24 maja

24 maja jest 144. (w latach przestępnych 145.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 221 dni.

Kalendarium dzień po dniu

<<	maj 2012					>>
Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
30	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31	1	2	3

Spis treści

1 Święta
2 Wydarzenia w Polsce
3 Wydarzenia na świecie
4 Urodzili się
5 Zmarli
6 Przypisy

[edytuj] Święta

Imieniny obchodzą: Amalia, Dawid, Donacjan, Franciszek, Jan, Joanna, Ludwik, Maria, Milena, Orion, Tomira, Ubysława, Wanesa, Wincenty i Zuzanna.
Bermudy – Bermuda Day
Belize – Dzień Wspólnoty Narodów
Bułgaria – Dzień Edukacji i Kultury
Ekwador – Uroczystość Bitwy pod Pichinchą
Erytrea – Święto Niepodległości
państwa Europy – Europejski Dzień Parków Narodowych^[1] (w rocznicę utworzenia 1.europejskiego parku Sarek w Szwecji)
Macedonia – Święto Św. Cyryla i Metodego
Polska – Święto Wojsk Specjalnych (od 2008)^[2]
Wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[3]^[4], obchodzą:
- Najświętsza Maryja Panna Wspomożycielka Wiernych^[5]
- św. Dawid I (król Szkocji)
- bł. Ludwik Zefiryn Moreau (biskup)
- św. Wincenty z Lerynu (mnich i ojciec Kościoła)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

1609 – Król Zygmunt III Waza opuścił wraz z rodziną Wawel. W ten sposób nieformalnie odbyło się przeniesienie stolicy do Warszawy.
1800 – W Kielcach pożar strawił większość domów mieszkalnych w centrum miasta oraz ratusz.
1807 – Dowództwo pruskie podpisało akt kapitulacji Gdańska przed wojskami Napoleona I.
1829 – Car Mikołaj I został koronowany w Warszawie na króla Polski.
1889 – W Kurierze Codziennym ukazał się ostatni odcinek powieści Lalka Bolesława Prusa.
1893 – Józef Friedlein został prezydentem Krakowa.
1906 – Oddano do użytku kamienną wieżę widokową na Wielkiej Sowie w Sudetach.
1909 – W Poznaniu utworzono Polskie Towarzystwo Demokratyczne.
1931 – Oddano do użytku maszt radiowy w Raszynie.
1943:
- Josef Mengele otrzymał przeniesienie do obozu Auschwitz.
- Rzeź wołyńska: 170 osób zostało zamordowanych przez UPA we wsi Niemodlin w powiecie kostopolskim.
1944 – W Szymbarku, w odwecie za zastrzelenie Niemca, rozstrzelano 10 działaczy z Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski".
1945 – Utworzono: Uniwersytet Łódzki, Politechnikę Łódzką, Politechnikę Gdańską i Politechnikę Śląską.
1976 – Premiera filmu Con amore.
1988 – Podczas rozbiórki kamienicy w Środzie Śląskiej została odkryta i rozgrabiona druga część tzw. skarbu średzkiego.
1996 – Premiera filmu Gry uliczne.
1999 – Ks. prof. Stanisław Wielgus, wieloletni rektor KUL, został mianowany biskupem diecezji płockiej.
2001:
- Odsłonięto Pomnik Ofiar Katynia w Katowicach.
- Rozpoczęła się 3-dniowa wizyta premiera Rosji Michaiła Kasjanowa.
2002 – Sejm przyjął ustawę o rozwiązaniu Urzędu Ochrony Państwa i powołaniu w jego miejsce Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu.
2007:
- Sejm przyjął ustawę dotyczącą finansowania leczenia ofiar wypadków drogowych z OC.
- Sejm przyjął ustawę o utworzeniu Wojsk Specjalnych RP.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Central Park na Manhattanie – widok współczesny

