1 listopada

1 listopada jest 305. (w latach przestępnych 306.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 60 dni.

Kalendarium dzień po dniu

<<	listopad 2012					>>
Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
29	30	31	1	2	3	4
5	6	7	8	9	10	11
12	13	14	15	16	17	18
19	20	21	22	23	24	25
26	27	28	29	30	1	2

Spis treści

1 Święta
2 Wydarzenia w Polsce
3 Wydarzenia na świecie
4 Urodzili się
5 Zmarli
6 Przypisy

[edytuj] Święta

Imieniny obchodzą: Andrzej, Benignus, Benigny, Cyrenia, Jakub, Jan, Julianna, Konradyn, Konradyna, Licyniusz, Marceli, Maria, Nikola, Rajner, Robert, Seweryn, Teodor, Warcisław i Wiktoryna
dawn. Dziady jesienne – słowiańskie święto upamiętniające zmarłych (w noc z 31 października na 1 listopada)
Algieria – Święto Rewolucji (święto narodowe)
Antigua i Barbuda – Święto Niepodległości (święto narodowe)
Brytyjskie Wyspy Dziewicze – Dzień Wolności
Bułgaria – Dzień Budzicieli Narodu
Celtowie – Samhain
międzynarodowe – Światowy Dzień Wegan^[1]
wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[2]^[3] obchodzą:
- Wszyscy święci (w Polsce dzień wolny od pracy)
- św. Ariadna Maria (dziewica) (również 18 września)
- św. Benigny z Dijon (męczennik)
- św. Marceli z Paryża (biskup)
- bł. Rajner z Sansepolcro (zm. 1304; franciszkanin)
- bł. Rupert Mayer (jezuita)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Wagon typu zdobytego w Płaszowie – 1918

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
1 listopada

1705 – August II Mocny ustanowił Order Orła Białego.
1800 – Założono Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk.
1857 – W Krakowie uruchomiono gazownię miejską.
1899 – Otwarto linię kolejową Łeba-Lębork.
1910 – Uruchomiono elektrownię w Białymstoku.
1918:
- Powstał Związek Harcerstwa Polskiego.
- We Lwowie rozpoczęły się walki polsko-ukraińskie.
- W Płaszowie pod Krakowem zdobyto austriacki tabor pancerny. Powstały z niego pociągi pancerne: Śmiały i Piłsudczyk.
1925 – Założono Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych w Grudziądzu.
1931 – Założono Polski Związek Tenisa Stołowego.
1939 – W Warszawie założono organizację konspiracyjną Polska Niepodległa.
1941 – W Krakowie odbyło się pierwsze przedstawienie konspiracyjnego Teatru Rapsodycznego.
1942 – Zlikwidowano Getto w Tomaszowie Mazowieckim.
1946:
- Karol Wojtyła otrzymał święcenia kapłańskie.
- Założono Oficerską Szkołę Polityczną w Łodzi.
1953:
- Rada Ministrów podjęła uchwałę o przerwaniu robót przy budowie warszawskiego metra.
- Założono Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie.
1956 – Służba Więzienna przeszła spod zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych pod zarząd Ministerstwa Sprawiedliwości.
1957 – Powstało Studio Eksperymentalne Polskiego Radia.
1972 – W związku z planowanym podziałem kraju na 49 województw, utworzono eksperymentalny, największy w Polsce (2909 km²) Powiat bieszczadzki ze stolicą w Lesku.
1985 – Zniesiono reglamentację cukru.
1988 – Rząd Mieczysława Rakowskiego podjął decyzję o likwidacji Stoczni Gdańskiej.
2004 – Polska stała się pełnoprawnym członkiem Europolu.
2011 – Awaryjne lądowanie lotu PLL LOT 016 na Okęciu.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Eksplozja bomby Ivy Mike, test bomby wodorowej, 1 listopada 1952, na atolu Eniwetok

