27 września

27 września jest 270. (w latach przestępnych 271.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 95 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Adolf, Adolfa, Amadeusz, Eleazar, Gaja, Gajusz, Hiltruda, Jan, Mirabella, Mirela, Przedbor, Urban, Wawrzyniec, Wincenty, Zybert, Zybracht i Zygbert.
• Belgia – Święto Społeczności Francuskojęzycznej (święto Walonii)
• Kościół prawosławny – Podwyższenie Krzyża Pańskiego (jedno z 12 głównych świąt)
• międzynarodowe – Światowy Dzień Turystyki (ustanowione w 1979 przez Światową Organizację Turystyki, agendę ONZ)
• Polska – Dzień Podziemnego Państwa Polskiego
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2], obchodzą:
  • św. Ceran z Paryża (biskup)
  • św. Euzebiusz (papież)
  • św. Wincenty à Paulo

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Bitwa pod Kircholmem (1605) na obrazie Pietera Snayersa

• 1331 – Władysław I Łokietek stoczył z zakonem krzyżackim nierozstrzygniętą bitwę pod Płowcami.
• 1387 – Hospodar mołdawski Piotr I złożył we Lwowie hołd lenny Władysławowi Jagielle i Jadwidze.
• 1422 – Polska i Litwa podpisały pokój melneński z Zakonem krzyżackim.
• 1446 – Pod Tatowem wojska Koszalina pokonały oddziały kołobrzeskie w bitwie o kontrolę nad handlem morskim.
• 1605 – Wojna polsko-szwedzka: siły polsko-litewskie pod dowództwem Jana Karola Chodkiewicza rozgromiły Szwedów w bitwie pod Kircholmem.
• 1660 – Wojna polsko-rosyjska: zakończyła się bitwa pod Lubarem.
• 1735 – Początek obrad Sejmu zwyczajnego pacyfikacyjnego (pod węzłem konfederacji warszawskiej). Pierwszy Sejm za czasów Augusta III Sasa.
• 1785 – W pobliżu Dębek zatonął brytyjski statek General Carleton.
• 1842 – W Nysie powstało zgromadzenie zakonne sióstr św. Elżbiety.
• 1879 – Otwarto Port Drzewny w Bydgoszczy.
• 1921 – Arcybiskup Jerzy (Jaroszewski) wybrany pierwszym prawosławnym Metropolitą Warszawskim i całej Polski.
• 1926 – Powstał trzeci rząd Kazimierza Bartla.
• 1928 – Ustanowiono Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.
• 1939 – Kampania wrześniowa:
  • W oblężonej Warszawie powołana została tajna organizacja wojskowa Służbę Zwycięstwu Polski pod dowództwem gen. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego oraz tajna organizacja męskiego harcerstwa Szare Szeregi.
  • Zakończyła się II bitwa pod Tomaszowem Lubelskim.
  • Zakończyła się bitwa pod Władypolem.
• 1942 – Powołano Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom (Żegota).
• 1943 – Żołnierze AK wysadzili w Choszczówce niemiecki pociąg pancerny jadący z Gdańska na front wschodni.
• 1944 – 58. dzień powstania warszawskiego: kapitulacja Mokotowa.
• 1947 – Na naradzie partii komunistycznych i robotniczych w Szklarskiej Porębie utworzono Kominform.
• 1949 – Ukazało się pierwsze wydanie kieleckiego dziennika Słowo Ludu.
• 1953 – Mieczysław Wilczewski wygrał 10. Tour de Pologne.
• 1959 – Premiera filmu Lotna.
• 1988 – Mieczysław F. Rakowski został premierem.
• 1990:
  • Polska ponownie przystąpiła do Interpolu.
  • Sejm przyjął ustawę o wyborze prezydenta RP.
• 1991 – Premiera filmu Trzy dni bez wyroku.
• 1995 – Odsłonięto Pomnik Żegoty w Warszawie.
• 2004:
  • Premier Marek Belka i kanclerz Niemiec Gerhard Schröder uzgodnili, że nie będzie żadnych roszczeń reparacyjnych pomiędzy oboma krajami.
  • Powstała komercyjna sieć radiowa RMF MAXXX.
• 2007 – Na antenie TVP2 wyemitowano pierwszy odcinek serialu Barwy szczęścia.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1529 – I wojna austriacko-turecka: rozpoczęło się oblężenie Wiednia.
• 1540 – papież Paweł III zatwierdził reguły zakonu jezuitów.
• 1590 – 13 dni po wyborze zmarł na malarię papież Urban VII, kończąc w ten sposób najkrótszy pontyfikat w historii papiestwa.
• 1788 – Francuz Jean-Pierre Blanchard odbył pierwszy lot balonem nad Berlinem.
• 1799 – Duński prokurator generalny Christian Colbjørnsen wydał dekret łagodzący cenzurę.
• 1808 – Rozpoczął się zjazd erfurcki, na którym spotkali się cesarz Napoleon Bonaparte i car Aleksander I Romanow.
• 1810 – Wojny napoleońskie: zwycięstwo wojsk portugalsko-brytyjskich w bitwie pod Buçaco.
