5 lutego

5 lutego jest 36. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 329 (w latach przestępnych 330) dni.

[edytuj] Święta

• Imieniny obchodzą: Adelajda, Agata, Albwin, Awit, Awita, Dobiemir, Elpin, Indracht, Izydor, Jakub, Lubodrog, Modest, Przybygniew, Rodomił, Saba i Strzeżysława.
• Burundi – Dzień Jedności
• dawn. Imperium Rosyjskie – święto Orderu św. Anny
• Meksyk – Święto Konstytucji
• San Marino – Dzień Św. Agaty
• Tanzania – Dzień Chama Cha Mapinduzi
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2] obchodzą:
  • św. Adelajda z Vilich (ksieni)
  • św. Agata z Sycylii (dziewica i męczennica)
  • bł. Elżbieta Canori Mora (trynitarianka)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Bolesław Bierut zatopiony w lekturze Trybuny Ludu – 1950

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
5 lutego

• 1335 – Górowo Iławeckie otrzymało prawa miejskie.
• 1454 – W Gdańsku wybuchło powstanie przeciwko Krzyżakom. Zajęty został Wielki Młyn na Starym Mieście – zostało wypowiedziane posłuszeństwo Zakonowi.
• 1752 – Franciszek Bieliński powołał w Ostrowie Wielkopolskim pierwszą w Polsce zawodową straż pożarną.
• 1915 – Premiera filmu Zaczarowane koło.
• 1919 – Papież Benedykt XV utworzył Ordynariat Polowy Wojska Polskiego.
• 1937 – Rząd podjął decyzję o utworzeniu Centralnego Okręgu Przemysłowego.
• 1943:
  • Około 30 osób zginęło w spacyfikowanej przez hitlerowców wsi Lendo Wielkie na Lubelszczyźnie.
  • W Szczecinie i prowincji Pomorze Gestapo aresztowało pod zarzutem szpiegostwa na rzecz aliantów 40 katolików, w tym 11 księży.
• 1945:
  • Alfred Fiderkiewicz został prezydentem Krakowa.
  • W Baryszu koło Tarnopola oddział powstańców UPA dokonał masakry 135 Polaków.
• 1946 – Weszła w życie umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku.
• 1947:
  • Sejm wybrał na prezydenta RP Bolesława Bieruta.
  • Zakończył działalność Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
  • Została ogłoszona amnestia.
• 1960 – Dokonano oblotu samolotu szkolno-treningowego PZL TS-11 Iskra.
• 1969 – Seryjny morderca Stanisław Modzelewski został skazany na karę śmierci przez Sąd Wojewódzki w Łodzi.
• 1978:
  • Odbyły się wybory do rad narodowych.
  • W katastrofie kolejowej pod Ełkiem zginęło 5 osób, a 15 zostało rannych.
• 1982 – W Świdniku odbyła się pierwsza "manifestacja spacerowa" podczas emisji głównego wydania Dziennika Telewizyjnego.
• 1985 – Z Paryża na lotnisko Okęcie w Warszawie przyleciał szef tamtejszego biura "Solidarności", Seweryn Blumsztajn; na lotnisku unieważniono mu paszport i nakazano powrót do Francji.
• 1990 – Premiera filmu Marcowe migdały.
• 1996 – Włodzimierz Cimoszewicz został premierem.
• 2007:
  • Minister obrony narodowej Radosław Sikorski podał się do dymisji.
  • Zainaugurowano rejsy promów na trasie Świnoujście-Trelleborg (Szwecja).

