26 października

26 października jest 299. (w latach przestępnych 300.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 66 dni.

[edytuj] Święta

• Imieniny obchodzą: Amand, Amanda, Bernard, Bonawentura, Damian, Demetriusz, Dymitr, Ewaryst, Felicysym, Fulko, Leonarda, Lucjan, Lucyna, Ludomiła, Lutosław, Łucjan, Łucjana, Marcjan, Rustyk i Rustyka.
• Austria – Święto Narodowe (Deklaracja Neutralności 1955)
• Benin – Święto Sił Zbrojnych
• Nauru – Angam Day
• Międzynarodowe – Światowy Dzień Donacji i Transplantacji (w Polsce obchodzony również Dzień Transplantacji, 26 stycznia)
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2], obchodzą:
  • św. Ewaryst (papież)
  • św. Dymitr z Tesalonik (męczennik) (również 9 kwietnia)
  • św. Amand^[3] (biskup Strasburga)
  • bł. Celina Borzęcka (założycielka zmartwychwstanek, CR)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1206 – Papież Innocenty III wezwał bullą kler polski do poparcia opata Godfryda z Łekna w jego działaniach misyjnych wśród Prusów.
• 1497 – Wojna polsko-turecka: wojsko polskie pod dowództwem króla Jana I Olbrachta zostało rozgromione w bitwie pod Koźminem.
• 1564 – Założono Seminarium Duchowne w Poznaniu.
• 1574 – Przed krakowskim ratuszem ścięto pięciu uczestników tumultu z 10 października.
• 1659 – Potop szwedzki: zwycięstwo polskie w bitwie pod Gdańską Głową.
• 1768 – Konfederacja barska: kapitulacja Nieświeża.
• 1794 – Insurekcja kościuszkowska: doszło do bitwy pod Kobyłką, w czasie ofensywy Suworowa na Warszawę.
• 1885 – W Grodzisku Wielkopolskim otwarto progimnazjum, pierwszą szkołę średnią w mieście.
• 1924 – Odbył się IV kongres Związku Ludowo-Narodowego.
• 1927 – Do kraju sprowadzono ze Szwajcarii urnę z sercem Tadeusza Kościuszki.
• 1931 – Rozpoczął się proces brzeski przywódców Centrolewu.
• 1937 – Premiera filmu Dziewczęta z Nowolipek.
• 1939:
  • Na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października powstało Generalne Gubernatorstwo.
  • Sowieci przekazali Wilno Litwinom.
• 1941 – II wojna światowa: do kraju powrócił Edward Rydz-Śmigły z zamiarem rozbudowania organizacji Obóz Polski Walczącej i podjęcia walki z okupantem niemieckim.
• 1945:
  • Bolesław Bierut wydał dekret nacjonalizacyjny o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy.
  • Do kraju powróciły internowane w czasie wojny w Szwecji okręty podwodne: ORP Ryś, ORP Sęp i ORP Żbik.
  • Została utworzona Polska Agencja Prasowa.
• 1952 – Odbyły się wybory parlamentarne.
• 1956 – Prymas Stefan Wyszyński został zwolniony z internowania.
• 1958 – Otwarto Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku.
• 1964 – Przed warszawskim Sądem Wojewódzkim rozpoczął się proces Melchiora Wańkowicza, oskarżonego o działalność antypaństwową.
• 1971 – Zakupiono licencję na produkcję Fiata 126.
• 1975 – Na Stadionie Dziesięciolecia Polska zremisowała bezbramkowo z Włochami w meczu eliminacyjnym do mistrzostw Europy.
• 1981 – Rozpoczął się strajk w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Radomiu.
• 1982 – Sejm uchwalił ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
• 1987 – W Szczecinie otwarto pierwszą nitkę Trasy Zamkowej.
• 1993 – Waldemar Pawlak został premierem.
• 2001 – Ze swego domu w Drobinie został uprowadzony Krzysztof Olewnik.
• 2002 – W Krakowie oddano do użytku Most Wandy.
• 2003 – PLL LOT przystąpiły do sojuszu lotniczego Star Alliance.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Niebo zasnute pociskami przeciwlotniczymi nad lotniskowcem USS Enterprise w czasie bitwy koło wysp Santa Cruz – 1942