• 1821 – Meksyk uzyskał niepodległość (od Hiszpanii).
• 1822 – Jean-François Champollion poinformował o odczytaniu egipskich hieroglifów wyrytych na Kamieniu z Rosetty.
• 1825 – W Anglii uruchomiono pierwszą linię kolejową.
• 1854 – Po kolizji z francuskim okrętem SS Vesta, u wybrzeży Nowej Fundlandii zatonął brytyjski SS Arctic. Zginęło ponad 300 osób.
• 1884 – Została otwarta Węgierska Opera Państwowa w Budapeszcie.
• 1905 – Albert Einstein opublikował pracę o równoważności masy i energii.
• 1908 – Rozpoczęła się seryjna produkcja Forda T.
• 1916 – Zauditu została cesarzową Etiopii.
• 1922 – Król Konstantyn I Glücksburg abdykował po porażce Grecji w wojnie z Turcją.
• 1923 – Zakończyła się włoska interwencja zbrojna na greckiej wyspie Korfu.
• 1932 – Włoski transatlantyk SS Rex wypłynął w swój dziewiczy rejs.
• 1936 – Otwarto odcinek autostrady Berlin-Szczecin.
• 1938 – W Glasgow zwodowano transatlantyk RMS Queen Elizabeth.
• 1940 – II wojna światowa: Niemcy, Włochy i Japonia podpisały Pakt Trzech.
• 1941 – Reinhard Heydrich został mianowany protektorem Czech i Moraw.
• 1944 – 90 polskich oficerów zginęło w wyniku omyłkowego zbombardowania przez brytyjski samolot Oflagu VI B Dössel w Nadrenii Północnej-Westfalii.
• 1945 – Premiera filmu Rzym, miasto otwarte.
• 1954 – Mao Zedong został przewodniczącym Chińskiej Republiki Ludowej.
• 1956 – Amerykański pilot-oblatywacz Milburn Apt podczas lotu samolotem Bell X-2 nad pustynią Mojave (Kalifornia) jako pierwszy człowiek przekraczył barierę prędkości 3 machów. Chwilę później zginął w katastrofie.
• 1961 – Sierra Leone zostało członkiem ONZ.
• 1964 – Komisja Warrena przedstawiła raport stwierdzający, że Lee Harvey Oswald był jedynym zabójcą odpowiedzialnym za śmierć prezydenta Kennedy'ego.
• 1969 – Nad jeziorem Berryessa w Kalifornii seryjny morderca Zodiak zasztyletował studentkę i ciężko zranił jej towarzysza.
• 1973 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 12.
• 1977 – Powstała sieć telewizji kablowej USA Network.
• 1981 – Otwarto pierwszą linię szybkiej kolei TGV Paryż-Lyon.
• 1983:
  • Premiera serialu Powrót do Edenu.
  • Richard Stallman ogłosił w Usenecie rozpoczęcie projektu GNU.
• 1984 – Odkryto kometę 102P/Shoemaker.
• 1985 – Nikołaj Ryżkow został premierem ZSRR.
• 1987 – Założono Węgierskie Forum Demokratyczne (MDF).
• 1993:
  • NASA utraciła kontakt z sondą Mars Pathfinder.
  • Suchumi zostało zajęte przez abchaskich separatystów, którzy następnie dokonali masakry mieszkających w mieście Gruzinów.
• 1996 – Kabul został zdobyty przez talibów.
• 1998:
  • Helmut Kohl po porażce CDU w wyborach parlamentarnych stracił stanowisko kanclerza. Nowym kanclerzem został szef SPD Gerhard Schröder.
  • Założono firmę Google.
• 2001 – W budynku parlamentu szwajcarskiego kantonu Zug szaleniec Friedrich Leibacher zastrzelił 14 lokalnych polityków, zranił 18 osób, po czym popełnił samobójstwo.
• 2002:
  • Donald Rumsfeld oświadczył iż Stany Zjednoczone posiadają "kuloodporny" dowód na powiązania pomiędzy Al-Kaidą a Saddamem Husseinem, co według dzisiejszej wiedzy było kłamstwem.
  • Timor Wschodni został członkiem ONZ.
• 2003 – Europejska Agencja Kosmiczna: rozpoczęła się misja sondy SMART-1.
• 2004:
  • Turcja zmieniła swój Kodeks karny, dzięki czemu możliwe stało się rozpoczęcie negocjacji członkowskich z Unią Europejską.
  • Z wystawy w Luwrze w Paryżu skradziono dwa diamenty warte 11,5 mln euro.
• 2007 – Szafranowa rewolucja: podczas demonstracji w stolicy Birmy Rangunie zginęło 9 osób, w tym japoński fotoreporter.
• 2008:
  • 17 osób zginęło w wybuchu samochodu-pułapki w Damaszku.
  • Zhai Zhigang jako pierwszy Chińczyk odbył spacer kosmiczny.
• 2009:
  • CDU kanclerz Angeli Merkel wygrała wybory parlamentarne w Niemczech.
  • W wyborach parlamentarnych w Portugalii zwcyiężyła Partia Socjalistyczna premiera José Sócratesa.
• 2010 – Prezydent Kosowa Fatmir Sejdiu podał się do dymisji po stwierdzeniu przez Sąd Konstytucyjny naruszenia przez niego przepisów konstytucji. Obowiązki prezydenta przejął tymczasowo przewodniczący parlamentu, Jakup Krasniqi.

