31 maja

31 maja jest 151. (w latach przestępnych 152.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 214 dni.

Kalendarium dzień po dniu

<<	maj 2012					>>
Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
30	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31	1	2	3

Spis treści

1 Święta
2 Wydarzenia w Polsce
3 Wydarzenia na świecie
4 Urodzili się
5 Zmarli
6 Przypisy

[edytuj] Święta

imieniny obchodzą: Aniela, Feliks, Kamila, Kancjan, Kancjanela, Kancjusz, Marietta, Noe, Paschazy, Petronela, Sylwiusz i Witalis.
międzynarodowe – Dzień bez Papierosa (ustanowiony przez WHO)
Polska – Dzień Bociana Białego (święto ustanowione przez Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody „pro Natura”, obchodzone również w Niemczech, Austrii i Szwajcarii^[1]^[2])
wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[3]^[4]:
- Nawiedzenie Najświętszej Maryi Panny (do Soboru watykańskiego II święto obchodzono 2 lipca)
- św. Feliks z Nikozji (włoski kapucyn)
- bł. Kamila Baptysta Varano (włoska klaryska)
- św. Petronela (dziewica)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

1592 – W Krakowie odbył się ślub Zygmunt III Waza i Anny Habsburżanki oraz jej koronacja na królową Polski.
1602 – Wojna polsko-szwedzką: wojska polskie rozpoczęły oblężenie Białego Kamienia.
1732 – Pożar Zamku Królewskiego w Warszawie.
1832 – Namiestnik carski Iwan Paskiewicz wmurował kamień węgielny pod budowę Cytadeli Warszawskiej.
1894 – Na ulice Lwowa wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.
1915 – I wojna światowa: między Bolimowem a Sochaczewem wojska niemieckie użyły 264 tony ciekłego chloru, wypuszczonego z 12 tysięcy butli rozmieszczonych przed linią okopów rosyjskich. Ilość ta ponad dwukrotnie przewyższała ilość gazu użytą podczas ataku gazowego przeprowadzonego w kwietniu 1915 pod Ypres. W ciągu kilkunastu minut zginęło kilka tysięcy osób (dokładna liczba jest nie do ustalenia).
1921 – III powstanie śląskie: Maciej Mielżyński został odwołany ze stanowiska dowódcy powstania.
1926:
- Wybuch gazu błotnego na jeziorach Stańczyki
- Zgromadzenie Narodowe wybrało na urząd prezydenta RP Józefa Piłsudskiego, który odmówił objęcia urzędu.
1940:
- Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie został wysadzony w powietrze przez hitlerowców.
- Premiera filmu Sportowiec mimo woli.
1943 – W Jędrzejowie dokonano zamachu na Helmuta Kappa, tłumacza Gestapo.
1944 – Na Wiśle w okolicach Machowa partyzanci zatopili statek Tannenberg, przewożący żołnierzy niemieckich.
1950 – Powstała Wyższa Szkoła Rolnicza, obecnie Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.
1968 – Stefan Kisielewski rozpoczął pisanie Dzienników.
1972 – Richard Nixon jako pierwszy amerykański prezydent przybył z wizytą do Polski.
1977 – Zwodowano prom Pomerania.
1981 – Odbył się pogrzeb prymasa Stefana Wyszyńskiego.
1983 – Został aresztowany seryjny morderca Paweł Tuchlin.
1989 – Założono Stowarzyszenie Pisarzy Polskich.
1995 – Premiera filmu Prowokator.
1997 – Rozpoczęła się szósta pielgrzymka Jana Pawła II.
2003 – Prezydent USA George W. Bush przybył z krótką wizytą do Krakowa.
2006 – Otwarto Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii UNESCO w Łodzi.
2007:
- Bp Piotr Libera, sekretarz generalny Episkopatu Polski objął urząd biskupa płockiego i dokonał ingresu do katedry płockiej.
- Pacyfikacja kopalni Wujek: Sąd Okręgowy w Katowicach uznał wszystkich 17 oskarżonych zomowców winnymi popełnienia zbrodni komunistycznej.
2009 – Ostatni lot samolotu polskich linii lotniczych Centralwings i zakończenie działalności firmy.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Historyczny tramwaj parowy na ulicach Brna

