26 maja

26 maja jest 146. (w latach przestępnych 147.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 219 dni.

[edytuj] Święta

• Imieniny obchodzą: Adalwin, Adalwina, Alwin, Alwina, Angelika, Eleuteria, Eleuteriusz, Eleutery, Emil, Ewelina, Filip, Filip Neriusz, Karp, Kwadrat, Lambert, Lamberta, Paulina, Teodor, Więcemił, Zachariasz i Zachary
• Gruzja – Święto Niepodległości
• Kościół Katolicki Mariawitów – wspomnienie męczeńskiej śmierci arcybiskupa, św. Michała Kowalskiego
• Polska – Dzień Matki
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2] obchodzą:
  • św. Eleuteriusz (papież)
  • św. Filip Nereusz (prezbiter)
  • św. Karp (męczennik) (również 13 października)
  • św. Kwadrat Apologeta (uczeń apostołów)
  • św. Piotr Sans i Yordà (męczennik)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Bitwa pod Ostrołęką (1831) na obrazie Karola Malankiewicza

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
26 maja

• 1331 – W Chęcinach rozpoczął się ogólnopolski wiec zwołany przez króla Władysława Łokietka; początek polskiego parlamentaryzmu.
• 1569 – Przyłączenie Wołynia do Polski.
• 1648 – Powstanie Chmielnickiego: Kozacy pokonali wojska polskie w bitwie pod Korsuniem.
• 1703 – III wojna północna: wojska szwedzkie rozpoczęły oblężenie Torunia.
• 1714 – Druga lokacja Ostrowa Wielkopolskiego.
• 1792 – Wojna polsko-rosyjska: klęska wojsk litewskich w bitwie pod Opsą.
• 1812 – Fryderyk August I przekazał pełnię swojej władzy Radzie Ministrów Księstwa Warszawskiego.
• 1831 – Powstanie listopadowe: wojska powstańcze poniosły klęskę w bitwie pod Ostrołęką.
• 1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Salichą.
• 1872 – Otwarto dwutorową linię kolejową Inowrocław-Bydgoszcz.
• 1914 – W Chorzowie rozpoczęła się pierwsza w kraju wystawa akwarystyczno-terrarystyczna.
• 1921 – III powstanie śląskie: zwycięstwem Niemców zakończyła się bitwa w rejonie Góry św. Anny (21-26 maja).
• 1942 – W Wereszczynie na Lubelszczyźnie hitlerowcy rozstrzelali około 300 Żydów.
• 1945:
  • Odbył się pierwszy koncert Filharmonii Śląskiej w Katowicach.
  • We Wrocławiu odbyła się defilada wojsk powracających z frontu.
• 1956 – W Krakowie otwarto Piwnicę pod Baranami, założoną przez Piotra Skrzyneckiego.
• 1957 – Powstało Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich.
• 1965 – Stefan (Rudyk) został prawosławnym metropolitą warszawskim i całej Polski.
• 1966 – Brutalnie stłumiono protesty mieszkańców Brzegu w obronie mienia kościelnego.
• 1988 – Otwarto Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi.
• 1998 – Oddano do użytku stację warszawskiego metra Centrum.
• 2001 – W Krakowie odsłonięto Pomnik psa Dżoka.
• 2006 – Papież Benedykt XVI w ramach swojej pielgrzymki odprawił mszę świętą na pl. Piłsudskiego w Warszawie.
• 2010 – Po dotarciu fali powodziowej do Bałtyku zakończył się pierwszy etap powodzi.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•    17 – Triumfalny pochód Germanika w Rzymie.
•   946 – Edred został królem Anglii.
•   961 – 6-letni Otton II został koronowany na króla niemieckiego.
• 1249 – Król Sardynii Enzio dostał się do dożywotniej niewoli bolońskiej po bitwie pod Fossaltą.
• 1303 – W Pradze odbył się ślub króla Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski.
• 1521:
  • Cesarz Karol V ogłosił Edykt wormacki skazujący Lutra i jego zwolenników na banicję.