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•     2 p.n.e. – Cesarz rzymski Oktawian August otrzymał tytuł "ojca ojczyzny" (pater patriae).
•    62 – Pompeje zostały zniszczone przez trzęsienie ziemi.
•   506 – Król Wizygotów Alaryk II kazał opublikować zbiór praw Lex Romana Visigothorum, by uniknąć konfliktów między ariańskimi i katolickimi poddanymi.
• 1204 – Aleksy V Murzuflos został cesarzem bizantyńskim.
• 1265 – Klemens IV został wybrany na papieża.
• 1494 – W Moskwie został podpisany traktat pokojowy kończący wojnę litewsko-moskiewską.
• 1500 – Książę Mediolanu Ludovico Sforza, obalony rok wcześniej przez króla Francji Ludwika XII, powrócił na 2 miesiące do władzy.
• 1597 – W japońskim Nagasaki ukrzyżowano 26 katolików.
• 1740 – Papież Klemens XII przywrócił pełną niepodległość San Marino, które okupowały wojska hiszpańskiego kardynała Giulio Alberoniego.
• 1778 – Karolina Południowa jako pierwszy stan ratyfikowała Artykuły konfederacji i wieczystej unii.
• 1783 – Trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami spowodowany śmierć około 25 tys. osób w Kalabrii i na Sycylii.
• 1810 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: wojska francuskie rozpoczęły oblężenie Kadyksu.
• 1818 – Karol XIV Jan został królem Szwecji i Norwegii.
• 1862 – Mołdawia i Wołoszczyzna zostały formalnie połączone i utworzyły Rumunię.
• 1869 – W Moliagul w australijskim stanie Wiktoria znaleziono największy na świecie samorodek złota (62,5 kg).
• 1880 – Narodnicy dokonali nieudanego zamachu na cara Aleksandra II Romanowa.
• 1887 – W mediolańskiej La Scali odbyła się premiera opery Otello Giuseppe Verdiego.
• 1916 – W Zurychu otwarto Cabaret Voltaire.
• 1917 – W Meksyku ogłoszono konstytucję wprowadzającą ustrój republiki federacyjnej.
• 1924 – We francuskim Chamonix zakończyły się I Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
• 1943 – W Hadze został zamordowany przez ruch oporu generał Hendrik Seyffardt, dowódca kolaboracyjnego Ochotniczego Legionu Holenderskiego.
• 1945 – Wojna na Pacyfiku: wojska amerykańskie zajęły Manilę.
• 1946 – Powstała Czundoistyczna Partia Czongu, jedna z trzech legalnych partii w Korei Północnej.
• 1949 – Kapitan chilijskiej armii Alberto Larraguibel ustanowił obowiązujący do dziś rekord świata w skoku na koniu przez przeszkodę (2,47 m).
• 1952 – W Nowym Jorku na przejściach dla pieszych zamontowano pierwsze sygnały świetlne z napisem "Don't Walk".
• 1953 – Premiera filmu animowanego Piotruś Pan.
• 1956 – Zakończyły się VII Zimowe Igrzyska Olimpijskie we włoskiej Cortina d'Ampezzo.
• 1958 – Gamal Abdel Naser został prezydentem Zjednoczonej Republiki Arabskiej, utworzonej 1 lutego przez Egipt i Syrię.
• 1960 – 59 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas DC-4 w Boliwii.
• 1964 – Premiera filmu Człowiek z Rio.
• 1967 – Wystrzelona została amerykańska sonda księżycowa Lunar Orbiter 3.
• 1971:
  • Statek Apollo 14 z trzecią misją załogową wylądował na Księżycu.
  • W Urugwaju powstała lewicowa koalicja Szeroki Front.
• 1974 – Amerykańska sonda Mariner 10 zbliżyła się do Wenus na odległość 5770 km, wykonując szereg zdjęć i badań.
• 1975 – Richard Ratsimandrava objął urząd prezydenta Madagaskaru. Został zamordowany 6 dni później.
• 1979:
  • Ajatollah Chomeini proklamował powstanie pierwszego rządu islamskiego w Iranie.
  • Na Antarktydzie otwarto argentyńską stację polarną Belgrano II.
• 1985 – Hiszpania po 16 latach otwarła granicę z Gibraltarem.
• 1986 – Założono ekwadorski klub piłkarski Espoli Quito.
• 1987 – Został wystrzelony radziecki statek kosmiczny Sojuz TM-2.
• 1988:
  • Dyktator Panamy Manuel Antonio Noriega Moreno został oskarżony przez sąd federalny w Miami o handel narkotykami.
  • Premiera filmu Nieznośna lekkość bytu.
• 1989:
  • Wystartowała brytyjska telewizja informacyjna Sky News.
  • Wystartowała francuska telewizja sportowa Eurosport.
  • Został zastrzelony Chris Gueffroy; ostatnia śmiertelna ofiara próby przekroczenia muru berlińskiego.
• 1993 – Robert James Woolsey został dyrektorem CIA.
• 1994:
  • Cyprien Ntaryamira został prezydentem Burundi.
  • Wojna w Bośni: 68 osób zginęło, ponad 200 zostało rannych na rynku w Sarajewie w eksplozji pocisku moździerzowego, wystrzelonego przez oblegające miasto wojska serbskie.
• 1996 – Papież bł. Jan Paweł II rozpoczął swą 69. podróż apostolską do Gwatemali, Nikaragui, Salwadoru i Wenezueli.
• 1997 – Szwajcarskie banki przeznaczyły 100 mln franków na odszkodowania dla spadkobierców swych klientów, którzy zginęli podczas holocaustu.
• 2000 – II wojna czeczeńska: rosyjska armia dokonała brutalnej pacyfikacji wioski Nowyje Ałdy koło Groznego; zginęło co najmniej 68 osób.
• 2001 – 15 osób zostało rannych w zamachu bombowym w moskiewskim metrze.
• 2003 – Premier RP Leszek Miller rozpoczął trzydniową wizytę w USA.
• 2004 – 19 chińskich poławiaczy mięczaków utonęło zaskoczonych przez przypływ w Zatoce Morecambe w Wielkiej Brytanii.
• 2005 – Faure Gnassingbé został prezydentem Togo.
• 2006 – Óscar Rafael de Jesús Arias Sánchez wygrał wybory prezydenckie w Kostaryce.
• 2008 – 25 etiopskich emigrantów zginęło, a 90 zostało rannych w wyniku zamachu w somalijskim porcie Bosaso.
• 2009:
  • Co najmniej 33 osoby zginęły w samobójczym zamachu bombowym koło szyickiego meczetu w pakistańskim mieście Dera Ghazi Khan.
  • Rozwiązała się francuska Rewolucyjna Liga Komunistyczna, w jej miejsce utworzono Nową Partię Antykapitalistyczną.
  • Somalijscy piraci po otrzymaniu 3,2 mln USD okupu uwolnili ukraiński statek z ładunkiem 33 czołgów.
  • W Kolumbii odkryto skamieniałe szczątki ogromnego węża Titanoboa sprzed 60 mln lat.
• 2010 – Zdjęcia z teleskopu Hubble'a wykazały, że planeta karłowata Pluton z niewyjaśnionych w pełni przyczyn zmienia kolor na bardziej czerwony.