[edytuj] Urodzili się

• 1271 – Wacław II, król Czech i Polski (zm. 1305)
• 1275 – Jan II Pokojowy, książę Brabancji (zm. 1312)
• 1389 – Cosimo Medici, władca Florencji (zm. 1464)
• 1533 – Stefan Batory, król Polski (zm. 1586)
• 1601 – Ludwik XIII Burbon, król Francji i Nawarry (zm. 1643)
• 1696 – Alfons Liguori, święty, włoski duchowny katolicki, biskup, założyciel redemptorystów, doktor Kościoła, poeta (zm. 1787)
• 1719 – Abraham Gotthelf Kästner, niemiecki matematyk (zm. 1800)
• 1781 – Wilhelm I Wirtemberski, król Wirtembergii (zm. 1864)
• 1783 – Augustyn I, meksykański wojskowy, polityk, cesarz Meksyku (zm. 1824)
• 1858 – Michał Kajka, polski poeta, działacz na Mazurach (zm. 1940)
• 1864 – Andrej Hlinka, słowacki ksiądz, polityk (zm. 1938)
• 1871 – Grazia Deledda, włoska pisarka, laureatka Nagrody Nobla (zm. 1936)
• 1878 – Marian Dąbrowski, polski dziennikarz, wydawca, polityk (zm. 1958)
• 1885 – Stanisław Pigoń, polski historyk literatury (zm. 1968)
• 1894 – Lothar von Richthofen, niemiecki lotnik (zm. 1922)
• 1897 – Michał Kaczorowski, polski ekonomista, polityk, minister (zm. 1975)
• 1905 – Ernst Baier, niemiecki łyżwiarz figurowy (zm. 2001)
• 1906 – Jim Thompson, amerykański pisarz (zm. 1977)
• 1907 – Bronisława Gerson-Dobrowolska, polska aktorka (zm. 1981)
• 1918:
  • Tadeusz Andersz, polski pilot myśliwców, generał (zm. 2007)
  • Martin Ryle, brytyjski fizyk, astronom, laureat nagrody Nobla (zm. 1984)
• 1919 – Jadwiga Stańczakowa, polska pisarka (zm. 1996)
• 1921 – John Patterson, amerykański prawnik, polityk
• 1922 – Arthur Penn, amerykański reżyser filmowy (zm. 2010)
• 1924:
  • Bud Powell, amerykański pianista jazzowy (zm. 1966)
  • Josef Škvorecký, czeski pisarz (zm. 2012)
• 1925:
  • Robert Edwards, brytyjski fizjolog, laureat Nagrody Nobla
  • Eustachy Kossakowski, polski fotografik (zm. 2001)
• 1926 – Stanisław Kardaś, polski lekkoatleta płotkarz (zm. 2007)
• 1927 – Romano Scarpa, włoski rysownik komiksów Disneya (zm. 2005)
• 1931:
  • Włodzimierz Musiał, polski aktor
  • Stefan Witkowski, polski szachista, dziennikarz (zm. 2007)
• 1932:
  • Geoff Bent, angielski piłkarz (zm. 1958)
  • Lucjan Kaszycki, polski kompozytor
• 1933:
  • Lina Medina, Peruwianka, najmłodsza znana matka w historii medycyny
  • Michał Misiorny, polski pisarz, publicysta, krytyk teatralny (zm. 2005)
  • Will Sampson, amerykański aktor pochodzenia indiańskiego (zm. 1987)
• 1934 – Wilford Brimley, amerykański aktor
• 1935:
  • Andrzej Brycht, polski pisarz, poeta, scenarzysta (zm. 1998)
  • Stefan Moskwa, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (zm. 2004)
• 1937:
  • Lubomir Baran, polski geodeta, członek PAN, przewodniczący Komitetu Geodezji PAN (zm. 2009)