  • Podbój Meksyku przez Hiszpanów: rozpoczęła się bitwa pod Tenochtitlan.
• 1538 – Jan Kalwin został wypędzony z Genewy.
• 1637 – Wojna z Pekotami: oddział milicji kolonialnej z Connecticut i sprzymierzonych z nią Indian dokonał masakry około 500 Pekotów w ich wiosce obronnej Fort Mystic.
• 1642 – Wojna trzydziestoletnia: zwycięstwo wojsk hiszpańskich nad francuskimi w bitwie pod Honnecourt.
• 1646 – Wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty weneckiej w bitwie w Cieśninie Dardanelskiej.
• 1653 – Zwycięstwo wojsk kozacko-mołdawskich nad wołoskimi w bitwie nad rzeką Teleżyną.
• 1670 – Wojna Francji z koalicją hiszpańsko-austriacko-lotaryńską: królowie Anglii Karol II i Francji Ludwik XIV zawarli tajne porozumienie w Dover.
• 1736 – Zwycięstwo Czikasawów nad Francuzami w bitwie pod Ackia.
• 1739 – Założono miasto Los Ángeles (Chile).
• 1761 – Michaił Łomonosow podczas obserwacji przejścia Wenus na tle tarczy Słońca odkrył jej atmosferę.
• 1798 – Rewolucja irlandzka: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Tara Hill.
• 1805:
  • Napoleon Bonaparte został koronowany w Mediolanie na króla Włoch.
  • Uczestnicy ekspedycji Lewisa i Clarka po raz pierwszy ujrzeli Góry Skaliste.
• 1818 – Przyjęto nową konstytucję Królestwa Bawarii.
• 1822 – W pożarze kościoła w Grue w Norwegii zginęło od 113 do 117 osób.
• 1828 – Na ulicy w Norymberdze znaleziono Kaspara Hausera.
• 1868:
  • Prezydent USA Andrew Johnson uniknął w głosowaniu Senatu jednym głosem procedury impeachmentu.
  • W Wielkiej Brytanii odbyła się ostatnia publiczna egzekucja.
• 1879 – Afgańczycy i Brytyjczycy podpisali Traktat w Gandamak.
• 1888 – W Jerozolimie została założona żydowska organizacja B'nai B'rith Israel.
• 1894 – Niemiec Emanuel Lasker został mistrzem świata w szachach.
• 1896:
  • Na nowojorskiej giełdzie pierwszy raz opublikowano indeks Dow Jones.
  • W Moskwie został koronowany Mikołaj II, ostatni car Rosji.
• 1904 – Wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwo Japończyków w bitwie pod Jinzhou.
• 1906 – W Londynie otwarto Vauxhall Bridge.
• 1911 – Powstała Brytyjska Partia Socjalistyczna.
• 1917 – Tornado zabiło 101 osób w miejscowości Mattoon w amerykańskim stanie Illinois.
• 1918 – Proklamowano niepodległość Republiki Gruzji.
• 1923 – We Francji odbył się pierwszy wyścig samochodowy 24h Le Mans.
• 1931 – W Harbinie w okupowanej przez Japończyków Mandżurii została założona przez rosyjskich emigrantów politycznych Rosyjska Partia Faszystowska.
• 1932 – Aleksandros Papanastasiu został po raz drugi premierem Grecji.
• 1933:
  • Hendrikus Colijn został premierem Holandii.
  • W Niemczech powstała antypolska i rewizjonistyczna organizacja Bund Deutscher Osten.
• 1936 – Gwatemala wystąpiła z Ligi Narodów.
• 1937:
  • Egipt został członkiem Ligi Narodów.
  • W ZSRR poinformowano o aresztowaniu pod sfabrykowanym zarzutem szpiegostwa na rzecz Niemiec marszałka Michaiła Tuchaczewskiego.
• 1940 – Front zachodni: rozpoczęła się ewakuacja brytyjskiego korpusu ekspedycjnego z północnej Francji.