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
26 października

•   740 – Trzęsienie ziemi zniszczyło Konstantynopol.
•   899 – Edward Starszy został królem Wesseksu.
• 1440 – Seryjny morderca Gilles de Rais i dwaj jego wspólnicy zostali straceni w Nantes.
• 1596 – III wojna austriacko-turecka: zwycięstwo Turków w bitwie pod Mezökeresztes.
• 1597 – Wojna japońsko-koreańska: bitwa morska pod Myeongnyang.
• 1774 – W Filadelfii zakończył się I Kongres Kontynentalny.
• 1795 – Rewolucja francuska: utworzono Dyrektoriat.
• 1825 – W USA otwarto Kanał Erie.
• 1838 – Honduras wystąpił z Konfederacji Środkowoamerykańskiej.
• 1859 – Statek pasażerski Royal Charter rozbił się podczas sztormu na skałach walijskiej wyspy Anglesey; zginęło co najmniej 459 osób.
• 1860 – Włoska wojna wyzwoleńcza: w Teano koło Neapolu doszło do spotkania pomiędzy Giuseppe Garibaldi a królem Piemontu i Sardynii Wiktorem Emanuelem II, którego Garibaldi nazwał "królem ItaliI" i przekazał mu Królestwo Obojga Sycylii.
• 1863:
  • W Anglii założono The Football Association.
  • W Genewie z inicjatywy Henriego Dunanta rozpoczęła się międzynarodowa konferencja, w czasie której założono organizację Czerwonego Krzyża.
• 1881 – W Tombstone (Arizona) miała miejsce strzelanina w O.K. Corral, w której brał udział jeden z najsłynniejszych rewolwerowców Wyatt Earp.
• 1883 – W Rydze powstała korporacja akademicka Welecja.
• 1896 – W Addis Abebie podpisano etiopsko-włoski traktat pokojowy.
• 1905 – Została rozwiązana unia pomiędzy Szwecją i Norwegią.
• 1909:
  • Francuzka Marie Marvingt jako pierwsza kobieta przeleciała balonem nad Kanałem La Manche.
  • Japoński gubernator generalny Korei książę Itō Hirobumi został zamordowany w chińskim Harbinie przez koreańskiego nacjonalistę.
• 1911 – Na Newie w Sankt Petersburgu otwarto Most Piotra Wielkiego.
• 1914 – Premiera filmu niemego Charlie piekarczykiem.
• 1917 – I wojna światowa:
  • Austriacy zdobyli włoskie forty Montemaggiore.
  • Brazylia wypowiedziała wojnę Niemcom.
• 1920 – Ants Piip został premierem Estonii.
• 1933 – Albert Sarraut został premierem Francji.
• 1936 – Hiszpańska wojna domowa: w ramach zapłaty za radziecką pomoc wojskową dla rządu republikańskiego, do Odessy wypłynął statek z 510 tonami złota z rezerw Banku Hiszpanii.
• 1938 – Rozpoczęła się tzw. Polenaktion, w wyniku której 17 tys. polskich Żydów mieszkających w Trzeciej Rzeszy zostało deportowanych do Polski.
• 1939 – Ksiądz Jozef Tiso został prezydentem Republiki Słowackiej.
• 1940 – Dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca P-51 Mustang.
• 1942 – Wojna na Pacyfiku: taktyczne zwycięstwo Japończyków w bitwie koło wysp Santa Cruz.
• 1947 – Maharadża Hari Singh podpisał akt wstąpienia Kaszmiru do Indii.
• 1951 – Powstał trzeci rząd Winstona Churchilla.
• 1954 – Zlikwidowano Wolne Terytorium Triestu.
• 1955:
  • Ngô Đình Diệm proklamował powstanie Wietnamu Południowego i ogłosił się jego prezydentem.
  • Parlament Austrii uchwalił konstytucję oraz deklarację o wieczystej neutralności.
• 1960 – W wojskowym zamachu stanu został obalony prezydent Salwadoru José María Lemus.
• 1961 – Grégoire Kayibanda został prezydentem Rwandy.
• 1962 – Premiera filmu Co się zdarzyło Baby Jane?
• 1965:
  • Muzycy grupy The Beatles zostali odznaczeni przez królową Elżbietę II Orderami Imperium Brytyjskiego.
  • W RFN utworzono drugi rząd Ludwiga Erharda.
• 1967 – Szach Iranu Mohammad Reza Pahlawi koronował swoją małżonkę Farah Pahlawi na pierwszą władczynię w historii monarchii.
• 1968 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 3 (Gieorgij Bieriegowoj).
• 1972 – W Beninie major Mathieu Kérékou dokonał wojskowego zamachu stanu i przejął władzę.
• 1973 – Dokonano oblotu francusko-niemieckiego samolotu szturmowego Dassault/Dornier Alpha Jet.
• 1976 – Bantustan Transkei (RPA) uzyskał niepodległość.
• 1977 – W Somalii zdiagnozowano ostatni naturalny przypadek ospy prawdziwej.
• 1979 – Prezydent Korei Południowej Park Chung-hee został zastrzelony w czasie obiadu przez szefa południowokoreańskiego wywiadu Kim Jae-kyu.
• 1981 – Park Morski Wielkiej Rafy Koralowej został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
• 1984 – Premiera filmu Terminator.
• 1994 – Izrael i Jordania podpisały układ pokojowy.
• 1997:
  • Na Ukrainie powstała Partia Regionów.
  • Włochy oraz nieformalnie San Marino i Watykan przystąpiły do Układu z Schengen.
• 2000 – Laurent Gbagbo został prezydentem Wybrzeże Kości Słoniowej.
• 2001 – Uchwalono USA PATRIOT Act.
• 2002 – Atak na moskiewski teatr na Dubrowce: 129 zakładników i 40 czeczeńskich terrorystów zginęło, a ponad 700 osób odniosło obrażenia, podczas odbijania teatru przez rosyjskie jednostki specjalne.
• 2009:
  • Jurelang Zedkaia został wybrany przez parlament na prezydenta Wysp Marshalla.
  • W katastrofie lotu S-Air 9607 pod Mińskiem zginęło 5 osób.
• 2010 – Zakończono napełnianie zbiornika za Zaporą Trzech Przełomów w Chinach.