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
31 maja

1162 – Stefan III został królem Węgier.
1223 – W bitwie nad rzeką Kałką wojska ruskie zostały pokonane przez armię mongolską.
1380 – Wielki książę litewski Jagiełło i mistrz krzyżacki Winrich von Kniprode podpisali Traktat w Dawidyszkach.
1417 – Jakobina Bawarska została hrabiną Hainaut oraz Holandii i Zelandii.
1433 – Zygmunt Luksemburski został cesarzem niemieckim.
1503 – Mikołaj Kopernik został w Ferrarze doktorem prawa kanonicznego.
1578:
- Król Henryk III wmurował kamień węgielny pod budowę najstarszego istniejącego paryskiego mostu Pont Neuf.
- Wyprawa 15 statków pod dowództwem Martina Frobishera wyruszyła z Anglii do Ameryki Północnej w celu znalezienia Przejścia Północno-Zachodniego.
1653:
- Ferdynand IV został wybrany na króla Niemiec.
- Papież Innocenty X ogłosił bullę Cum occasione, w której potępił tezy jansenistyczne, zawarte w dziele Augustinus Corneliusa Jansena.
1740 – Fryderyk II został królem Prus.
1793 – Rewolucja francuska: jakobini obalili żyrondystów.
1795 – Rewolucja francuska: zlikwidowano Trybunał Rewolucyjny.
1817 – W Mediolanie odbyła się premiera opery Sroka złodziejka Gioacchina Rossiniego.
1847 – Otwarto linię kolejową Rotterdam-Haga.
1859 – W Londynie po raz pierwszy zabrzmiał dzwon Big Ben.
1862 – Wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa pod Seven Pines.
1878 – W pobliżu brytyjskiego Folkestone doszło do zderzenia niemieckich pancerników König Wilhelm i Großer Kurfürst, w wyniku czego ten drugi zatonął wraz z 284 członkami załogi.
1884 – Na ulice czeskiego Brna wyjechały pierwsze tramwaje parowe.
1889 – Ponad 2 tys. osób zginęło w Johnstown w stanie Pensylwania w wyniku powodzi wywołanej przerwaniem zapory.
1890 – Otwarto Newlands Stadium w Kapsztadzie.
1891 – Rozpoczęto budowę Kolei transsyberyjskiej.
1892 – W wyniku pożaru w kopalni Marie koło czeskiego miasta Przybram zginęło 319 górników.
1902 – Zakończyła się II wojna burska.
1906 – Anarchista Mateu Morral rzucił w Madrycie bombę w kierunku króla Hiszpanii Alfonsa XIII, zabijając 28 osób i raniąc 40. Król i jego małżonka nie odnieśli obrażeń.
1910 – Utworzono Związek Południowej Afryki.
1911 – W Belfaście zwodowano Titanica.
1912 – Otwarto Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie.
1916 – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa jutlandzka.
1918 – Zadebiutował na polu bitwy czołg Renault FT-17.
1920 – Wojna polsko-bolszewicka: bitwa pod Bystrzykiem.
1941:
- II wojna światowa: Niemcy dokonali nalotu bombowego na Dublin, pomimo że Irlandia ogłosiła swoją neutralność.
- Po niemieckiej inwazji wojska brytyjskie ewakuowały się z Krety.
1942:
- 1046 bombowców RAF dokonało w nocy z 30/31 maja bombardowania Kolonii, zabijając 486 osób i niszcząc około 300 ha miasta.
- Japoński atak na port w Sydney z wykorzystaniem miniaturowych łodzi podwodnych.
1943 – Wojska amerykańskie wyparły Japończyków z archipelagu Aleutów.
1946 – W wyniku trzęsienia ziemi w tureckim Kurdystanie zginęło 839 osób.
1952 – Przekopano Kanał Wołga-Don.
1961 – Utworzono Republikę Południowej Afryki.
1962:
- Rozwiązano Federację Indii Zachodnich.
- W Izraelu powieszono nazistowskiego zbrodniarza Adolfa Eichmanna.
1970:
- 67 tysięcy osób zginęło w trzęsieniu ziemi w Peru.
- Jan z Ávili został ogłoszony świętym przez papieża Pawła VI.
- W Meksyku rozpoczęły się IX Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
- Została poświęcona katedra w Brasílii.
1974 – W Genewie podpisano porozumienie w sprawie wycofania z Syrii wojsk izraelskich. Strefa graniczna na Wzgórzach Golan miała zostać zdemilitaryzowana i obsadzona przez międzynarodowe siły pokojowe UNDOF.
1977 – Uruchomiono Ropociąg Trans-Alaska.
1986 – W Meksyku rozpoczęły się XIII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
1987:
- Kazimierz Deyna występem w meczu San Diego Sockers-Tacoma Stars zakończył karierę sportową.
- Utworzono międzynarodową kategorię pociągów EuroCity.
1989 – Na Węgrzech wykonano ostatni wyrok śmierci.
1990:
- Rozpoczęła się czterodniowa wizyta prezydenta ZSRR Michaiła Gorbaczowa w USA.
- W Turynie otwarto Stadio delle Alpi.
- Został wystrzelony moduł naukowy Kristall, część stacji orbitalnej Mir.
1991 – Dokonano oblotu szwajcarskiego samolotu pasażersko-towarowego Pilatus PC-12.
1998 – Geri Halliwell opuściła grupę Spice Girls.
2002 – Rozpoczęły się XVII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej w Korei i Japonii.
2003 – Obrączkowe zaćmienie Słońca widoczne w Europie, Azji i Ameryce Północnej.
2004 – 21 osób zginęło, a około 50 zostało rannych w samobójczym zamachu na szyicki meczet w pakistańskim Karaczi.
2005:
- Dominique de Villepin został premierem Francji.
- Rosyjski magnat naftowy Michaił Chodorkowski został skazany na 9 lat więzienia za defraudację i uchylanie się od płacenia podatków.
2007 – Watykan i Zjednoczone Emiraty Arabskie nawiązały stosunki dyplomatyczne.
2008 – Usain Bolt z Jamajki na mityngu w Nowym Jorku ustanowił rekord świata w biegu na 100 m.
2010:
- Izraelscy komandosi ostrzelali i przejęli Flotyllę Pokojową na rzecz Strefy Gazy.
- Prezydent Niemiec Horst Köhler ustąpił ze stanowiska.