• 1942:
  • II wojna światowa w Afryce: rozpoczęła się bitwa o Bir Hakeim.
  • W Moskwie podpisano Traktat radziecko-brytyjski.
• 1945 – 464 amerykańskie bombowce B-29 dokonały nalotu na Tokio.
• 1958 – Otwarto pierwszą komercyjną Elektrownię jądrową Shippingport w stanie Ohio.
• 1960 – Grzegorz Barbarigo został kanonizowany przez papieża Jana XXIII.
• 1966:
  • Gujana uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
  • W mieście Denizli założono turecki klub piłkarski Denizlispor.
• 1968 – Na Islandii wprowadzono ruch prawostronny.
• 1969:
  • Gun Barrel City w Teksasie uzyskało prawa miejskie.
  • Sekretarz generalny ONZ U Thant przedstawił podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego raport Człowiek i jego środowisko.
  • Zakończyła się misja Apollo 10.
• 1972:
  • Otwarto Stadion Olimpijski w Monachium.
  • W Moskwie Richard Nixon i Leonid Breżniew podpisali układ o ograniczeniu systemów obrony przeciwrakietowej ABM (Traktat ABM).
• 1978 – W Atlantic City otwarto pierwsze legalne kasyno na wschodzie USA.
• 1980:
  • Brytyjska interwencja zbrojna na zbuntowanej wyspie Tanna w archipelagu Nowe Hebrydy (obecnie Vanuatu).
  • Został wystrzelony Sojuz 36 z pierwszym węgierskim kosmonautą Bertalanem Farkasem.
• 1986:
  • Ukazał się album The Final Countdown szwedzkiej grupy Europe.
  • Wspólnota Europejska przyjęła flagę Unii Europejskiej.
• 1990 – Została założona Demokratyczna Partia Rosji.
• 1991:
  • 223 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 767 linii Lauda Air w Tajlandii.
  • Zwiad Gamsachurdia został prezydentem Gruzji.
• 1992 – Otwarto szybką kolej Florencja-Rzym.
• 2003 – 75 osób zginęło w Turcji w katastrofie ukraińskiego Jaka-42 lecącego z Biszkeku do Saragossy.
• 2008:
  • 8 osób zginęło, a ponad 70 zostało rannych w zamachu bombowym na pociąg pasażerski w mieście Dehiwala na Sri Lance.
  • NASA: lądownik Phoenix wylądował w północnych okolicach okołobiegunowych Marsa.
• 2009 – Prezydent Nicolas Sarkozy dokonał w Abu Zabi (ZEA) otwarcia pierwszej francuskiej bazy wojskowej w rejonie Zatoki Perskiej.
• 2010:
  • Kamla Persad-Bissessar została pierwszą kobietą-premierem Trynidadu i Tobago.
  • Odbył się pierwszy lot eksperymentalnego, bezzałogowego samolotu z silnikiem strumieniowym Boeing X-51 Waverider.
• 2011 – Został aresztowany serbski zbrodniarz wojenny Ratko Mladić.