[edytuj] Urodzili się

•   968 – Kazan, cesarz Japonii (zm. 1008)
• 1427 – Zygmunt Habsburg, arcyksiążę Austrii, władca Tyrolu (zm. 1496)
• 1431 – Ercole d'Este, książę Ferrary i Modeny (zm. 1505)
• 1473 – Fryderyk Wettyn, książę, arcybiskup Magdeburga, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (zm. 1510)
• 1491 – Zhengde, cesarz Chin (zm. 1521)
• 1684 – Kurt Christoph von Schwerin, pruski feldmarszałek (zm. 1757)
• 1685 – Domenico Scarlatti, włoski kompozytor (zm. 1757)
• 1759 – Georges Danton, francuski adwokat, jeden z organizatorów i przywódców Wielkiej Rewolucji Francuskiej (zm. 1794)
• 1775 – Maurycy Hauke, polski generał (zm. 1830)
• 1797 – Giuditta Pasta, włoska śpiewaczka operowa, sopran (zm. 1865)
• 1800 – Helmut von Moltke, pruski feldmarszałek (zm. 1891)
• 1802 – Michał I Uzurpator, król Portugalii (zm. 1866)
• 1810 – Henryk Dmachowski, białoruski rzeźbiarz (zm. 1863)
• 1811 – Isaac Merritt Singer, amerykański wynalazca, twórca maszyny do szycia (zm. 1875)
• 1828 – Leonard Murialdo, włoski ksiądz, święty katolicki (zm. 1900)
• 1866 – Ignacy Daszyński, polski polityk, premier Polski, marszałek Sejmu (zm. 1936)
• 1869 – Washington Luís, brazylijski polityk, prezydent Brazylii (zm. 1957)
• 1872 – Wacław Sobieski, polski historyk (zm. 1935)
• 1873 – Thorvald Stauning, duński polityk, premier (zm. 1942)
• 1876 – Edward O'Rourke, polski duchowny katolicki, biskup Wolnego Miasta Gdańska (zm. 1943)
• 1880 – Andriej Bieły, rosyjski pisarz, krytyk literacki (zm. 1934)
• 1888 – Nestor Machno, rosyjski rewolucjonista, ataman Rewolucyjno-Powstańczej Armii Ukrainy (machnowców) (zm. 1934)
• 1889 – Ludwik Grosfeld, polski prawnik, polityk, minister (zm. 1955)
• 1893 – Miloš Crnjanski, serbski pisarz (zm. 1977)
• 1894 – Zygmunt Biesiadecki, polski aktor (zm. 1944)
• 1901 – Herman Auerbach, polski matematyk (zm. 1942)
• 1902 – Henryk Kłoczkowski, polski komandor podporucznik (zm. 1962)
• 1907 – Wszechwład Maracewicz, polski komandor podporucznik (zm. 1987)
• 1910 – John Joseph Krol, amerykański duchowny katolicki, arcybiskup Filadelfii, kardynał (zm. 1996)
• 1911 – Mahalia Jackson, amerykańska piosenkarka (zm. 1972)
• 1912 – Don Siegel, amerykański reżyser filmowy (zm. 1991)
• 1914:
  • Jackie Coogan, amerykański aktor (zm. 1984)
  • Claude Jeter, amerykański piosenkarz (zm. 2009)
• 1916 – François Mitterrand, francuski polityk, prezydent Francji (zm. 1996)