  • Władysław Kawula, polski piłkarz (zm. 2008)
• 1938 – Jean-Loup Dabadie, francuski scenarzysta filmowy, kompozytor
• 1940 – Rudolph Moshammer, niemiecki projektant mody (zm. 2005)
• 1942:
  • Wojciech Jastrzębowski, polski operator filmowy
  • Dith Pran, kambodżański fotoreporter (zm. 2008)
  • Alvin Stardust, angielski piosenkarz
• 1943 – Randy Bachman, kanadyjski muzyk
• 1947:
  • Dick Advocaat, holenderski piłkarz, trener piłkarski 
  • Meat Loaf, amerykański wokalista, aktor
• 1950 – Danuta Piecyk, polska lekkoatletka, sprinterka, płotkarka (zm. 2011)
• 1951 – Péter Baczakó, węgierski sztangista (zm. 2008)
• 1952 – Dumitru Prunariu, rumuński kosmonauta
• 1953:
  • Wacław Depo, polski duchowny, biskup zamojsko-lubaczowski
  • Claudio Gentile, włoski piłkarz
  • Greg Ham, australijski muzyk, kompozytor (zm. 2012)
  • Mata Amritanandamayi, indyjska święta z Kerali
• 1960 – Jean-Marc Barr, francuski aktor, reżyser filmowy
• 1961 – Waldemar Matysik, polski piłkarz
• 1963 – Michał Rosa, polski reżyser filmowy
• 1965 – Steve Kerr, amerykański koszykarz
• 1966 – Stephanie Wilson, amerykańska astronautka
• 1968 – Matjaž Zupan, słoweński skoczek narciarski, trener skoków narciarskich
• 1970:
  • Mattias Sunneborn, szwedzki lekkoatleta, skoczek w dal
  • Tamara Taylor, kanadyjska aktorka
• 1971:
  • Marlon Ayoví, ekwadorski piłkarz
  • Amanda Detmer, amerykańska aktorka
  • Agata Kulesza, polska aktorka
• 1972:
  • Agnieszka Fajlhauer, polska aktorka
  • Gwyneth Paltrow, amerykańska aktorka
  • Lhasa de Sela, amerykańska piosenkarka (zm. 2010)
• 1974:
  • Daniel Andersson, szwedzki żużlowiec
  • Tadeusz Krawiec, polski piłkarz, trener piłkarski
• 1975:
  • Tim Campbell, australijski aktor
  • Krzysztof Nowak, polski piłkarz (zm. 2005)
• 1976:
  • Monika Absolonová, czeska piosenkarka, aktorka
  • Francesco Totti, włoski piłkarz
• 1977 – Andrus Värnik, estoński lekkoatleta, oszczepnik
• 1978:
  • Brad Arnold, amerykański perkusista i wokalista grupy 3 Doors Down
  • Ani Lorak, ukraińska piosenkarka
• 1979:
  • Gabriel Fleszar, polski piosenkarz
  • Shinji Ono, japoński piłkarz
  • Edgar Ramos, kolumbijski piłkarz
• 1980:
  • Kristopher Turner, kanadyjski aktor
  • David Vandenbossche, francuski piłkarz
• 1982:
  • Markus Rosenberg, szwedzki piłkarz
  • Lil' Wayne, amerykański raper, aktor
• 1984:
  • Angela Haynes, amerykańska tenisistka
  • Avril Lavigne, kanadyjska piosenkarka
  • Wouter Weylandt, belgijski kolarz szosowy (zm. 2011)
• 1985 – Daniel Pudil, czeski piłkarz
• 1986 – Yasmin Knock, niemiecka piosenkarka
• 1987 – Olga Puczkowa, rosyjska tenisistka
• 1993 – Mónica Puig, portorykańska tenisistka

