński skoczek narciarski
• 15 grudnia – Karolina Sawka, polska aktorka
• 27 grudnia – Jimi Blue Ochsenknecht, niemiecki aktor i piosenkarz
• 24 grudnia - Louis Tomlinson, brytyjski piosenkarz, członek One Direction
• 31 grudnia:
• Camila Giorgi, włoska tenisistka
• Bojana Jovanovski, serbska tenisistka

[edytuj] Zmarli

• 4 stycznia – Stefan Żółkiewski, krytyk i teoretyk literatury (ur. 1911)
• 17 stycznia – Olaf V, król Norwegii (ur. 1903)
• 30 stycznia – John Bardeen, fizyk amerykański, współtwórca tranzystorów (ur. 1908)
• 31 stycznia – Mieczysław Voit, polski aktor (ur. 1928)
• 20 lutego – Margot Fonteyn (właśc. Fontes), tancerka brytyjska, gwiazda Sadler's Wells Ballet i Covent Garden (ur. 1919)
• 2 marca – Serge Gainsbourg, właśc. Lucien Ginsbluy, francuski kompozytor, aktor i pisarz (ur. 1928)
• 12 marca
  • Ragnar Granit – fiński naukowiec, noblista (ur. 1900)
  • William Heinesen – farerski pisarz, kompozytor, malarz i poeta (ur. 1900)
• 15 marca – Stanisław Lorentz, historyk sztuki (ur. 1899)
• 20 marca – Jan Alfred Szczepański, polski literat, publicysta, taternik i alpinista (ur. 1902)
• 24 marca – John Kerr, australijski prawnik, polityk, gubernator generalny Australii (ur. 1914)
• 25 marca – Marcel Lefebvre, francuski arcybiskup, schizmatyk (ur. 1905)
• 26 marca – Lechosław Marszałek, polski reżyser filmów animowanych (ur. 1922)
• 1 kwietnia
  • Mieczysław Czernik – łódzki matematyk, astronom, filatelista, historyk poczty, popularyzator historii (ur. 1933)
  • Martha Graham – amerykańska tancerka, choreograf i pedagog (ur. 1894)
• 3 kwietnia
  • Graham Greene, angielski powieściopisarz (ur. 1904)
  • Charles Goren, amerykański brydżysta (ur. 1901)
• 4 kwietnia – Max Frisch, pisarz szwajcarski (ur. 1911)
• 5 kwietnia – Jiři Mucha, prozaik czeski (ur. 1915)
• 8 kwietnia – Dead (właściwie Per Yngve Ohlin), szwedzki wokalista metalowy (ur. 1969)
• 16 kwietnia – David Lean, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1908)
• 17 kwietnia – Feliks Burdecki, polski pisarz science fiction, popularyzator nauki, redaktor i publicysta (ur. 1904)
• 27 kwietnia – Elżbieta Szemplińska-Sobolewska, polska poetka i pisarka (ur. 1909)
• 29 kwietnia – Claude Gallimard, wydawca francuski (ur. 1914)
• 2 maja – Tadeusz Ruebenbauer, polski genetyk, hodowca roślin (ur. 1909)
• 3 maja – Jerzy Kosiński, amerykański pisarz pochodzenia polskiego (samobójstwo) (ur. 1933)
• 8 maja – Rudolf Serkin, pianista amerykański pochodzenia austriackiego (ur. 1903)
• 13 maja – Juliusz Stroynowski, polski historyk, socjolog, publicysta, od 1969 roku na emigracji (ur. 1919)
• 22 maja – Derrick Henry Lehmer, amerykański matematyk (ur. 1905)
• 23 maja – Wilhelm Kempff, pianista niemiecki (ur. 1895)
• 27 maja – Eric Heffer, brytyjski polityk laburzystowski (ur. 1922)
• 3 czerwca – Katia i Maurice Krafft, francuscy wulkanolodzy, zginęli podczas erupcji wulkanu Unzen
• 6 czerwca – Stan Getz, jazzman amerykański (ur. 1927)
• 13 czerwca – Karl Bielig, niemiecki polityk (ur. 1898)
• 14 czerwca – Peggy Ashcroft, aktorka brytyjska (ur. 1907)
• 26 czerwca – Henri Lefebvre, filozof francuski (ur. 1901)
• 1 lipca – Michael Landon, amerykański aktor („Domek na Prerii”) (ur. 1936)
• 10 lipca – Włodzimierz Słobodnik, polski poeta, tłumacz literatury francuskiej, rosyjskiej i radzieckiej, satyryk, autor książek dla młodzieży (ur. 1900)
• 24 lipca – Isaac Bashevis Singer, amerykański pisarz urodzony w Polsce pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla (ur. 1902)
• 7 sierpnia – Kalina Jędrusik, polska aktorka i piosenkarka (ur. 1930)
• 10 sierpnia – Tadeusz Nowak, polski poeta i prozaik (ur. 1930)
• 19 sierpnia – Izydor Zaczykiewicz, polski pisarz (ur. 1900)
• 3 września – Frank Capra – amerykański reżyser filmowy (ur. 1897)
• 10 września – Jan Józef Lipski – polski krytyk literacki i działacz polityczny (ur. 1926)
• 14 września – Mieczysław Czechowicz, polski aktor (ur. 1930)
• 24 września – Theodor Seuss Geisel, znany również jako Dr Seuss – amerykański autor książek dla dzieci (ur. 1904)
• 26 września – Jerzy Afanasjew, polski pisarz, poeta i reżyser (ur. 1932)
• 27 września – Stefan Kisielewski („Kisiel”) – kompozytor, powieściopisarz, publicysta (ur. 1911)
• 28 września – Miles Davis, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1926)
• 7 października – Walerian Pańko, poseł na Sejm X kadencji, prezes NIK.
• 10 października – Andrzej Zaucha, polski aktor i piosenkarz (ur. 1949)
• 17 października – Ernesto Cofiño, gwatemalski lekarz pediatra, Sługa Boży Kościoła katolickiego (ur. 1899)
• 19 października – ksiądz Jan Zieja (ur. 1897)
• 24 października – Gene Roddenberry twórca serialu Star Trek, pomysłodawca Andromedy oraz Ziemi-Ostatnie starcie (ur. 1921)
• 27 października – Andrzej Panufnik, polski kompozytor i dyrygent (ur. 1914)
• 3 listopada – Roman Wilhelmi, polski aktor filmowy i teatralny (ur. 1936)
• 5 listopada – Robert Ian Maxwell, wydawca brytyjski (ur. 1923)
• 9 listopada – Yves Montand – francuski aktor filmowy i piosenkarz (ur. 1921)
• 10 listopada – Mirosław Romanowski – kanadyjski matematyk i metrolog polskiego pochodzenia (ur. 1901)
• 13 listopada – Henryk Borowski – polski aktor (ur. 1910)
• 18 listopada – Gustáv Husák – były prezydent Czechosłowacji (ur. 1913)
• 23 listopada – Klaus Kinski, niemiecki aktor (ur. 1926)
• 24 listopada
  • Freddie Mercury – muzyk, wokalista zespołu Queen, zmarł na AIDS (ur. 1946)
  • Eric Carr – muzyk, perkusista zespołu KISS (ur. 1950)
• 10 grudnia – Greta Kempton, amerykańska artystka (ur. 1901)
• 11 grudnia – Adam Ochocki, polski dziennikarz prasowy, pisarz, satyryk i autor scenariuszy do filmów animowanych (ur. 1913)
• 14 grudnia – Maria Jurkowska, dziennikarka, propagatorka bluesa i jazzu w Polskim Radiu (ur. 1938)
• 15 grudnia – Wasilij Zajcew, radziecki snajper z czasów II wojny światowej (ur. 1915)