[edytuj] Urodzili się

•   976 – Sanjō, cesarz Japonii (zm. 1017)
• 1788 – Robert Peel, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1850)
• 1798 – Ignacy Humnicki, polski dramatopisarz (zm. 1864)
• 1804 – Johan Ludvig Runeberg, fiński poeta (zm. 1877)
• 1810 – Ole Bornemann Bull, norweski skrzypek (zm. 1880)
• 1832 – Carl Hartwig, niemiecki kupiec, spedytor (zm. 1879)
• 1840 – John Boyd Dunlop, brytyjski wynalazca (zm. 1921)
• 1848 – Joris-Karl Huysmans, francuski pisarz (zm. 1907)
• 1862 – Aleksander Kakowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup warszawski, prymas Polski (zm. 1938)
• 1866 – Ignacy Chrzanowski, polski historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1940)
• 1878 – André Citroën, francuski inżynier, przemysłowiec (zm. 1935)
• 1887 – Alfred von Hubicki, niemiecki generał (zm. 1971)
• 1891 – Monta Bell, amerykańska reżyserka filmowa (zm. 1958)
• 1893 – Roman Ingarden, polski filozof, teoretyk literatury (zm. 1970)
• 1900 – Adlai Ewing Stevenson II, amerykański polityk (zm. 1965)
• 1906 – John Carradine, amerykański aktor (zm. 1988)
• 1907 – Pierre Pflimlin, francuski polityk (zm. 2000)
• 1909 – Grażyna Bacewicz, polska kompozytorka, skrzypaczka (zm. 1969)
• 1910 – Francisco Varallo, argentyński piłkarz (zm. 2010)
• 1914:
  • Sir Alan Lloyd Hodgkin, brytyjski biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
  • William S. Burroughs, amerykański pisarz (zm. 1997)
• 1915 – Robert Hofstadter, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1990)
• 1917 – Stanisław Frączysty, polski żołnierz AK, kurier tatrzański (zm. 2009)
• 1918 – Tim Holt, amerykański aktor (zm. 1973)
• 1919:
  • Red Buttons, amerykański aktor (zm. 2006)
  • Andreas Papandreu, grecki polityk, premier Grecji (zm. 1996)
• 1920 – Franciszek Szlachcic, polski generał, polityk, minister spraw wewnętrznych, wicepremier, członek Rady Państwa PRL (zm. 1990)
• 1928 – Tage Danielsson, szwedzki reżyser filmowy (zm. 1985)
• 1929 – Fred Sinowatz, austriacki polityk, kanclerz Austrii (zm. 2008)
• 1930:
  • Kalina Jędrusik, polska aktorka (zm. 1991)
  • Kazimierz Urbanik, polski matematyk, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego (zm. 2005)
• 1931 – Krystyna Radzikowska, polska szachistka (zm. 2006)
• 1933:
  • Jörn Donner, fiński reżyser filmowy
  • Miloš Milutinović, jugosłowiański trener piłkarski (zm. 2003)
• 1935:
  • Alex Harvey, brytyjski muzyk (ur. 1982)
  • Sandra Paretti, niemiecka pisarka (zm. 1994)
• 1940 – Hans Rudolf Giger, szwajcarski malarz
• 1941:
  • David Selby, amerykański aktor
  • Grzegorz Walczak, polski pisarz, autor tekstów piosenek
• 1942:
  • Susan Hill, brytyjska pisarka
  • Andrzej Wohl, polski reżyser i aktor (zm. 2009)
• 1943 – Michael Mann, amerykański reżyser filmowy
• 1944 – Al Kooper, amerykański muzyk zespołu Blood, Sweat and Tears
• 1945:
  • Marek Barbasiewicz, polski aktor
  • Leszek Mądzik, polski reżyser, scenograf teatralny
• 1946 – Charlotte Rampling, angielska aktorka
• 1947:
  • Benoît Jacquot, francuski reżyser filmowy
  • Lech Marchelewski, polski pilot, podpułkownik, założyciel grupy akrobacyjnej AZL Żelazny (zm. 2007)
• 1948:
  • Sven-Göran Eriksson, szwedzki trener piłkarski
  • Christopher Guest, amerykański aktor, reżyser filmowy, kompozytor
  • Barbara Hershey, amerykańska aktorka
  • Errol Morris, amerykański reżyser filmowy
• 1949:
  • Nigel Olsson, brytyjski perkusista grupy Uriah Heep
  • Manuel Orantes, hiszpański tenisista
• 1951 – Piotr Janowski, polski skrzypek (zm. 2008)
• 1952:
  • Daniel Balavoine, francuski piosenkarz (zm. 1986)
  • Jerzy Czepułkowski, polski polityk, poseł na Sejm RP
• 1953 – Edward Nęcka, polski psycholog
• 1955 – Teresa Piotrowska, polska polityk, poseł na Sejm RP
• 1956 – Krzysztof Tyniec, polski aktor
• 1962 – Jennifer Jason Leigh, amerykańska aktorka
• 1964:
  • Laura Linney, amerykańska aktorka
  • Duff McKagan, amerykański muzyk
  • Piotr Trzaskalski, polski reżyser filmowy
• 1965 – Gheorghe Hagi, rumuński piłkarz, trener piłkarski
• 1968 – Marcus Grönholm, fiński kierowca rajdowy
• 1969 – Agata Gawrońska, polska aktorka
• 1970:
  • Astrid Kumbernuss, niemiecka kulomiotka
  • Michał Śliwiński, ukraiński kajakarz
• 1971:
  • Artur Janusiak, polski aktor
  • Krzysztof Cwalina, polski pływak
  • Terézia Mora, niemiecka pisarka, scenarzystka filmowa, tłumaczka pochodzenia węgierskiego
• 1972:
  • Philip Davies, brytyjski polityk
  • Maria Elżbieta, Australijka, księżniczka duńska
• 1973 – Deng Yaping, chińska tenisistka stołowa
• 1976:
  • John Aloisi, australijski piłkarz
  • Abhishek Bachchan, indyjski aktor
  • Nancy Feber, belgijska tenisistka
• 1977 – Ivan Đurđević, serbski piłkarz