[edytuj] Urodzili się

• 1478 – Klemens VII, papież (zm. 1534)
• 1667 – Abraham de Moivre, francuski matematyk (zm. 1754)
• 1822 – Edmond de Goncourt, francuski pisarz (zm. 1896)
• 1868 – Otton Steinborn, polski lekarz, polityk, prezydent Torunia (zm. 1936)
• 1871 – Camille Huysmans, belgijski filolog, polityk, premier (zm. 1968)
• 1874 – Laura Montoya, kolumbijska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1949)
• 1877 – Isadora Duncan, amerykańska tancerka (zm. 1927)
• 1886 – Al Jolson, amerykański piosenkarz, aktor (zm. 1950)
• 1891 – Paul Lukas, amerykański aktor pochodzenia węgierskiego (zm. 1971)
• 1898 – Artur Nacht-Samborski, polski malarz, profesor (zm. 1974)
• 1903 – Bolesław Orski, polski aktor (zm. 1984)
• 1907 – John Wayne, amerykański aktor (zm. 1979)
• 1908 – Aleksiej Arbuzow, rosyjski dramaturg (zm. 1986)
• 1910 – Laurance Rockefeller, amerykański finansista, filantrop (zm. 2004)
• 1911 – Maurice Baquet, francuski aktor, wiolonczelista (zm. 2005)
• 1912 – János Kádár, węgierski polityk, działacz komunistyczny, premier Węgier (zm. 1989)
• 1913:
  • Peter Cushing, angielski aktor
  • Jan Obłąk, polski duchowny katolicki, biskup warmiński (zm. 1988)
• 1915 – Władysław Forbert, polski operator filmowy (zm. 2001)
• 1919 – Rubén González, kubański pianista, kompozytor, członek formacji Buena Vista Social Club (zm. 2003)
• 1920 – Peggy Lee, amerykańska aktorka, piosenkarka (zm. 2002)
• 1922 – Wanda Gosławska, polska artystka plastyk, ceramiczka i rzeźbiarka
• 1923:
  • James Arness, amerykański aktor (zm. 2011)
  • Horst Tappert, niemiecki aktor (zm. 2008)
• 1924 – Cooper Evans, amerykański polityk, członek Izby Reprezentantów (zm. 2005)
• 1925 – Stefan Sękowski, polski chemik, żołnierz Armii Krajowej, współpracownik KSS KOR
• 1926 – Miles Davis, amerykański trębacz jazzowy, kompozytor (zm. 1991)
• 1928 – Jack Kevorkian, amerykański lekarz, patolog, propagator eutanazji (zm. 2011)
• 1930 – Kajetan Hądzelek, polski historyk sportu, działacz sportowy
• 1937 – Mengystu Hajle Marjam, etiopski polityk, prezydent Etiopii
• 1938:
  • Ludmiła Pietruszewska, rosyjska pisarka
  • Teresa Stratas, kanadyjska śpiewaczka operowa (sopran)
• 1939 – Andrzej Milczanowski, polski polityk, minister spraw wewnętrznych
• 1940 – Levon Helm, amerykański muzyk rockowy, multiinstrumentalista, perkusista grupy The Band (zm. 2012)
• 1944:
  • Bogdan Blindow, polski animator kultury (zm. 1997)
  • Jarosław Kukulski, polski kompozytor, pianista (zm. 2010)
• 1945:
  • Ryszard Karalus, polski piłkarz, trener piłkarski
  • Teresa Liszcz, polska prawnik, polityk, sędzia Trybunału Konstytucyjnego
• 1946 – Mick Ronson, brytyjski gitarzysta (zm. 1993)
• 1948:
  • Leon Kieres, polski polityk, prezes IPN
  • Stevie Nicks, amerykańska wokalistka
• 1949:
  • Tomasz Borecki, polski leśnik, rektor SGGW
  • Ward Cunningham, amerykański informatyk, pomysłodawca Wiki
  • Pam Grier, amerykańska aktorka
  • Jan Rybowicz, polski pisarz (zm. 1990)
  • Ryszard Sadaj, polski pisarz
• 1951 – Sally Ride, amerykańska astronautka, pierwsza Amerykanka w kosmosie
• 1952 – Andrzej Szopa, polski aktor
• 1953 – Julia Pitera, polska polityk, poseł na Sejm RP