82 p.n.e. – Wojny domowe Rzymu: bitwa przy Bramie Kollińskiej.
1112 – Późniejszy król Alfons I Zdobywca został hrabią Portugalii.
1179 – Filip II August został koronowany w Reims na króla Francji.
1215 – Rozpoczął się Sobór laterański IV.
1248 – Wilhelm z Holandii został koronowany na antykróla Niemiec.
1295 – Król Aragonii Jakub II ożenił się z Blanką Andegaweńską.
1335 – Władcy Czech, Polski i Węgier spotkali się na zjeździe w Wyszehradzie.
1368 – Elżbieta pomorska, czwarta żona Karola IV Luksemburskiego, została w Rzymie koronowana na cesarzową Niemiec przez papieża Urbana V.
1420 – I krucjata antyhusycka: zwycięstwo husytów w bitwie pod Wyszehradem.
1501 – Amerigo Vespucci odkrył Zatokę Wszystkich Świętych i zszedł na ląd na terenie dzisiejszego brazylijskiego miasta Salvador.
1503 – Juliusz II został wybrany na papieża.
1512 – Freski Michała Anioła zdobiące sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej po raz pierwszy zostały pokazane publicznie.
1520 – W czasie swej wyprawy dookoła świata Ferdynand Magellan wpłynął do cieśniny nazwanej później jego imieniem (początkowo Cieśniny Wszystkich Świętych).
1570 – W wyniku wywołanej sztormem na Morzu Północnym tzw. powodzi Wszystkich Świętych w Holandii i Niemczech zginęło około 20 tys. osób.
1604 – W Londynie odbyła się premiera dramatu Otello Williama Szekspira.
1611 – Premiera romansu Burza Williama Szekspira.
1755 – Potężne trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zniszczyło Lizbonę i okolice; zginęło kilkadziesiąt tysięcy osób.
1770 – Założono Uniwersytet Techniczny w Berlinie.
1781:
- Założono Massachusetts Medical Society, najstarsze nieprzerwanie działające stanowe towarzystwo medyczne w USA.
- Zniesiono poddaństwo w Austrii i Czechach.
1790 – Irlandzki filozof i polityk Edmund Burke opublikował Rozważania o rewolucji we Francji.
1800 – John Adams jako pierwszy prezydent USA zamieszkał w Białym Domu.
1809 – V koalicja antyfrancuska: sprzymierzeni z Francuzami Bawarczycy pokonali tyrolskich powstańców w IV bitwie pod Bergisel.
1876 – W Holandii otwarto Kanał Morza Północnego.
1884 – Mikołaj II Romanow objął tron jako ostatni car Rosji.
1886 – W Belgradzie założono Królewską Serbską Akademię Nauk.
1895 – Léon Bourgeois został premierem Francji.
1897 – W Turynie założono klub piłkarski Juventus F.C.
1900 – Ukazała się encyklika papieża Leona XIII De Redemptore.
1904 – W Nowej Zelandii w wyniku osunięcia ziemi został zasypany najpotężniejszy wówczas na świecie gejzer Waimangu.
1911 – Wojna włosko-turecka: armia włoska pierwszy raz w historii użyła samolotu bombowego.
1914 – I wojna światowa: stoczono bitwę pod Coronelem.
1918:
- I wojna światowa: połączone siły Serbii, Francji, Wielkiej Brytanii i Grecji odbiły Belgrad.
- Powstało Królestwo Jemenu.
1922 – Abdykował Mehmed VI, ostatni sułtan Imperium Osmańskiego.
1924 – Założono amerykański klub hokejowy Boston Bruins.
1925 – Rozpoczęło nadawanie Radio Łotewskie.
1928 – Turcja przeszła z alfabetu arabskiego na łaciński.
1932 – Kochanka Adolfa Hitlera Ewa Braun usiłowała popełnić samobójstwo, strzelając sobie w szyję.
1936 – Hiszpańska wojna domowa: rozpoczęła się bitwa o Madryt.
1943 – Wojna na Pacyfiku: wojska amerykańskie wylądowały na wyspie Bougainville (Papua-Nowa Gwinea).
1944 – W Wielkiej Brytanii założono Towarzystwo Wegańskie (Vegan Society).
1946 – W pierwszym meczu w historii NBA New York Knicks pokonali Toronto Huskies 68:66.
1949 – Katastrofa lotu Eastern Air Lines 537: 55 osób zginęło po zderzeniu samolotu DC-4 z myśliwcem nad Waszyngtonem.
1950:
- Chuck Cooper, pierwszy czarny gracz NBA, rozegrał swój pierwszy mecz w drużynie Boston Celtics.
- Dwóch portorykańskich nacjonalistów wtargnęło na teren Białego Domu, w celu zamordowania prezydenta Harry'ego Trumana. W wyniku strzelaniny zginął agent ochrony i jeden z zamachowców.
- Papież Pius XII ogłosił dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny.