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
24 maja

843 – Bitwa pod Blain.
1086 – Wiktor III został papieżem.
1153 – Malcolm IV został królem Szkocji.
1218 – V wyprawa krzyżowa: flota krzyżowców wypłynęła z Akki w Ziemi Świętej i skierowała się na Damiettę w Egipcie.
1276 – Magnus I został koronowany na króla Szwecji.
1337 – Król Francji Filip VI ogłosił konfiskatę angielskiego lenna Gujenny, co rozpoczęło wojnę stuletnią.
1370 – Dania i Liga Hanzeatycka zawarły Pokój w Stralsundzie.
1487 – Oszust Lambert Simnel, podający się za zaginionego hrabiego Warwick Edwarda Plantageneta, został jako Edward VI koronowany w Dublinie na samozwańczego króla Anglii.
1571 – Wojska chana krymskiego Devleta I Gireja spaliły Moskwę. Zginęło 10-80 tys. mieszkańców.
1621 – Została formalnie rozwiązana Unia Protestancka.
1626 – Dyrektor Generalny Nowych Niderlandów Peter Minuit kupił od plemienia Algonkinów za dobra wartości 60 guldenów wyspę Manhattan.
1667 – Wybuchła francusko-hiszpańska wojna dewolucyjna.
1681 – We Francji otwarto Kanał Południowy.
1689 – Akt tolerancyjny zapewnił opiekę protestantom na Wyspach Brytyjskich, w dokumencie celowo zostali pominięci katolicy.
1738 – Został zapoczątkowany ruch metodystyczny w łonie protestantyzmu.
1795 – Rząd francuski ogłosił zakaz zgromadzeń kobiet.
1822 – Została stoczona bitwa u podnóża wulkanu Pichincha, która zdecydowała o wyzwoleniu Ekwadoru spod panowania hiszpańskiego.
1829 – Papież Pius VIII wydał encyklikę Traditi humilitati, potępiającą nowe doktryny filozoficzne faworyzujące indyferentyzm, nowe tłumaczenia Pisma Świętego pozbawione imprimatur kościelnego, stowarzyszenia sekretne i broniącą sakramentalnego związku małżeńskiego.
1832 – W czasie konferencji londyńskiej ogłoszono powstanie Królestwa Grecji.
1844 – Samuel Morse przesłał z Waszyngtonu do Baltimore pierwszą w historii wiadomość własnej konstrukcji telegrafem elektrycznym.
1846 – Wojna amerykańsko-meksykańska: generał Zachary Taylor zajął Monterrey.
1862 – Powstała masońska Wielka Loża Chile.
1866 – Wojna paragwajska: zwycięstwo wojsk koalicji antyparagwajskiej w bitwie pod Tuyuti.
1883 – W Nowym Jorku otwarto Most Brookliński.
1900 – Został zwodowany rosyjski krążownik Aurora.
1903:
- Wystartował samochodowy wyścig Paryż-Madryt, przerwany tego samego dnia z powodu licznych wypadków, w których zginęło 8 osób.
- Założono niemiecki automobilklub ADAC.
1914 – Założono klub piłkarski Lewski Sofia.
1918:
- I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Karakilisa.
- W Budapeszcie odbyła się premiera opery Zamek Sinobrodego Béli Bartóka
1928 – Sterowiec Italia pod dowództwem Umberto Nobile zdobył biegun północny.
1930 – Został aresztowany niemiecki seryjny morderca Peter Kürten (Wampir z Düsseldorfu).
1932 – Niemiecki astronom Karl Wilhelm Reinmuth odkrył planetoidę Apollo, potencjalnie zagrażającą Ziemi.
1933 – Zakończyła się wojna kolumbijsko-peruwiańska.
1935 – Następca tronu Danii książę Fryderyk ożenił się z księżniczką szwedzką Ingrid Bernadotte.
1939 – Dokonana oblotu włoskiego myśliwca Reggiane Re.2000.
1941 – Bitwa o Atlantyk: w Cieśninie Duńskiej niemiecki pancernik Bismarck zatopił brytyjski krążownik HMS Hood z 1418 marynarzami i oficerami na pokładzie.
