20 maja

20 maja jest 140. (w latach przestępnych 141.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 225 dni.

Kalendarium dzień po dniu

<<	maj 2012					>>
Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
30	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31	1	2	3

Spis treści

1 Święta
2 Wydarzenia w Polsce
3 Wydarzenia na świecie
4 Urodzili się
5 Zmarli
6 Przypisy

[edytuj] Święta

Imieniny obchodzą: Aleksander, Asteriusz, Anastazy, Bernardyn, Bromir, Bronimir, Bronisąd, Dawid, Elfryda, Józefa, Karol, Kolumba, Rymwid, Saturnina, Taleleusz, Teodor i Wiktoria
Kamerun – Święto Narodowe
Timor Wschodni – Święto Niepodległości
Wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1]^[2], obchodzą:
- św. Bernardyn ze Sieny (zakonnik i doktor Kościoła)
- bł. Kolumba z Rieti (zakonnica i mistyczka)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

1350 – W bitwie pod Żukowem Kazimierz III Wielki rozgromił wojska litewskie, odzyskując Ruś halicko-wołyńską.
1573 – Na sejmie elekcyjnym spisano Artykuły henrykowskie.
1704 – Zawiązała się Konfederacja sandomierska.
1792 – Otwarto i poświęcono Cmentarz Powązkowski w Warszawie.
1794 – Wybuchł największy w historii pożar Mikołowa.
1809 – Wojna polsko-austriacka: wojska polskie zdobyły twierdzę Zamość.
1862 – Założono Muzeum Narodowe w Warszawie.
1901 – Rozpoczął się strajk szkolny dzieci polskich we Wrześni.
1913 – We Wrocławiu otwarto Halę Stulecia.
1922 – Powstał Instytut Chemii Przemysłowej we Lwowie.
1935 – Uniwersytet Warszawski przyjął imię Józefa Piłsudskiego.
1940 – Do obozu Auschwitz przywieziono pierwszych więźniów – 30 niemieckich kryminalistów.
1941 – Władze niemieckie zezwoliły na otwarcie trzech warszawskich synagog.
1942 – W odwecie za zabicie trzech Niemców rozstrzelano około 400 mieszkańców Święcian na Wileńszczyźnie i okolicznych wsi.
1943 – Szare Szeregi przeprowadziły pod Celestynowem udaną akcję odbicia więźniów transportowanych do Auschwitz.
1944 – Patrol AK odnalazł nad Bugiem niewybuch niemieckiej rakiety V-2.
1945 – W Stargardzie uruchomiono pierwszą na Pomorzu Zachodnim po wojnie placówkę kulturalną – Stargardzki Dom Kultury Kolejarza.
1980 – Henryk Jaskuła wpłynął do portu w Gdyni, kończąc samotny rejs dookoła świata bez wejścia do portu.
1987 – Została założona Fundacja im. Brata Alberta z siedzibą w Radwanowicach.
1995 – Tomasz Gollob wygrał we Wrocławiu inauguracyjne zawody żużlowe z cyklu Grand Prix, który zastąpił jednodniowe indywidualne mistrzostwa świata.
1996 – Wznowił działalność odbudowany po pożarze z 1994 roku Teatr Polski we Wrocławiu.
2006 – Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro upublicznił akta związane ze śledztwem w sprawie tzw. moskiewskiej pożyczki.
2010 – Gen. broni pil. Lech Majewski został powołany na stanowisko dowódcy Sił Powietrznych RP, a gen. dywizji Zbigniew Głowienka na dowódcę Wojsk Lądowych RP.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Budziszynem – 1813