- W Izraelu sformowano drugi rząd Dawida Ben Guriona.
1952 – Na atolu Eniwetok Amerykanie przeprowadzili pierwszą próbną eksplozję bomby wodorowej.
1954:
- Generał Fulgencio Batista wygrał przeprowadzone bez udziału kandydatów opozycji wybory prezydenckie na Kubie.
- W Algierii wybuchło antyfrancuskie powstanie.
- Wystartował pierwszy program niemieckiej telewizji publicznej Das Erste, będący wspólnym przedsięwzięciem 10 publicznych nadawców zrzeszonych w ARD.
1955 – 44 osoby zginęły nad Longmont w stanie Kolorado w wyniku wybuchu bomby podłożonej na pokładzie należącego do United Airlines samolotu Douglas DC-6.
1956:
- Imre Nagy ogłosił wystąpienie Węgier z Układu Warszawskiego i neutralność kraju.
- Papież Pius XII ogłosił encyklikę Laetamur Admodum, wzywającą do modlitw w intencji pokoju w Polsce, na Węgrzech i na Bliskim Wschodzie.
- W Indiach weszła w życie reforma administracyjna, dzieląca kraj na stany i terytoria związkowe.
1957 – Na cieśninie między jeziorami Michigan i Huron otwarto Most Mackinac, jeden z najdłuższych w USA.
1962 – W kierunku Marsa wystrzelono radziecką sondę kosmiczną Mars 1.
1963:
- Na Portoryko otwarto Obserwatorium Arecibo, w którym znajduje się największy radioteleskop na świecie
- Odkryto pierwszego kwazara.
1964 – Czasowo otwarto przejścia graniczne w murze berlińskim.
1965 – Koalicja Pracy wygrała wybory do izraelskiego Knesetu.
1970 – 146 osób zginęło w pożarze dyskoteki we francuskiej miejscowości Saint-Laurent-du-Pont.
1973 – Prawnik pochodzenia polsko-austriackiego Leon Jaworski zastąpił zdymisjonowanego 20 października specjalnego prokuratora ds. Afery Watergate, Archibalda Coksa.
1974 – Uchwalono Międzynarodową Konwencję o Bezpieczeństwie Życia na Morzu (SOLAS).
1976:
- Ukazał się singel Money, Money, Money szwedzkiej grupy ABBA.
- Willi Stoph został po raz drugi premierem NRD.
1977 – Odbył się pierwszy lot rejsowy samolotu Tu-144 (z Moskwy do Ałma-Aty).
1978 – Terroryści RAF Rolf Heißler i Adelheid Schulz zastrzelili dwóch holenderskich celników w Kerkrade.
1981 – Antigua i Barbuda uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
1982:
- Firma Philips wprowadziła na rynek swój pierwszy odtwarzacz płyt kompaktowych CD-100.
- W Marysville w stanie Ohio Honda jako pierwsza japońska firma rozpoczęła seryjną produkcję samochodów na terenie USA.
1988 – Prawicowy Likud wygrał wybory do Knesetu.
1991 – Czeczenia ogłosiła niepodległość.
1993:
- Wszedł w życie Traktat z Maastricht tworzący Unię Europejską.
- W Turkmenistanie wprowadzono nową walutę narodową – manata turkmeńskiego.
1996:
- Premiera filmu Romeo i Julia.
- Wystartowała arabska telewizja informacyjna Al-Dżazira.
1998:
- Uruchomiono telefonię satelitarną Iridium.
- Utworzono Europejski Trybunał Praw Człowieka.
2000 – W Indiach utworzono stan Chhattisgarh.
2002 – Branko Crwenkowski został po raz drugi premierem Macedonii.
2003 – Ogłoszono zaręczyny następcy hiszpańskiego tronu księcia Filipa z dziennikarką Letizią Ortiz Rocasolano.
2004 – Były premier Portugalii José Manuel Barroso został przewodniczącym Komisji Europejskiej.
2005 – Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, wyznaczając jego datę na 27 stycznia, rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau.
2006:
- W czasie huraganu Britta na Bałtyku zatonął szwedzki statek MS Finnbirch; zginęło 2 spośród 14 członków załogi.
- W Wiedniu założono Międzynarodową Konfederację Związków Zawodowych (ITUC).
2007:
- Premiera filmu Rok 1612.
- We włoskiej Perugii została zamordowana brytyjska studentka Meredith Kercher. Podejrzani o zbrodnię Amerykanka Amanda Knox i Włoch Raffaele Sollecito zostali uniewinnieni przez sąd apelacyjny w Perugii 3 października 2011 roku.
2008 – Grigol Mgalobliszwili został premierem Gruzji.
2010 – Prezydent Dmitrij Miedwiediew jako pierwszy rosyjski przywódca złożył wizytę na Wyspach Kurylskich.