1943 – Owen St. Clair O'Malley, brytyjski ambasador przy polskim rządzie na uchodźstwie w Londynie, przesłał do ministra spraw zagranicznych, Anthony'ego Edena, tajny raport na temat zbrodni katyńskiej, w którym wskazał na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia zbrodni przez ZSRR.
1944 – Na Islandii przeprowadzono referendum w sprawie przyszłości i ustroju politycznego kraju.
1956 – We szwajcarskim Lugano odbył się pierwszy Konkurs Piosenki Eurowizji.
1960 – Został wystrzelony amerykański satelita szpiegowski MIDAS 2.
1961 – Cypr został członkiem Rady Europy.
1962 – Odbył się lot statku Mercury-Atlas 7 z czwartym amerykańskim astronautą Scottem Carpenterem na pokładzie.
1964 – 318 osób zginęło, a ponad 500 zostało rannych w zamieszkach po meczu piłkarskim Peru-Argentyna w Limie.
1970 – Na Półwyspie Kolskim na północy Rosji rozpoczęto wiercenie najgłębszego odwiertu na świecie SG-3 (12 226 m).
1972 – Frakcja Czerwonej Armii dokonała w zachodnioniemieckim Heidelbergu zamachu na kwaterę główną armii amerykańskiej w Europie. Zginęło 3 żołnierzy, a 5 zostało rannych.
1975 – Z kosmodromu Bajkonur został wystrzelony statek Sojuz 18 z dwuosobową zagłogą.
1981:
- W katastrofie lotniczej zginął prezydent Ekwadoru Jaime Roldós Aguilera.
- Została odkryta Larissa, jeden z księżyców Neptuna.
1991:
- Podczas ewakuacji etiopskich Żydów w trakcie operacji "Salomon" izraelski Jumbo Jet zabrał na pokład rekordowych 1122 pasażerów.
- Premiera filmu Thelma i Louise.
1992 – Ibrahim Rugova został prezydentem Kosowa.
1993:
- 33 tureckich żołnierzy i kilku cywilów zginęło w ataku na autobus przeprowadzonym przez kurdyjskich rebeliantów w południowo-wschodniej Turcji.
- Erytrea uzyskała niepodległość (od Etiopii).
1993 – Meksykański kardynał, arcybiskup metropolita Guadalajary Juan Jesús Posadas Ocampo zginął wraz z 6 innymi osobami w samochodzie ostrzelanym prawdopodobnie przez handlarzy narkotyków.
1994 – 4 sprawców pierwszego zamachu terrorystycznego na World Trade Center w Nowym Jorku zostało skazanych na kary po 240 lat więzienia.
1998 – W Hongkongu odbyły się wybory do Rady Legislacyjnej, będące pierwszymi wielopartyjnymi w historii komunistycznych Chin.
2000 – Amerykański Instytut Matematyczny Claya przedstawił 7 matematycznych problemów milenijnych, ustanawiając za rozwiązanie każdego z nich nagrodę miliona dolarów.
2001 – W wyniku zarwania się podłogi podczas zabawy weselnej w Jerozolimie zginęły 23 osoby, a ponad 300 zostało rannych.
2002:
- Norweska księżniczka Marta Ludwika wyszła za mąż za pisarza Ariego Behna.
- Premiera filmu Pianista.
- Prezydenci Władimir Putin i George W. Bush podpisali w Moskwie Traktat o redukcji strategicznej broni ofensywnej (SORT).
2004 – Bingu wa Mutharika został prezydentem Malawi.
2007:
- 38 górników zginęło w kopalni "Jubilejnaja" w Kuźnieckim Zagłębiu Węglowym w Rosji.
- W Irlandii odbyły się wybory parlamentarne.
2008 – Dima Biłan z Rosji wygrał 53. Konkurs Piosenki Eurowizji w Belgradzie.
2009 – Cachiagijn Elbegdordż wygrał w I turze wybory prezydenckie w Mongolii.
2011 – Amama Mbabazi został premierem Ugandy.