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
20 maja

325 – Otwarto Sobór nicejski I na którym m.in. potępiono arianizm, uchwalono nicejskie wyznanie wiary i rozstrzygnięto spór o datę świąt Wielkanocy.
491 – Cesarzowa bizantyjska Ariadna, wdowa po cesarzu Zenonie, wzięła ślub z wysokim urzędnikiem dworskim Flawiuszem Anastazjuszem i zachowała wszystkie swoje dotychczasowe przywileje i wpływy.
526 – Antiochia Syryjska została zniszczona przez trzęsienie ziemi, w wyniku którego zginęło około 250 tys. ludzi.
685 – W pobliżu Dunnichen Nortumbryjczycy pod dowództwem Egfryta przegrali bitwę z pogańskimi Piktami, którymi dowodził król Bruide.
885 – Karol Otyły został koronowany na króla zachodniofrankijskiego.
1202 – Trzęsienie ziemi z epicentrum w północno-zachodniej Syrii zabiło ponad milion osób na Bliskim Wschodzie i północnej Afryce.
1217 – I wojna baronów: zwycięstwo wojsk angielskich nad francuskimi w bitwie pod Lincoln.
1285 – Henryk II został królem Cypru i Jerozolimy.
1293 – Założono Uniwersytet Complutense w Madrycie.
1303 – Królowie Filip IV i Edward I podpisali traktat paryski. Anglia uzyskała potwierdzenie swego lenna Gujenny (Akwitanii), w zamian za co wycofała swe poparcie dla Flandrii i ta musiała podporządkować się Francji.
1347 – W Rzymie wybuchło powstanie ludowe.
1495 – Wojny włoskie: zagrożony odcięciem swych wojsk król Francji Karol VIII opuścił Neapol.
1498 – Vasco da Gama dopłynął do Indii.
1501 – Portugalczycy odkryli Wyspę Wniebowstąpienia na południowym Atlantyku.
1521 – Ignacy Loyola został ciężko ranny podczas hiszpańsko-francuskiej bitwy pod Pampeluną.
1560 – Duńczycy zajęli księstwo biskupie w Kurlandii.
1570 – W Antwerpii został wydany pierwszy nowożytny atlas świata Theatrum Orbis Terrarum.
1571 – W Rzymie podpisano akt powołujący Świętą Ligę przeciwko Turcji.
1609 – W Londynie zostały wydane Sonety Williama Szekspira.
1631 – Wojna trzydziestoletnia: wojska cesarskie dokonały rzezi 25 tysięcy mieszkańców Magdeburga.
1654 – Na wyspie Tobago została założona kurlandzka kolonia Nowa Kurlandia.
1667 – II wojna angielsko-holenderska: zwycięstwo floty angielskiej w bitwie morskiej koło Nevis.
1756 – Wojna siedmioletnia: strategiczne zwycięstwo floty francuskiej nad brytyjską w bitwie pod Minorką.
1813 – Wojny napoleońskie: rozpoczęła się bitwa pod Budziszynem.
1815 – Podpisano austriacko-neapolitański Traktat z Casalanzy.
1859 – Wojna francusko-austriacka: zwycięstwo wojsk francusko-sardyńskich w bitwie pod Montebello.
1861 – Wojna secesyjna: Karolina Północna wystąpiła z Unii.
1862 – Wojna secesyjna: Kongres Unii przyjął ustawę o osadnictwie (Homestead Act), która miała przyciągnąć ochotników do walki po jej stronie.
1864 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwie pod Ware Bottom Church.
1873 – Levi Strauss i Jacob Davis uzyskali amerykański patent na dżinsy.
1882 – Niemcy, Włochy i Austro-Węgry zawiązały Trójprzymierze.
1902 – Kuba uzyskała niepodległość (od USA).
1921 – Prezydent USA Warren Harding przekazał Marii Skłodowskiej-Curie kapsułkę z zawartością radu wartości 100 tys. dolarów.
1923 – W Walencji otwarto Stadion Mestalla.
1926 – Henri Jaspar został premierem Belgii.
1927 – Amerykański pilot Charles Lindbergh wystartował z lotniska w Garden City pod Nowym Jorkiem w pierwszy w historii samotny lot transatlantycki bez międzylądowań, zakończony po 33,5 godz. lądowaniem w Paryżu.
1928 – Z uszkodzonej cysterny w zakładach chemicznych w Hamburgu wydostało się 11 ton fosgenu, który rozprzestrzenił się na odległość ok. 10 km, w wyniku czego zginęło 10 osób, a około 300 zostało poszkodowanych.
1932:
- Amerykanka Amelia Earhart, jako druga w historii po Charlesie Lindberghu, rozpoczęła udany samotny lot przez Atlantyk.
- Engelbert Dollfuß został kanclerzem Austrii.
1933:
- Engelbert Dollfuß założył faszystowski Front Ojczyźniany (VF).
- Założono Białoruski Państwowy Uniwersytet Ekonomiczny w Mińsku.
1936 – José David Toro został po raz drugi prezydentem Boliwii.
1941 – Kampania śródziemnomorska: wojska niemieckie przeprowadziły desant na Kretę.
1942 – Wojna na Pacyfiku: Japończycy zajęli całą Birmę, dochodząc do granicy indyjskiej.
1946 – W Wielkiej Brytanii znacjonalizowano kopalnie.
1954 – W Genewie podpisano porozumienie dzielące Wietnam wzdłuż 17. równoleżnika.
1960 – Uprowadzony z Argentyny przez Mossad nazistowski zbrodniarz Adolf Eichmann został przewieziony specjalnym samolotem do Izraela.
1961 – Na Ukrainie została ustanowiona Państwowa Nagroda im. Tarasa Szewczenki.
1965:
- 119 osób zginęło, a 6 zostało rannych w katastrofie pakistańskiego Boeinga 720 w czasie podchodzenia do lądowania w Kairze.
- W Thorshavn na Wyspach Owczych założono Uniwersytet Farerski.
1969 – Wojna wietnamska: zwycięstwo wojsk amerykańsko-południowowietnamskich w bitwie o Hamburger Hill.
1970 – Ustanowiono flagę Sudanu.
1975 – Ustanowiono flagę Kamerunu.
1978 – Został wystrzelony Pioneer Venus 1, sztuczny satelita Wenus.
1980 – 59,5% głosujących w referendum w kanadyjskiej prowincji Quebec opowiedziało się przeciwko ogłoszeniu przez nią niepodległości.
1981 – Premiera filmu Rydwany ognia.
1982:
- Papież Jan Paweł II powołał Papieską Radę ds. Kultury.
- Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym USS Nautilus został uznany za okręt-muzeum.
1983 – W czasopiśmie Science ukazał się artykuł donoszący o odkryciu wirusa HIV.
1985 – W Miami finansowane przez amerykański rząd Radio Martí rozpoczęło nadawanie programów skierowanych do mieszkańców Kuby.
1986 – Na Narodowym Cmentarzu w Arlington pochowano we wspólnej mogile szczątki 5 z 7 śmiertelnych ofiar katastrofy wahadłowca Challenger.
1988 – W Carnarvon (Australia Zachodnia) doszło do katastrofy masowca Korean Star i wycieku 600 ton oleju napędowego ze zbiorników statku.
1989 – W związku z protestami na Placu Tian'anmen wprowadzono stan wyjątkowy w Pekinie.
1990:
- Na przystanku autobusowym w mieście Riszon le-Cijjon izraelski żołnierz Ami Popper zastrzelił 7 Palestyńczyków.
- Odbyły się pierwsze od 1937 roku wielopartyjne wybory parlamentarne w Rumunii.
- W Los Angeles Amerykanin Randy Barnes ustanowił rekord świata w pchnięciu kulą (23,12 m).
1992:
- FC Barcelona pokonała na londyńskim Wembley Sampdorię Genua 1:0 i zdobyła po raz pierwszy piłkarski Puchar Europy.
- Joseph Yodoyman został premierem Czadu.
- W północno-zachodniej Rosji założono Park Narodowy Paanajarvi.
1994 – Premiera filmu Maverick.
1996 – Rozpoczął się ponad półtoraroczny okres widoczności gołym okiem Komety Hale'a-Boppa, jednej z najjaśniejszych w historii.
2001 – Urzędujący prezydent Czadu Idriss Déby został wybrany na kolejną kadencję.
2002:
- Chen Shui-bian został prezydentem Tajwanu.
- Timor Wschodni odzyskał pełną niepodległość (od Indonezji)
2006:
- Nuri al-Maliki został premierem Iraku.
- W Atenach fiński zespół Lordi wygrał Konkurs Piosenki Eurowizji.
- W Hanowerze zakończył się ostatni w historii kolarski Wyścig Pokoju.
- Zakończono budowę Zapory Trzech Przełomów w Chinach.
2008:
- Ma Ying-jeou został prezydentem Tajwanu.
- Wieżowiec Burdż Chalifa w Dubaju osiągnął 649,7 m i stał się najwyższą budowlą w historii, przewyższając maszt radiowy w Konstantynowie.
2009:
- 41 osób zginęło, a 82 zostały ranne w wyniku wybuchu samochodu-pułapki w Bagdadzie.
- W Irlandii opublikowano tzw. Raport Ryana, ujawniający systemowy charakter tortur, gwałtów i poniżania dzieci przez katolickich księży i zakonnice, zarządzających ośrodkami wychowawczymi.
- W katastrofie samolotu wojskowego w indonezyjskiej prowincji Jawa Wschodnia zginęło 98 osób.
2010 – Z kosmodromu Tanegashima została wystrzelona w kierunku Wenus japońska sonda Akatsuki.