[edytuj] Zdarzenia astronomiczne

• 15 stycznia – obrączkowe zaćmienie Słońca
• 11 lipca – całkowite zaćmienie Słońca
• 21 grudnia – zaćmienie Księżyca

[edytuj] Nagrody Nobla

• z fizyki – Pierre-Gilles de Gennes
• z chemii – Richard Ernst
• z medycyny – Erwin Neher, Bert Sakmann
• z literatury – Nadine Gordimer
• nagroda pokojowa – Aung San Suu Kyi
• z ekonomii – Ronald Coase

[edytuj] Rok 1991 w dawnych fikcyjnych wizjach przyszłości

W roku tym toczy się akcja filmu Podbój Planety Małp nakręconego 20 lat wcześniej.

Akcja serialu Jettoman toczy się w 1991 roku, mimo że oficjalnie jest to rok 199X.

[edytuj] Święta ruchome

• Tłusty czwartek: 7 lutego
• Ostatki: 12 lutego
• Popielec: 13 lutego
• Niedziela Palmowa: 24 marca
• Wielki Czwartek: 28 marca
• Wielki Piątek: 29 marca
• Wielka Sobota: 30 marca
• Wielkanoc: 31 marca
• Poniedziałek wielkanocny: 1 kwietnia
• Wniebowstąpienie: 9 maja
• Zesłanie Ducha Świętego: 19 maja
• Boże Ciało: 30 maja

[edytuj] Zobacz też

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
1991

• Historia informatyki/1991
• 64. ceremonia wręczenia Oscarów
• 1991 w filmie
• 1991 w muzyce
• 1991 w literaturze

Przypisy