• 1954 – Marian Gold, niemiecki wokalista zespołu Alphaville
• 1955:
  • Aleksandrs Starkovs, łotewski piłkarz, trener piłkarski
  • Janusz Śniadek, polski związkowiec
• 1956 – Krystyna Dmochowska, polska aktorka (zm. 2011)
• 1957 – Mary Flora Bell, brytyjska morderczyni, najmłodsza w historii Wielkiej Brytanii
• 1958
  • Arto Bryggare, fiński płotkarz, polityk
  • Wayne Hussey, brytyjski gitarzysta, lider zespołu The Mission
• 1960:
  • Leszek Abrahamowicz, polski aktor
  • Doug Hutchison, amerykański aktor
  • Błażej Torański, polski dziennikarz
  • Romas Ubartas, litewski dyskobol
• 1962:
  • Black, brytyjski wokalista, kompozytor
  • Erik Stenlund, szwedzki żużlowiec
  • Krzysztof Warlikowski, polski reżyser teatralny
• 1963:
  • Simon Armitage, brytyjski pisarz, dramaturg, poeta
  • Hinrich Romeike, niemiecki jeździec sportowy
• 1964:
  • Lenny Kravitz, amerykański piosenkarz, producent muzyczny
  • Hiroshi Shimizu, japoński reżyser filmowy
  • Carl Thompson, brytyjski bokser
• 1965 – Violeta Szekely, rumuńska biegaczka średniodystansowa
• 1966:
  • Helena Bonham Carter, angielska aktorka
  • Artur Żmijewski, polski reżyser, fotograf, artysta
• 1967:
  • Kristen Pfaff, amerykańska basistka, wokalistka (zm. 1994)
  • Bartłomiej Topa, polski aktor
• 1968:
  • Fryderyk, duński książę, następca tronu
  • Anna Ignatowicz-Glińska, polska kompozytorka
• 1969:
  • Robert Paczków, polski zapaśnik, sumita
  • Musetta Vander, amerykańska aktorka pochodzenia południowoafrykańskiego
• 1970 – Michael Utting, nowozelandzki piłkarz, bramkarz
• 1971:
  • Monte Barrett, amerykański bokser
  • Matt Stone, amerykański twórca filmów animowanych
• 1973 – Magdalena Kožená, czeska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
• 1974:
  • Jay Delano, holenderski piosenkarz
  • Lars Frölander, szwedzki pływak
  • Oleg Saitow, rosyjski bokser
• 1975 – Carl Verheijen, holenderski łyżwiarz szybki
• 1976 – Katarzyna Meronk, polska graficzka, malarka
• 1977:
  • Tara Snyder, amerykańska tenisistka
  • Luca Toni, włoski piłkarz
• 1978:
  • Miroslav Barčík, słowacki piłkarz
  • Benji Gregory, amerykański aktor
  • Jakub Pokorski, polski gitarzysta, członek grupy Lao Che
• 1979:
  • Grzegorz Kiełsa, polski bokser
  • Katarzyna Łaska, polska aktorka, wokalistka
  • Aleksiej Markow, rosyjski kolarz szosowy i torowy
• 1981:
  • Anthony Ervin, amerykański pływak
  • Maria Góralczyk, polska aktorka
  • Răzvan Raţ, rumuński piłkarz
  • Isaac Slade, amerykański muzyk i wokalista, członek grupy The Fray
• 1982:
  • Leslie Butkiewicz, belgijska tenisistka
  • Wahid Taleblu, irański piłkarz, bramkarz
• 1984 – Denise Dupont, duńska curlerka
• 1986:
  • Matti Oivanen, fiński siatkarz
  • Mikko Oivanen, fiński siatkarz
• 1987:
  • Madeleine Dupont, duńska curlerka
  • Daniel Lackner, austriacki skoczek narciarski
  • Ilona Sojda, polska piosenkarka
• 1988 – Rasmus Stjerne, duński curler

[edytuj] Zmarli

•   946 – Edmund I, król Anglii (ur. 921)
• 1339 – Aldona Anna Giedyminówna, królowa Polski, żona Kazimierza Wielkiego (ur. ok. 1310)
• 1512 – Bajazyd II, sułtan turecki (ur. 1447/48)
• 1584 – Samuel Zborowski, hetman kozacki, rotmistrz królewski. kalwinista (ur. ?)
