4 Galicyjski Pułk Ochotniczy SS (policyjny) - niemiecki pułk policyjny SS, utworzony w maju 1943 z pierwszego poboru ukraińskich ochotników zgłaszających się do 14 Dywizji Grenadierów SS (potocznie określanej jako SS-Galizien), oraz niemieckiej kadry dowódczej.
Spis treści |
Z pierwszego poboru ochotników do 14 Dywizji Grenadierów SS utworzono pułki policji SS o numerach 4, 5, 6, 7, 8. Pułki stanowiły część Dywizji, przeznaczone były jednak do działań policyjnych w związku z tym ochotnicy przeszli odrębne szkolenie dostosowane do służby policyjnej. Głównym zadaniem tych formacji było zabezpieczenie tyłów armii niemieckiej w Małopolsce Wschodniej[1].
Pułk od początku szkolony był w Niemczech, a następnie w Holandii. Liczył początkowo 1264 żołnierzy i oficerów. Jego dowódcą był SS-Sturmbannführer i major Schutzpolizei Siegfried Binz[2].
W połowie lutego 1944 pułk został rozlokowany na linii Złoczów - Brody - Zbaraż, kilkanaście kilometrów od linii frontu. Brał tam udział w operacjach przeciwpartyzanckich. Został rozbity, a duża część jego żołnierzy zginęła pod Zbarażem.[potrzebne źródło] Pułk brał udział w zbrodniach w Hucie Pieniackiej, Podkamieniu i Palikrowach[3].
22 kwietnia 1944 r. Heinrich Himmler wydał polecenie aby pułki policyjne skierować do działań frontowych wraz z innymi liniowymi pułkami 14 Dywizji Grenadierów SS[1]. Wzięły one udział w bitwie o Brody, gdzie Dywizja poniosła znaczne straty i uległa rozformowaniu.
W Polsce obecnie toczy się śledztwo pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie zbrodni wojennej popełnionej w Hucie Pieniackiej przez funkcjonariuszy SS-Galizien i nacjonalistów ukraińskich[4] gdzie 28 lutego 1944 zamordowano 868 Polaków. 16 kwietnia 1944 roku ukraińscy żołnierze mieli również zmasakrować Polaków w Chodaczkowie Wielkim, gdzie zginęły 862 osoby.
Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prowadzi również śledztwa w sprawie okoliczności pacyfikacji wsi Prehoryłe i Smoligów[5].
Sprawcami zbrodni na ludności polskiej w wymienionych miejscach były, według dotychczas poczynionych ustaleń śledczych, 4 i 5 galicyjskie pułki policyjne SS (w niemieckiej nomenklaturze określane jako Galizische SS Freiwillige Regimenten), skierowane do walk przeciwpartyzanckich na bezpośrednim zapleczu frontu wschodniego. Śledztwo IPN dotyczące ustalenia sprawców zbrodni w Hucie Pieniackiej wskazuje przynależność 4 pułku do Dywizji SS-Galizien[6].
Po rozbiciu 14 Dywizji w bitwie pod Brodami policjanci ukraińscy z pułków policyjnych (rozbitych również w tym samym czasie na froncie wschodnim) zostali wcieleni do 14 Dywizji Grenadierów SS w ramach jej odtwarzania w obozie ćwiczebnym w Świętoszowie.
4 pułk policji SS oprócz zbrodni w Hucie Pieniackiej i Chodaczkowie Wielkim wziął udział w zbrodniach w Podkamieniu, Palikrowach, w Maleniskach (gmina Podkamień) zamordowano 40 osób, w Pańkowcach 30 osób[7]. Kwestia udziału pułku w innych akcjach represyjnych w Galicji Wschodniej wymaga zdaniem Grzegorza Motyki dalszych badań[8].