[edytuj] Urodzili się

1048 – Omar Chajjam, perski poeta, astronom, filozof, lekarz, matematyk (zm. 1131)
1469 – Manuel I Szczęśliwy, król Portugalii (zm. 1521)
1556 – Jerzy Radziwiłł, polski duchowny katolicki, kardynał, biskup wileński i krakowski (zm. 1600)
1557 – Fiodor I, car Rosji (zm. 1598)
1613 – Jan Jerzy II Wettyn, elektor Saksonii (zm. 1680)
1653 – Eleonora Habsburg, królowa Polski, żona Michała Korybuta Wiśniowieckiego (zm. 1697)
1773 – Ludwig Tieck, niemiecki pisarz, tłumacz i krytyk (zm. 1853)
1805 – Stefan Brzozowski, polski franciszkanin, działacz społeczny na Górnym Śląsku (zm. 1890)
1819 – Walt Whitman, amerykański poeta (zm. 1892)
1822 – Edward Dembowski, polski filozof, publicysta, działacz niepodległościowy (zm. 1846)
1845 – Kandyda Maria od Jezusa, zakonnica, święta katolicka (zm. 1912)
1857 – Pius XI, papież (zm. 1939)
1872 – Charles Greeley Abbot, amerykański astrofizyk i astronom (zm. 1973)
1873 – Tadeusz Rittner, polski pisarz, krytyk teatralny (zm. 1921)
1896 – Fritz Höhn niemiecki as myśliwski, Balloon Buster (zm. 1918)
1887 – Saint-John Perse, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 1975)
1892 – Konstantin Paustowski, rosyjski pisarz (zm. 1968)
1896 – Alojzy Kaczmarczyk, oficer i polityk polski (zm. 1947)
1903 – Billie Tapscott, południowoafrykańska tenisistka (zm. 1970)
1908 – Don Ameche, amerykański aktor (zm. 1993)
1911 – Maurice Allais, francuski inżynier, ekonomista, laureat Nagrody Nobla (zm. 2010)
1913 – Jerzy Wasowski, polski kompozytor (zm. 1984)
1916 – Bert Haanstra, holenderski reżyser filmowy (zm. 1997)
1919 – Dominik Buszta, polski duchowny katolicki, pasjonista, publicysta (zm. 2005)
1921 – Alida Valli, włoska aktorka (zm. 2006)
1922:
- Denholm Elliott, brytyjski aktor (zm. 1992)
- Danuta Wodyńska, polska aktorka (zm. 2001)
1923 – Rainier III, książę Monako (zm. 2005)
1926:
- Janusz Przybysz, polski pisarz, satyryk
- Tadeusz Urgacz, polski poeta, autor tekstów piosenek
1929:
- Wanda Elbińska-Robaczewska, polska aktorka (zm. 2004)
- Andreas Meyer-Landrut, niemiecki dyplomata i urzędnik państwowy
1930 – Clint Eastwood, amerykański aktor, reżyser filmowy
1931:
- Juan Carlos Copes, argentyński tancerz, choreograf
- Bogumił Kobiela, polski aktor (zm. 1969)
- Walery Pisarek, polski językoznawca, prasoznawca
- John Robert Schrieffer, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla
- Shirley Verrett, amerykańska śpiewaczka operowa (sopran), (mezzosopran) (zm. 2010)
1932:
- Jan Bagiński, polski duchowny katolicki, biskup opolski
- Bogusław Madey, polski kompozytor (zm. 2004)
- Jay Miner, amerykański projektant multimedialnych procesorów, założyciel firmy Amiga (zm. 1994)
1936 – Wiesława Kwiatkowska, polska dziennikarka (zm. 2006)
