| 1 Batalion Szturmowy | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1961 |
| Rozformowanie | 1993 (przeformowanie) |
| Tradycje | |
| Nadanie sztandaru | 1966 |
| Rodowód | 26 Batalion Dywersyjno-Rozpoznawczy |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 1 Pułk Specjalny Jednostka Wojskowa Komandosów |
| Działania zbrojne | |
| Operacja Dunaj | |
| Organizacja | |
| Numer | JW 4101 |
| Dyslokacja | Dziwnów 1964-86, Lubliniec 1986-1993 |
| Podporządkowanie | Zarząd II SG WP |
| Rodzaj wojsk | Rozpoznanie |
1 Batalion Szturmowy 1 bsz, 1 Samodzielny Batalion Szturmowy 1 sbsz – jednostka wojskowa dalekiego rozpoznania SZ PRL i okresu transformacji ustrojowej.
Spis treści |
Jednostka została sformowana w listopadzie 1961 r. jako 26 Batalion Dywersyjno-Rozpoznawczy w Krakowie. W 1964 r. batalion przedyslokowano do Dziwnowa i rozkazem Ministra ON z 8 maja 1964 r. zmieniono nazwę na 1 Batalion Szturmowy. Sztandar wręczono 12 października 1966 roku.
Jedyną ofensywną operacją bojową, w której oddział brał udział, była Operacja Dunaj, czyli agresja wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 roku. Zadaniem żołnierzy 1 sbsz było opanowanie lotniska w Hradec Kralove, akcja nosiła kryptonim „Pochmurne Lato”. Żołnierze czechosłowaccy nie stawiali oporu, akcja zakończyła się bez ofiar w ludziach. W późniejszym etapie działań żołnierzy batalionu skierowano do uciszania czechosłowackich radiostacji, a następnie do zadań wartowniczych[1]. Zołnierze batalionu brali udział w misjach ONZ w PKW wystawianych przez Polskę.
W 1986 batalion przeniesiony został do garnizonu Lubliniec. Samodzielny batalion przeformowano 15 sierpnia 1993 r. na 1 Pułk Specjalny. Wielu żołnierzy 1 sbsz zostało po selekcji przyjętych do jednostki Formoza, inni trafili do nowo sformowanej JW 2305, znanej lepiej jako Grom.
1 Samodzielny Batalion Szturmowy był samodzielną jednostką przeznaczoną do prowadzenia rozpoznania oraz działań dywersyjnych na głębokich tyłach nieprzyjaciela na rzecz frontu. W przypadku konfliktu między wojskami Układu Warszawskiego i NATO samodzielny batalion miał działać na terenie Danii.
Żołnierze szkolili się na terenie Polski, w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Po dokonaniu desantu drogą powietrzną lub morską mieli do wykonania określone zadania zwiadowcze lub dywersyjne i w określonym terminie wrócić do jednostki na własną rękę. O ich obecności były poinformowane lokalne jednostki wojskowe, jak też funkcjonariusze MO, SOK i SB. Ich aktywność miała utrudnić lub uniemożliwić wykonanie zadania.
Do dyspozycji żołnierzy batalionu przekazywano (głównie w latach młodości jednostki – lata 60 XX wieku) umundurowanie, wyposażenie oraz uzbrojenie wraz z amunicją, pochodzące z państw NATO. Było ono zdobywane przez polski wywiad wojskowy (któremu JW 4101 podlegała) oraz przekazywane przez zaprzyjaźnione państwa socjalistyczne, np. Wietnam Północny. Dysponowano także niewielką liczbą pojazdów wojskowych produkcji zachodniej[1].
Do początku lat 70 XX w. wszyscy żołnierze obowiązkowo uczyli się języka niemieckiego. Oprócz tego nauczano także języka angielskiego oraz języków skandynawskich. W późniejszych latach języków obcych uczyli się tylko oficerowie. Przez pewien czas w jednostce istniały kompanie „angielska” i „niemiecka”, w których posługiwano się tymi językami także przy wydawaniu rozkazów na placu manewrowym[1].
Podczas szkoleń korzystano również z doświadczeń wojsk innych państw socjalistycznych. Jednym z przykładów takiej współpracy może być kurs walki wręcz kjoksul we Wrocławiu, prowadzony przez majora i pułkownika z attachatu wojskowego Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej[1].
W czasie jednego z ćwiczeń z WOP pilot śmigłowca omyłkowo zrzucił desant na terenie Niemiec Wschodnich. Pomyłkę szybko zauważono, a incydent zakończył się oficjalnym protestem władz NRD[1]. Innym incydentem było wysadzenie linii kolejowej na trasie Bydgoszcz-Toruń, do którego doszło w wyniku wydania żołnierzowi prawdziwego ładunku wybuchowego.
W chwili powstania w 1964 batalion liczył[1]:
W skład jednostki w 1964 roku wchodziły[1]:
W późniejszym okresie jednostka została rozbudowana, w jej skład wchodziły następujące pododdziały:
Batalion liczył około 750 żołnierzy – dwie kompanie specjalne (1ks, 2ks), kompanię łączności (kł), kompanię płetwonurków (kpł), pluton zaopatrzenia i remontów (plzaopirem) oraz szkołę podoficerów zwiadu Wojsk Powietrznodesantowych (spz) w latach 1980-1985.
Oficerowie