[edytuj] Urodzili się

15 p.n.e. – Germanik, wódz rzymski (zm. 19)
1485 – Jan Bugenhagen, czołowy przedstawiciel protestantyzmu, teolog, organizator gmin protestanckich (zm. 1558)
1684 – Karol Aleksander, książę Wirtembergii (zm. 1737)
1686 – Daniel Gabriel Fahrenheit, niemiecki fizyk i inżynier (zm. 1736)
1743 – Jean-Paul Marat, francuski rewolucjonista (zm. 1793)
1751 – Karol Emanuel IV, król Sardynii (zm. 1819)
1819 – Wiktoria, królowa Wielkiej Brytanii (zm. 1901)
1871 – Stefan Moszczeński, polski ekonomista, twórca polskiej agroekonometrii (zm. 1946)
1878 – Helena Mniszkówna, polska pisarka (zm. 1943)
1899:
- Suzanne Lenglen, francuska tenisistka (zm. 1938)
- Henri Michaux, francuski pisarz, malarz (zm. 1984)
- Jan Sokołowski, polski zoolog, ornitolog (zm. 1982)
1904 – Sefton Delmer, brytyjski dziennikarz, działacz czarnej propagandy przeciwko III Rzeszy (zm. 1979)
1905 – Michaił Szołochow, rosyjski pisarz, laureat Literackiej Nagrody Nobla (zm. 1984)
1909 – Demetrio Aguilera Malta, ekwadorski pisarz i dyplomata (zm. 1981)
1912 – Joan Hammond, australijska śpiewaczka operowa (sopran) (zm. 1996)
1914 – George Tabori, brytyjski dramaturg, reżyser teatralny (zm. 2007)
1923:
- Ivano Blason, włoski piłkarz (zm. 2002)
- Seijun Suzuki, japoński reżyser filmowy
1926 – Stefan Milewski, polski lekkoatleta, skoczek w dal, prezes PZLA (zm. 2009)
1927 – Claude Abbes, francuski piłkarz (zm. 2008)
1928 – Kurt Weber, polski operator filmowy
1930:
- Ryszard Dyja, polski dziennikarz sportowy (zm. 2002)
- Marian Korczak, polski polityk (zm. 1994)
1932 – Jan Waleczek, polski dziennikarz, polityk (zm. 2012)
1936 – Harold Budd, amerykański muzyk
1937:
- Maryvonne Dupureur, francuska lekkoatletka (zm. 2008)
- Serafin Fanko, albański aktor
1940:
- Josif Brodski, rosyjski poeta, eseista (zm. 1996)
- Jan Szlaga, polski duchowny katolicki, biskup pelpliński (zm. 2012)
1941:
- Bob Dylan, amerykański piosenkarz, kompozytor
- Andrés García, dominikański aktor
1944 – Patti LaBelle, amerykańska piosenkarka
1945:
- Bärbel Bohley, niemiecka malarka, działaczka społeczna (zm. 2010)
- Driss Jettou, marokański polityk, premier Maroka
- Priscilla Presley, amerykańska aktorka
1946 – Irena Szewińska, polska lekkoatletka, działaczka sportowa
1947 – Jerzy Swatoń, polski polityk
1951 – Rolf Köhler, niemiecki wokalista, kompozytor, producent muzyczny (zm. 2007)
1952:
- Mieczysław Abramowicz, polski pisarz
- Krzysztof Martens, polski brydżysta, polityk
1953 – Alfred Molina, brytyjski aktor
1954 – Rainald Goetz, niemiecki pisarz
1957:
- Joanna Białek, polska śpiewaczka operowa (sopran), aktorka (zm. 2011)
- Walter Moers, niemiecki pisarz, autor komiksów, malarz
1958 – Les Collins, brytyjski żużlowiec
1959:
- Aleš Pipan, słoweński trener koszykówki
- Grażyna Torbicka, polska dziennikarka telewizyjna, konferansjer
1960:
- Pat Bonner, irlandzki piłkarz, bramkarz
- Guy Fletcher, brytyjski muzyk, członek grupy Dire Straits
- Kristin Scott Thomas, brytyjska aktorka
1961 – Dariusz Gnatowski, polski aktor
1962 – Gene Anthony Ray, amerykański aktor, tancerz, choreograf (zm. 2003)
1963 – Michael Chabon, amerykański pisarz
1964:
- Erik Lindh, szwedzki tenisista stołowy
- Liz McColgan, szkocka biegaczka długodystansowa
1966:
- Manfred Bender, niemiecki piłkarz, trener piłkarski
- Éric Cantona, francuski piłkarz
1967:
- Dana Ashbrook, amerykański aktor
- Victor Browne, kanadyjski aktor
- Eric Close, amerykański aktor
- Cezary Gmyz, polski dziennikarz
- Heavy D, amerykański raper (zm. 2011)
1968 – Marcin Kydryński, polski dziennikarz radiowy, producent muzyczny
1969 – Erlend Loe, norweski pisarz, scenarzysta
1972 – Maksim Surajew, rosyjski kosmonauta
1973:
- Elisa Bridges, amerykańska aktorka, modelka (zm. 2002)
- Rusłana, ukraińska piosenkarka
1974:
- Florence Baverel-Robert, francuska biathlonistka
- Jens Lapidus, szwedzki pisarz
- María Vento-Kabchi, wenezuelska tenisistka
1975:
- Marc Gagnon, kanadyjski łyżwiarz szybki
- Janis Gumas, grecki piłkarz
1976 – Terrance Quaites, amerykański piosenkarz
1977:
- Patrycja Durska-Mruk, polska aktorka
- Tamarine Tanasugarn, tajlandzka tenisistka
1978:
- Bryan Greenberg, amerykański aktor, piosenkarz
- Jarosław Kaszowski, polski piłkarz
- Nicola Ventola, włoski piłkarz
1979 – Tracy McGrady, amerykański koszykarz
1980:
- Teresa Branna, czeska aktorka pochodzenia polskiego
- Aleksandra Janusz, polska pisarka fantasy
1981 – Wiktor Ruban, ukraiński łucznik
1982:
- DaMarcus Beasley, amerykański piłkarz
- Tiago Camilo, brazylijski judoka
1983 – Hanna Konarowska, polska aktorka
1984 – Kenneth Bjerre, duński żużlowiec
1987 – Laura Thorpe, francuska tenisistka
1988 – Ilja Iljin, kazachski sztangista