1940 – Frans Brands, belgijski kolarz szosowy (zm. 2008)
1941 – Gabriela Zych, polska działaczka społeczna (zm. 2010)
1942 – Franck Touzet, francuski duchowny katolicki
1945 – Rainer Werner Fassbinder, niemiecki reżyser filmowy, aktor (zm. 1982)
1948:
- John Bonham, brytyjski perkusista zespołu Led Zeppelin (zm. 1980)
- Janusz Weiss, polski dziennikarz, prezenter radiowy i telewizyjny
1949 – Tom Berenger, amerykański aktor, scenarzysta, producent filmowy
1952 – Włodzimierz Jagodziński, polski działacz opozycji antykomunistycznej (zm. 1982)
1953 – Andrzej Grabarczyk, polski aktor
1958 – Krzysztof Choiński, polski samorządowiec, wiceprezydent Łomży (zm. 2011)
1959 – Leszek Malinowski, polski aktor kabaretu Koń Polski
1960:
- Marco Albarello, włoski biegacz narciarski
- Chris Elliott, amerykański aktor
1961:
- Jarosław Jechorek, polski koszykarz
- Lea Thompson, amerykańska aktorka
1962:
- Corey Hart, kanadyjski muzyk
- Sebastian Koch, niemiecki aktor
1963 – Viktor Orbán, węgierski polityk, premier Węgier
1964 – Artur Dziurman, polski aktor
1965:
- Simon Cross, angielski żużlowiec
- Brooke Shields, amerykańska aktorka, fotomodelka
- Adam Wójcik, polski siatkarz
1966 – Jessica Monroe, kanadyjska wioślarka
1967:
- Sandrine Bonnaire, francuska aktorka, reżyserka filmowa
- Jacek Bończyk, polski aktor, piosenkarz
1968 – John Connolly, irlandzki pisarz
1969:
- Mindi Abair, amerykańska wokalistka, saksofonistka
- Radosław Czerniak, polski koszykarz, trener koszykówki
- Niklas Jonsson, szwedzki biegacz narciarski
1970 – Claus Thomsen, duński piłkarz
1971 – Nicole Struse, niemiecka tenisistka stołowa
1972:
- Frode Estil, norweski biegacz narciarski
- John Godina, amerykański kulomiot
- Arkadiusz Kubik, polski piłkarz
1973:
- Nina Łemesz, ukraińska biathlonistka
- Dominique Monami, belgijska tenisistka
1974:
- Kenan Doğulu, turecki piosenkarz
- Zsolt Erdei, węgierski bokser
1975:
- Sienna Guillory, brytyjska aktorka, modelka
- Antonín Kinský, czeski piłkarz, bramkarz
- Toni Nieminen, fiński skoczek narciarski
1976:
- Owen Beck, jamajski bokser
- Colin Farrell, irlandzki aktor
- Roar Ljøkelsøy, norweski skoczek narciarski
- Mashona Washington, amerykańska tenisistka
1977 – Domenico Fioravanti, włoski pływak
1978:
- Daniel Bekono, kameruński piłkarz, bramkarz
- Jette Fuglsang, duńska kolarka (zm. 2009)
1979 – Renee Hykel, amerykańska wioślarka
1980 – Edith Bosch, holenderska judoczka
1981:
- Andreas Linger, austriacki saneczkarz
- Marlies Schild, austriacka narciarka
1982:
- Tomasz Michniewicz, polski dziennikarz, podróżnik, pisarz
- Jonathan Tucker, amerykański aktor
1986:
- Sofo Chalwaszi, gruzińska piosenkarka
- Melissa McIntyre, kanadyjska aktorka
1989 – Marco Reus, niemiecki piłkarz