[edytuj] Urodzili się

1470 – Pietro Bembo, włoski duchowny katolicki, kardynał, poeta, historyk (zm. 1547)
1799 – Honoriusz Balzac, francuski pisarz (zm. 1850)
1820 – Michał Bergson, polski kompozytor, pianista (zm. 1898)
1851 – Emil Berliner, amerykański elektrotechnik pochodzenia niemieckiego (zm. 1929)
1860 – Eduard Buchner, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1917)
1870 – Julian Flatau, polski chemik i farmaceuta (zm. 1935)
1875 – Stanisław Osiecki, polski polityk (zm. 1967)
1881 – Władysław Sikorski, polski generał, polityk, minister spraw wewnętrznych i spraw wojskowych, premier Polski, Naczelny Wódz (zm. 1943)
1882 – Sigrid Undset, norweska pisarka (zm. 1949)
1883:
- Józef Maślanka, polski polityk, minister (zm. 1968)
- Jan Kašpar, czeski inżynier i pionier lotnictwa (zm. 1927)
1885 – Fajsal I, król Iraku (zm. 1933)
1891 – Earl Browder, amerykański działacz komunistyczny (zm. 1973)
1894 – Ewa Bandrowska-Turska, polska śpiewaczka operowa (zm. 1979)
1901 – Max Euwe, holenderski szachista, mistrz świata, arcymistrz, prezydent FIDE (zm. 1981)
1906 – Giuseppe Siri, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 1989)
1907 – Wanda Boniszewska, polska zakonnica, stygmatyczka (zm. 2003)
1908 – James Stewart, amerykański aktor (zm. 1997)
1911 – Mieczysław Lesz, polski ekonomista, polityk, minister handlu wewnętrznego (zm. 1998)
1913:
- Philip Matthew Hannan, amerykański duchowny katolicki, arcybiskup Nowego Orleanu (zm. 2011)
- William Hewlett, amerykański wynalazca (zm. 2001)
1916:
- Aleksiej Mariesjew, radziecki pilot myśliwski, pułkownik Armii Czerwonej, Bohater Związku Radzieckiego (zm. 2001)
- Adam Roman, polski rzeźbiarz
- Trebisonda Valla, włoska lekkoatletka, płotkarka (zm. 2006)
1919 – Gustaw Herling-Grudziński, polski pisarz (zm. 2000)
1921:
- Wolfgang Borchert, niemiecki pisarz (zm. 1947)
- Karl Dedecius, niemiecki tłumacz, znawca polskiej literatury
- John van Nes Ziegler, niemiecki polityk (zm. 2006)
- Ewa Szumańska, polska pisarka, reportażystka i satyryk (zm. 2011)
1924 – Andrzej Siciński, polski socjolog, polityk, minister kultury i dziedzictwa narodowego (zm. 2006)
1925:
- Stefan Węgrzyn, polski fizyk
- Robert Nawrocki, polski żużlowiec, trener żużlowy (zm. 1999)
1927 – Franciszek Macharski, polski duchowny katolicki, arcybiskup Krakowa, kardynał
1931:
- Marian Jonkajtys, polski aktor, reżyser teatralny, poeta, pedagog (zm. 2004)
- Bernard Krawczyk, polski aktor
1932:
- Jan Celek, polski wojskowy, generał brygady WP (zm. 2007)
- Andrzej Drawicz, polski eseista, krytyk literacki, tłumacz (zm. 1997)
1934 – Michael J. Flynn, amerykański informatyk
1935 – Hanna Krall, polska pisarka
1943:
- Al Bano Carrisi, włoski piosenkarz, aktor
- Erwin Fiedor, polski skoczek narciarski (zm. 2012)
1944 – Joe Cocker, angielski piosenkarz
1946 – Cher, amerykańska aktorka, piosenkarka
1947 – Nancy Fraser, amerykańska filozofka i teoretyczka polityki
1952 – Roger Milla, kameruński piłkarz
1953:
- Aleksander Hall, polski historyk, polityk
- Michał Listkiewicz, polski sędzia piłkarski, działacz piłkarski
1954:
- Esko Aho, fiński polityk, premier
- Władimir Smirnow, rosyjski szermierz (zm. 1982)