[edytuj] Zmarli

• 1104 – Piotr I, król Aragonii i Nawarry (ur. 1069)
• 1557 – Go-Nara, cesarz Japonii (ur. 1497)
• 1590 – Urban VII, papież (ur. 1521)
• 1612 – Piotr Skarga, teolog, pisarz, kanonik lwowski, jezuita, kaznodzieja królewski, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego (ur. 1536)
• 1651 – Maksymilian I Bawarski, książę i elektor Bawarii (ur. 1573)
• 1660 – Wincenty à Paulo, święty, francuski duchowny katolicki (ur. 1581)
• 1700 – Innocenty XII, papież (ur. 1615)
• 1735 – Peter Artedi, szwedzki przyrodnik (ur. 1705)
• 1783 – Étienne Bézout, francuski matematyk (ur. 1730)
• 1834 – Eliza Radziwiłłówna, polska księżniczka, pierwsza miłość cesarza Wilhelma I (ur. 1803)
• 1891 – Iwan Gonczarow, rosyjski pisarz (ur. 1812)
• 1917 – Edgar Degas, francuski malarz, rzeźbiarz (ur. 1834)
• 1921 – Engelbert Humperdinck, niemiecki kompozytor (ur. 1854)
• 1940:
  • Julius Wagner-Jauregg, austriacki lekarz psychiatra, laureat Nagrody Nobla (ur. 1857)
  • Ludwik Paszkiewicz, polski pilot myśliwski (ur. 1907)
• 1941 – Norbert Barlicki, polski prawnik, działacz polityczny, przywódca PPS, publicysta (ur. 1880)
• 1944:
  • Wacław Janaszek, polski żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1903)
  • Gustaw Kryński, polski operator filmowy (ur. 1893)
  • Siergiej Prokudin-Gorski, rosyjski fotografik (ur. 1863)
• 1945 – Władysław Byrka, polski prawnik, ekonomista, minister (ur. 1878)
• 1958 – Marian Dąbrowski, polski dziennikarz, wydawca, polityk (ur. 1878)
• 1965 – Clara Bow, amerykańska aktorka (ur. 1905)
• 1966 – Albert Renger-Patzsch, niemiecki fotografik (ur. 1897)
• 1967 – Feliks Jusupow, rosyjski książę, zabójca Grigorija Rasputina (ur. 1887)
• 1969 – Julian Horodecki, polski działacz polityczny (ur. 1907)
• 1975 – Kazimierz Moczarski, polski dziennikarz, pisarz, żołnierz AK (ur. 1907)
• 1977 – Wiktor Trojanowski, polski weterynarz, polityk, minister (ur. 1906)
• 1979 – Jimmy McCulloch, szkocki gitarzysta zespołu Wings (ur. 1953)
• 1981:
  • Bronisław Malinowski, polski lekkoatleta, biegacz (ur. 1951)
  • Robert Montgomery, amerykański aktor (ur. 1904)
  • Eugenia Śnieżko-Szafnaglowa, polska aktorka, tancerka (ur. 1898)
• 1985 – Lloyd Nolan, amerykański aktor (ur. 1902)
• 1986 – Cliff Burton, amerykański basista zespołu Metallica (ur. 1962)
• 1989 – Jerzy Szabłowski, polski historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
• 1991:
  • Irena Gumowska, polska dziennikarka, autorka poradników kulinarnych (ur. 1912)
  • Stefan Kisielewski, polski pisarz, felietonista, kompozytor (ur. 1911)
  • Eryk Lipiński, polski rysownik, karykaturzysta, satyryk (ur. 1908)
• 1992 – Zygmunt Komorowski, polski afrykanista, socjolog, antropolog, poeta, ojciec Bronisława Komorowskiego (ur. 1925)
• 1996 – Mohammad Nadżibullah, afgański polityk, prezydent Afganistanu (ur. 1947)
• 2003 – Donald O'Connor, amerykański aktor, piosenkarz (ur. 1925)
• 2007 – Darcy Robinson, włoski hokeista (ur. 1981)
• 2008 – Krystyna Moszumańska-Nazar, polska kompozytorka (ur. 1924)
• 2009:
  • Jerzy Giżycki, polski krytyk filmowy (ur. 1919)
  • Leszek Świgoń, polski aktor (ur. 1948)
• 2011:
  • David Croft, brytyjski aktor, reżyser, scenarzysta (ur. 1922)
  • Ida Fink, izraelska pisarka (ur. 1921)
  • Wilson Greatbatch, amerykański inżynier, wynalazca (ur. 1919)
  • Imre Makovecz, węgierski architekt (ur. 1935)
  • Jesús Pereda, hiszpański piłkarz (ur. 1938)

Przypisy

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
27 września