• 1918 – Marc Hodler, szwajcarski działacz sportowy, prezydent Międzynarodowej Federacji Narciarskiej (FIS) (zm. 2006)
• 1919 – Mohammed Reza Pahlawi, szach Iranu (zm. 1980)
• 1920 – Radomir Reszke, polski kompozytor, dyrygent
• 1922 – Zbigniew Gertych, polski ekonomista, polityk, wicepremier (zm. 2008)
• 1925 – Jan Hendrik Wolkers, holenderski pisarz (zm. 2007)
• 1929 – Wanda Chotomska, polska pisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży
• 1930 – John Arden, brytyjski pisarz (zm. 2012)
• 1934 – Ulrich Plenzdorf, niemiecki pisarz (zm. 2007)
• 1938 – Bernadette Lafont, francuska aktorka
• 1940 – Krystyna Wawrzynowicz, polska polityk
• 1941:
  • Jiří Křižan, czeski scenarzysta filmowy (zm. 2010)
  • Peter Przygodda, niemiecki reżyser filmowy (zm. 2011)
• 1942 – Bob Hoskins, angielski aktor
• 1946 – Danuta Waniek, polska polityk
• 1947 – Hillary Clinton, amerykańska polityk, sekretarz stanu
• 1947 – Jaclyn Smith, amerykańska aktorka, modelka
• 1948 – Alicja Jachiewicz, polska aktorka
• 1952:
  • Leszek Benke, polski aktor
  • Lazar Ristovski, serbski reżyser filmowy, aktor
• 1953:
  • Bogdan Chojna, polski przedsiębiorca, twórca konkursu Teraz Polska (zm. 2005)
  • Krzesimir Dębski, polski kompozytor, dyrygent, skrzypek jazzowy, muzyk zespołu String Connection
• 1954 – D.W. Moffett, amerykański aktor, reżyser filmowy
• 1956 – Agnieszka Kotulanka, polska aktorka
• 1958 – Pascale Ogier, francuska aktorka (zm. 1984)
• 1959:
  • Evo Morales Ayma, boliwijski polityk, prezydent

• • François Chau, kambodżański aktor
  • Dariusz Jakubowski, polski aktor

• 1962 – Cary Elwes, brytyjski aktor
• 1963 – Natalie Merchant, amerykańska wokalistka zespołu 10,000 Maniacs
• 1964:
  • Kikka, fińska piosenkarka (zm. 2005)
  • Janusz Palikot, polski biznesmen, pisarz, poseł na Sejm RP
• 1970 – Takanobu Okabe, japoński skoczek narciarski
• 1971 – Audley Harrison, brytyjski bokser
• 1974 – Vicente Moreno, hiszpański piłkarz
• 1976 – Jeremy Wotherspoon, kanadyjski łyżwiarz szybki
• 1977 – Jon Heder, amerykański aktor
• 1978 – Marcin Krawczyk, polski aktor
• 1979 – Tomasz Andrzejewski, polski koszykarz
• 1980 – Cristian Chivu, rumuński piłkarz
• 1981 – Kamila Salwerowicz, polska aktorka
• 1983 – Dmitrij Syczow, rosyjski piłkarz
• 1984:
  • Sasha Cohen, amerykańska łyżwiarka figurowa
  • Adriano Correia, brazylijski piłkarz
• 1989 – Emil Sajfutdinow, rosyjski żużlowiec