• 1679 – Ferdynand Maria, elektor Bawarii (ur. 1636)
• 1693 – Madame de La Fayette, francuska pisarka (ur. 1634)
• 1703 – Samuel Pepys, angielski pamiętnikarz (ur. 1633)
• 1747 – Piotr Sans i Yordà, hiszpański dominikanin, misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (ur. 1680)
• 1816 – Adrian Zingg, szwajcarski malarz, rysownik, grafik i miedziorytnik (ur. 1734)
• 1818 – Michaił Barclay de Tolly, rosyjski feldmarszałek, uczestnik wojen napoleońskich (ur. 1761)
• 1828 – John Oxley, angielski żeglarz i urzędnik kolonialny, podróżnik i odkrywca we wschodniej Australii (ur. 1785)
• 1839 – Józef Chang Sŏng-jib, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1786)
• 1861:
  • Jan Đoàn Trinh Hoan, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1798)
  • Mateusz Nguyễn Văn Ðắc, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1808)
• 1863 – Henryk Dmachowski, polski rzeźbiarz, uczestnik powstania listopadowego (ur. 1810)
• 1871:
  • Adolf Rozwadowski, polski działacz niepodległościowy, uczestnik powstań (ur. 1813)
  • Michał Szweycer, polski fotograf, uczestnik powstania listopadowego (ur. 1808)
• 1883 – Abd al-Kadir, emir algierski (ur. 1808)
• 1908 – Mirza Gulam Ahmad, indyjski reformator religijny (ur. 1835)
• 1942 – Augustyn Suski, polski poeta, publicysta (ur. 1907)
• 1948 – Mirin Dajo, holenderski fakir, uzdrowiciel, medium, wizjoner (ur. 1912)
• 1950 – Stanisław Kętrzyński, polski historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1876)
• 1951 – Lincoln Ellsworth, amerykański podróżnik, polarnik, odkrywca (ur. 1880)
• 1955 – Alberto Ascari, włoski kierowca wyścigowy Formuły 1 (ur. 1918)
• 1976 – Martin Heidegger, niemiecki filozof (ur. 1889)
• 1977 – Czesław Wycech, polski polityk, działacz ruchu ludowego, historyk, marszałek Sejmu PRL (ur. 1899)
• 1978:
  • Zygmunt Chmielewski, polski aktor (ur. 1894)
  • Tamara Karsawina, rosyjska tancerka (ur. 1885)
• 1980 – Włodzimierz Ochyra, polski szermierz (ur. 1936)
• 1993 – Jacek Bierezin, polski poeta (ur. 1947)
• 1994 – Juliusz Kydryński, polski pisarz, krytyk teatralny i filmowy, tłumacz (ur. 1921)
• 1996 – Stefan Jędrychowski, polski publicysta, polityk, członek PKWN, wicepremier, minister spraw zagranicznych i finansów (ur. 1910)
• 2002 – Josef Bau, polski pisarz, grafik, malarz (ur. 1920)
• 2003 – Kathleen Winsor, amerykańska pisarka (ur. 1919)
• 2004 – Nikołaj Czernych, rosyjski astronom (ur. 1931)
• 2005 – Krzysztof Nowak, polski piłkarz (ur. 1975)
• 2006 – Ted Schroeder, amerykański tenisista (ur. 1921)
• 2007:
  • Hasan Eren, turecki językoznawca (ur. 1919)
  • Marek Krejčí, słowacki piłkarz (ur. 1980)
  • Stefan Rosołowski, polski pisarz, historyk kultury (ur. 1918)
• 2008:
  • Sydney Pollack, amerykański reżyser filmowy (ur. 1934)
  • Stanisław Witowski-Iskrzyniak, polski malarz (ur. 1909)
• 2009:
  • Wojciech Szczęsny Kaczmarek, polski fizyk, samorządowiec, prezydent Poznania (ur. 1942)
  • Teodor Wieczorek, polski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1923)
  • Marek Walczewski, polski aktor (ur. 1937)
• 2010:
  • Jean Constantin, rumuński aktor (ur. 1928)
  • Pat Stevens, amerykańska aktorka (ur. 1945)
• 2011 – Halina Piekarek-Jankowska, polska geolog, polityk, samorządowiec, rektor PWSZ w Elblągu (ur. 1948)

Przypisy