[edytuj] Zmarli

1153 – Dawid I Szkocki, król Szkocji (ur. 1084)
1377 – Olgierd Giedyminowic, książę Litwy (ur. ok. 1296)
1471 – Jan Lutek, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. ok. 1405)
1543 – Mikołaj Kopernik, polski astronom (ur. 1473)
1627 – Luis de Góngora y Argote, hiszpański poeta (ur. 1561)
1839:
- Magdalena Kim Ŏb-i, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1774)
- Anna Pak A-gi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1783)
- Agata Yi So-sa, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1784)
- Agata Kim A-gi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1787)
- Augustyn Yi Kwang-hŏn, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1787)
- Barbara Han A-gi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1792)
- Łucja Pak Hŭi-sun, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1801)
- Damian Nam Myŏng-hyŏg, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1802)
- Piotr Kwŏn Tŭg-in, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1805)
1939 – Aleksander Brückner, polski językoznawca (ur. 1856)
1958 – Tadeusz Grodyński, polski ekonomista, kierownik resortu skarbu (ur. 1888)
1959 – Henri Grappin, francuski pisarz (ur. 1881)
1962 – Eino Nieminen, fiński językoznawca, slawista i polonista (ur. 1891)
1968 – Henryk Grzondziel, polski duchowny katolicki, biskup opolski (ur. 1897)
1972 – Michał Choromański, polski pisarz (ur. 1904)
1974 – Duke Ellington, amerykański pianista jazzowy (ur. 1899)
1982 – Stanisława Perzanowska, polska aktorka (ur. 1898)
1983 – Otto Axer, polski scenograf, malarz, grafik, ilustrator książek, pedagog (ur. 1906)
1995 – Harold Wilson, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1916)
1996 – Marek Rostworowski, polski historyk sztuki, muzeolog, polityk, minister kultury i sztuki (ur. 1921)
1997 – Edward Mulhare, amerykański aktor, prezenter telewizyjny (ur. 1923)
2000 – Kurt Schork, amerykański dziennikarz, korespondent (ur. 1947)
2003:
- Edward Bogusławski, polski kompozytor, pedagog, profesor (ur. 1940)
- Rachel Kempson, brytyjska aktorka (ur. 1910)
2004 – Ibrahim Tukiçi, albański wokalista, kompozytor (ur. 1926)
2006 – Michał Życzkowski, polski uczony, inżynier, profesor mechaniki (ur. 1930)
2007 – David Renton, brytyjski polityk (ur. 1908)
2008:
- Buchuti Gurgenidze, gruziński szachista (ur. 1933)
- Stefan Jarzębski, polski polityk, minister ochrony środowiska i zasobów naturalnych (ur. 1917)
- Robert Knox, brytyjski aktor (ur. 1989)
- Józef Szaflik, polski historyk (ur. 1930)
2010:
- Paul Gray, amerykański basista grupy Slipknot (ur. 1972)
- Petr Muk, czeski muzyk, wokalista (ur. 1965)