- Robert van de Walle, belgijski judoka
1955:
- Józef Łuszczek, polski biegacz narciarski
- Zbigniew Preisner, polski kompozytor, twórca muzyki filmowej
1956 – Borys Akunin, rosyjski pisarz
1957 – Lucélia Santos, brazylijska aktorka
1958 – Paweł Warchoł, polski grafik
1960:
- John Billingsley, amerykański aktor
- Tony Goldwyn, amerykański aktor, reżyser filmowy i telewizyjny
1963 – Wojciech Walasik, polski aktor
1964:
- Miodrag Belodedici, rumuński piłkarz
- Patti Russo, amerykańska piosenkarka
1965 – Paolo Seganti, włoski aktor, model
1967:
- Jurij Kucenko, rosyjski aktor
- Gabriele Muccino, włoski reżyser, scenarzysta, producent filmowy
- Adam Probosz, polski aktor, komentator sportowy
- Jonas Thern, szwedzki piłkarz
- Richard Zambrano, chilijski piłkarz
1968:
- Janusz Chomontek, polski piłkarz, żongler
- Jędrzej Kasperczyk, polski hokeista
- Timothy Olyphant, amerykański aktor
- Aivis Ronis, łotewski polityk
- Artur Wojdat, polski pływak
1969:
- Davide Bellini, włoski siatkarz
- Laurent Dufaux, szwajcarski kolarz szosowy
- Mike Jacoby, amerykański snowboardzista
- Morgan Lundin, szwedzki łucznik
1970:
- Crissy Ahmann-Leighton, amerykańska pływaczka
- Jameel McCline, amerykański bokser
1971:
- Šárka Kašpárková, czeska lekkoatletka
- Paweł Mykietyn, polski kompozytor
1972:
- Michael Diamond, australijski strzelec sportowy
- Andreas Lundstedt, szwedzki piosenkarz
- Busta Rhymes, amerykański raper
1973:
- Samuele Papi, włoski siatkarz
- Natalia Śniadanko, ukraińska poetka, pisarka, dziennikarka, tłumaczka
1974:
- Maria Cyranowicz, polska poetka, krytyk literacki
- Stanisław Markiełow, rosyjski prawnik, dziennikarz, obrońca praw człowieka (zm. 2009)
1975 – Ralph Firman, irlandzki kierowca wyścigowy
1976:
- Virpi Kuitunen, fińska biegaczka narciarska
- Paweł Staszek, polski żużlowiec
- Wojciech Żurawski, polski koszykarz
1977:
- Paweł Baraszkiewicz, polski kajakarz
- Matt Czuchry, amerykański aktor
- Leo Franco, argentyński piłkarz, bramkarz
- Serghei Rogaciov, mołdawski piłkarz
- Sanna Stén, fińska wioślarka
1978:
- Lauren Ambrose, amerykańska aktorka
- Karol Okrasa, polski kucharz, osobowość telewizyjna
- Nils Schumann, niemiecki lekkoatleta, biegacz średniodystansowy
1979:
- Alfons Alzamora, hiszpański koszykarz
- Jakub Kamieński, polski aktor
1980:
- Florante Condes, filipiński bokser
- Jacey Harper, sprinter z Trynidadu i Tobago
- Juliana Pasha, albańska piosenkarka
- Cauã Reymond, brazylijski aktor, model
1981:
- Pascal Berenguer, francuski piłkarz
- Iker Casillas, hiszpański piłkarz, bramkarz
1982:
- Petr Čech, czeski piłkarz, bramkarz
- Mariusz Łoś, polski zapaśnik
1983:
- Óscar Cardozo, paragwajski piłkarz
- Anja Huber, niemiecka skeletonistka
1984 – Darko Tasevski, macedoński piłkarz
1985:
- Sebastian Kraupp, szwedzki curler
- Khaled Souissi, tunezyjski piłkarz
1986:
- Stéphane M'Bia, kameruński piłkarz
- Matti Juhani Saari, fiński masowy zabójca (zm. 2008)
1987:
- Marcelo Guedes, brazylijski piłkarz
- Taku Takeuchi, japoński skoczek narciarski
- Ekpe Udoh, amerykański koszykarz
1988:
- Marta Przeździecka, polska szachistka
- Patryk Wajda, polski hokeista
1989 – Graham Carey, irlandzki piłkarz