[edytuj] Urodzili się

846 – Ludwik II Jąkała, król zachodniofrankijski (zm. 879)
1339 – Rudolf IV Założyciel, książę Austrii (zm. 1365)
1351 – Leopold III Habsburg, książę Austrii, Styrii i Karyntii (zm. 1386)
1485 – Jan Dantyszek, polski poeta polsko-łaciński, biskup chełmiński i warmiński (zm. 1548)
1585 – Jan Brożek, polski matematyk, astronom (zm. 1652)
1636 – Nicolas Boileau, francuski poeta, krytyk literacki (zm. 1711)
1703 – Władysław Aleksander Łubieński, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, (zm. 1767)
1727 – Iwan Szuwałow, założyciel Akademii Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu, współzałożyciel i pierwszy rektor Uniwersytetu Moskiewskiego, (zm. 1797)
1729 – Pierre Durand de Maillane, francuski prawnik (zm. 1811)
1757 – Antonio Canova, włoski rzeźbiarz, malarz, architekt (zm. 1822)
1762 – Spencer Perceval, brytyjski polityk, premier (zm. 1812)
1778 – Gustaw IV Adolf Oldenburg, król Szwecji (zm. 1837)
1797 – Teodor Morawski, polski polityk, uczestnik powstania listopadowego, wydawca prasowy (zm. 1879)
1822 – Zygmunt Szczęsny Feliński, polski duchowny katolicki, arcybiskup warszawski (zm. 1895)
1830 – Piotr Almato, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1861)
1855 – Guido Adler, austriacki muzykolog (zm. 1941)
1862 – Feliks Koneczny, polski historyk, historiozof (zm. 1949)
1871 – Stephen Crane, amerykański pisarz (zm. 1900)
1875 – Witold Chodźko, polski lekarz psychiatra, polityk, minister (zm. 1954)
1879:
- Józef Archutowski, polski ksiądz katolicki, teolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1944)
- Pál Teleki, węgierski polityk, premier (zm. 1941)
1880:
- (lub 1 stycznia lub 1 października) Szalom Asz, żydowski pisarz (zm. 1957)
- Alfred Wegener, niemiecki meteorolog, geolog (zm. 1930)
1886:
- Hermann Broch, austriacki pisarz (zm. 1951)
- Szlama Lichtenberg, nauczyciel, działacz społeczny i syjonistyczny, publicysta, działający w Łodzi, ofiara Holocaustu (zm. 1944)
1888 – Michał Sopoćko, polski duchowny katolicki, założyciel Zgromadzenia Sióstr Jezusa Miłosiernego (zm. 1975)
1889 – Józef Lustgarten, polski piłkarz, sędzia piłkarski (zm. 1973)
1890 – Jan Wiktor, polski pisarz (zm. 1967)
1891 – Karol Ludwik Koniński, polski pisarz, filozof (zm. 1943)
1902 – Eugen Jochum, niemiecki dyrygent (zm. 1987)
1903:
- Max Adrian, brytyjski aktor (zm. 1973)
- Yoshiyuki Tsuruta, japoński pływak (zm. 1986)
1905 – Henryk Szafrański, polski polityk (zm. 1992)
1908 – Jerzy Kondracki, polski geograf (zm. 1998)
1911 – Sidney Wood, amerykański tenisista (zm. 2009)
1912 – William Miller, amerykański skoczek o tyczce (zm. 2008)
1913 – Andrzej Mostowski, polski matematyk (zm. 1975)
1918 – Tadeusz Brzozowski, polski malarz (zm. 1987)
1919:
- Jerzy Ablewicz, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski (zm. 1990)
- Hermann Bondi, brytyjski matematyk, kosmolog pochodzenia austriackiego (zm. 2005)
- Radovan Lukavský, czeski aktor (zm. 2008)
1921:
- Ida Fink, izraelska pisarka (zm. 2011)
- Mario Rigoni Stern, włoski pisarz (zm. 2008)
1923:
- Victoria de los Angeles, hiszpańska śpiewaczka operowa (sopran liryczny) (zm. 2005)
- Gordon R. Dickson, kanadyjski pisarz fantastyki naukowej (zm. 2001)
1924 – Süleyman Demirel, turecki polityk, premier i prezydent
1925 – Jerzy Krasowski, polski reżyser, aktor i kierownik artystyczny (zm. 2008)
1926 – Betsy Palmer, amerykańska aktorka
1929 – Zbigniew Kubikowski, polski pisarz (zm. 1984)