[edytuj] Zmarli

1524 – Camilla Battista Da Varano, włoska błogosławiona (ur. 1458)
1594 – Tintoretto, włoski malarz (ur. 1518)
1787 – Feliks z Nikozji, święty, włoski kapucyn (ur. 1715)
1800 – Michał Kazimierz Ogiński, hetman wielki litewski, kompozytor (ur. 1728)
1809:
- Joseph Haydn, austriacki kompozytor (ur. 1732)
- Jean Lannes, książę Montebello, marszałek Francji (ur. 1769)
1832 – Évariste Galois, francuski matematyk (ur. 1811)
1875 – Józef Grzegorz Wojtarowicz, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski (ur. 1791)
1924 – Konstanty Gorski, polski kompozytor, skrzypek-wirtuoz (ur. 1859)
1926 – Stanisław Masłowski, polski malarz (ur. 1853)
1943 – Tadeusz Hollender, polski satyryk, tłumacz (ur. 1910)
1952 – Eugeniusz Cękalski, polski reżyser filmowy (ur. 1906)
1957 – Leopold Staff, polski poeta (ur. 1878)
1958 – Aleksander Żabczyński, polski aktor (ur. 1900)
1960 – Walter Funk, niemiecki ekonomista, polityk, prezes Reichsbanku, minister ekonomii III Rzeszy (ur. 1890)
1968 – Abel Bonnard, francuski pisarz i polityk (ur. 1883)
1973 – Mieczysław Kosz, polski pianista jazzowy (ur. 1944)
1978:
- Maja Berezowska, polska malarka, graficzka, karykaturzystka, scenograf (ur. 1898)
- József Bozsik, węgierski piłkarz (ur. 1925)
- Piotr Zaborowski, polski aktor (ur. 1950)
1981 – Giuseppe Pella, włoski polityk, premier (ur. 1902)
1983 – Jack Dempsey, amerykański bokser (ur. 1895)
1990 – Jerzy Kaliszewski, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1912)
1991 – Sir Angus Wilson, brytyjski pisarz (ur. 1913)
1992 – Antoni Radliński, polski chemik, polityk, minister przemysłu chemicznego (ur. 1910)
1998 – Lotti Huber, niemiecka aktorka (ur. 1912)
2000:
- Tito Puente, portorykański kompozytor, aranżer, instrumentalista (ur. 1923)
- Viktor Stratobërdha, albański reżyser filmowy (ur. 1925)
2003:
- Francesco Colasuonno, włoski duchowny katolicki, kardynał, nuncjusz apostolski w Polsce (ur. 1925)
- Helena Dąbrowska, polska aktorka (ur. 1923)
2006:
- Raymond Davis, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1914)
- Franciszek Wybrańczyk, polski klarnecista, animator kultury muzycznej (ur. 1934)
2007 – Eugeniusz Molczyk, polski dowódca wojskowy, generał broni, wiceminister obrony narodowej (ur. 1925)
2009:
- Felipe Camisón Asensio, hiszpański agronom, polityk, eurodeputowany (ur. 1929)
- Millvina Dean, angielska pasażerka Titanica, ostatnia osoba ocalała z katastrofy (ur. 1912)
- Stanisław Królak, polski kolarz szosowy (ur. 1931)
- George Tiller, amerykański ginekolog (ur. 1941)
2010:
- Louise Bourgeois, amerykańska rzeźbiarka (ur. 1911)
- Jerzy Żurawiecki, polski polityk, działacz związkowy, poseł na Sejm RP (ur. 1953)
2011:
- Pauline Betz, amerykańska tenisistka (ur. 1919)
- Andrzej Sobczak, polski autor tekstów piosenek, artysta kabaretowy, felietonista (ur. 1946)