[edytuj] Zmarli

•   899 – Alfred Wielki, król Wessexu (ur. 849)
• 1235 – Andrzej II, król Węgier (ur. 1176)
• 1550 – Samuel Maciejowski, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. 1499?)
• 1694 – Samuel von Pufendorf, niemiecki teoretyk prawa (ur. 1632)
• 1852 – Vincenzo Gioberti, włoski polityk, filozof, teolog (ur. 1801)
• 1868 – Wilhelm Griesinger, niemiecki psychiatra (ur. 1817)
• 1874 – Peter Cornelius, niemiecki kompozytor, poeta (ur. 1824)
• 1890 – Carlo Collodi, włoski pisarz (ur. 1826)
• 1906 – Jan Dzierżon, polski ksiądz, pszczelarz (ur. 1811)
• 1909 – Itō Hirobumi, japoński polityk, premier Japonii (ur. 1841)
• 1913 – Celina Borzęcka, polska zakonnica, współzałożycielka Zgromadzenia Sióstr Zmartwychwstanek (ur. 1833)
• 1918 – Oliver von Beaulieu-Marconnay, niemiecki pilot myśliwski (ur. 1898)
• 1929 – Aby Warburg, niemiecki historyk sztuki (ur. 1866)
• 1937 – Józef Dowbor-Muśnicki, polski dowódca wojskowy, dowódca powstania wielkopolskiego (ur. 1867)
• 1940 – Olga Boznańska, polska malarka (ur. 1865)
• 1941 – Arkadij Gajdar, rosyjski pisarz (ur. 1904)
• 1943 – Bolesław Wiechuła, lekarz chirurg, harcerz (ur. 1912)
• 1944 – Beatrycze Koburg, księżniczka Wielkiej Brytanii (ur. 1857)
• 1957:
  • Gerty Cori, amerykańska biochemik, laureatka Nagrody Nobla (ur. 1896)
  • Nikos Kazantzakis, grecki pisarz (ur. 1883)
• 1958 – Jan Koszczyc Witkiewicz, polski architekt i konserwator zabytków (ur. 1882)
• 1964 – Eric Edgar Cooke, australijski seryjny morderca (ur. 1931)
• 1968 – Siergiej Bernstein, radziecki matematyk (ur. 1880)
• 1969 – Stefan Bagiński, polski histolog, profesor Uniwersytetu i Akademii Medycznej w Łodzi (ur. 1892)
• 1971 – Bolesław Rumiński, polski polityk, minister (ur. 1907)
• 1972 – Igor Sikorski, rosyjski konstruktor samolotów i śmigłowców (ur. 1889)
• 1979 – Park Chung-hee, koreański polityk, prezydent Korei Południowej (ur. 1917)
• 1983 – Alfred Tarski, polski matematyk (ur. 1901)
• 1984 – Mark Kac, amerykański matematyk pochodzenia polskiego (ur. 1914)
• 1989 – Charles Pedersen, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1904)
• 1990:
  • Guillermo García González, kubański szachista, arcymistrz (ur. 1953)
  • Barbara Ludwiżanka, polska aktorka (ur. 1908)
  • Edward Rączkowski, polski aktor (ur. 1911)
• 1993 – Zygmunt Rudomino, polski kontradmirał, uczestnik II wojny światowej (ur. 1923)
• 1994 – Rajmund Kazimierz Łaszczyński, polski wojskowy (ur. 1921)
• 1995 – Wilhelm Freddie (ur. 1909)
• 1999 – Abraham Polonsky, amerykański reżyser filmowy (ur. 1910)
• 2003 – Elem Klimow, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1933)
• 2005 – Józef Patkowski, polski muzykolog, kompozytor, twórca muzyki filmowej (ur. 1929)
• 2006 – Andrzej Bogusławski, polski oficer, cichociemny, dziennikarz, pisarz, autor książek historycznych (ur. 1919)
• 2007:
  • Arthur Kornberg, amerykański biochemik, noblista (ur. 1918)
  • Jerzy Pietrkiewicz, polski pisarz, historyk literatury, publicysta (ur. 1916)
• 2008 – Michele Piccirillo, włoski archeolog, franciszkanin (ur. 1944)
• 2011:
  • Stefan Makné, polski pilot szybowcowy, balonów gazowych, zdobywca Pucharu Gordona Bennetta (ur. 1927)
  • Jona Senilagakali, fidżyjski polityk, premier Fidżi (ur. 1929)

Przypisy