1930 – Edgar Basel, niemiecki pięściarz (zm. 1977)
1931:
- Bogusław Litwiniec, polski reżyser teatralny, działacz kulturalny, polityk
- Gustaw Zemła, polski rzeźbiarz
1932 – Francis Arinze, nigeryjski duchowny katolicki, arcybiskup Onitshy, kardynał
1933 – Eddie Colman, angielski piłkarz (zm. 1958)
1935 – Andrzej Czajkowski, polski kompozytor, pianista (zm. 1982)
1935:
- Edward Said, amerykański teoretyk literatury i krytyk kultury (zm. 2003)
- Adam Skwira, polski górnik, przywódca strajku w kopalni Wujek (zm. 2007)
1939:
- Vladimir Bukal, chorwacki szachista (zm. 2008)
- Bernard Kouchner, francuski lekarz, polityk, dyplomata
1940 – Barry Sadler, amerykański piosenkarz, pisarz (zm. 1989)
1942 – Larry Flynt, amerykański wydawca
1943:
- Salvatore Adamo, francuski piosenkarz
- Jacques Attali, francuski ekonomista
1944:
- Keith Emerson, brytyjski muzyk
- Rafiq Hariri, libański polityk, premier (zm. 2005)
1947:
- Jim Steinman, amerykański kompozytor
- Leszek Wosiewicz, polski reżyser filmowy
1948 – Eugeniusz Januła, polski polityk, nauczyciel i publicysta, poseł na Sejm II kadencji
1949 – David Foster, kanadyjski muzyk, producent, kompozytor oraz aranżer
1950:
- Robert Laughlin, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla
- Dan Peek, amerykański muzyk, basista grupy America (zm. 2011)
1951 – Wojciech Pijanowski, polski prezenter telewizyjny
1954 – Piotr Łukasiewicz, polski prawnik, kierownik resortu kultury i sztuki
1958 – Charlie Kaufman, amerykański scenarzysta filmowy
1959 – Susanna Clarke, brytyjska pisarka fantasy
1962:
- Magne Furuholmen, norweski klawiszowiec zespołu A-ha, malarz
- Anthony Kiedis, amerykański wokalista zespołu Red Hot Chili Peppers
1967:
- Sophie B. Hawkins, amerykańska wokalistka, autorka tekstów piosenek, malarka
- Emil Shimoun Nona, arcybiskup Kościoła chaldejskiego w Mosulu
1968 – Gisele Miro, brazylijska tenisistka
1969 – Leszek Jenek, polski artysta kabaretowy
1970:
- Igor Cvitanović, chorwacki piłkarz
- Konrad Piasecki, polski dziennikarz
1972:
- Toni Collette, australijska aktorka
- Paul Dickov, szkocki piłkarz
- Jenny McCarthy, amerykańska modelka, aktorka
1973:
- Igor González de Galdeano, hiszpański kolarz szosowy
- Marija Poroszyna, rosyjska aktorka
- Aishwarya Rai, indyjska aktorka, modelka
1974 – Emma George, australijska tyczkarka
1975:
- Manuel Ferrara, francuski aktor
- Łukasz Kruczek, polski skoczek narciarski, trener skoków narciarskich
- Lucky McKee, amerykański reżyser, scenarzysta, producent, aktor
- Natalia Padierina, rosyjska strzelczyni sportowa
- Kiriłł Sosunow, rosyjski skoczek w dal
1977:
- Cornel Buta, rumuński piłkarz
- Wojciech Moryto, polski gitarzysta zespołu Acid Drinkers
1978 – Mary Kate Schellhardt, amerykańska aktorka
1979:
- Luís Delgado, angolski piłkarz
- Dariusz Ławrynowicz, litewski koszykarz pochodzenia polskiego
- Krzysztof Ławrynowicz, litewski koszykarz pochodzenia polskiego
1980:
- Ian Bakala, zambijski piłkarz
- Anna Kerth, polska aktorka
- Wojciech Krzak, polski muzyk, członek Kapeli ze Wsi Warszawa
- Farhad Veliyev, azerski piłkarz, bramkarz
- Adam Wiercioch, polski szermierz, szpadzista
1981 – Marta Chodorowska, polska aktorka
1982 – Moharram Nawidkia, irański piłkarz
1983 – Václav Svěrkoš, czeski piłkarz
1984:
- Hosni Abd-Rabou, egipski piłkarz
- Miloš Krasić, serbski piłkarz
1985 – Patryk Czarnowski, polski siatkarz
1986 – Nastaśsja Jakimawa, białoruska tenisistka
1991 – Jiang Yuyuan, chińska gimnastyczka