1979:

• • Kelly Liggan, irlandzka tenisistka
  • Ilaria Salvatori, włoska florecistka
• 1981:
  • Loukas Vyntra, grecki piłkarz pochodzenia czeskiego
  • Julie Zenatti, francuska piosenkarka
• 1982:
  • Marc Kennedy, kanadyjski curler
  • Rodrigo Palacio, argentyński piłkarz
• 1984:
  • Michael Nell, kanadyjski skoczek narciarski
  • Carlos Tévez, argentyński piłkarz
• 1985:
  • Maciej Lampe, polski koszykarz
  • Cristiano Ronaldo, portugalski piłkarz
• 1986:
  • Vedran Ćorluka, chorwacki piłkarz
  • Roger Kluge, niemiecki kolarz torowy i szosowy
  • Louis Picamoles, francuski rugbysta
• 1987 – Olli Pekkala, fiński skoczek narciarski
• 1991 – Anna Sloan, szkocka curlerka
• 1992 – Neymar, brazylijski piłkarz
• 1994 – Zheng Saisai, chińska tenisistka

[edytuj] Zmarli

•   995 – Wilhelm IV Samochwała, książę Akwitanii (ur. 937)
• 1661 – Shunzhi, cesarz Chin (ur. 1638)
• 1818 – Karol XIII, król Szwecji i Norwegii (ur. 1748)
• 1881 – Thomas Carlyle, szkocki pisarz, filozof historii (ur. 1795)
• 1937 – Lou Andreas-Salomé, niemiecka pisarka (ur. 1861)
• 1939 – Konstanty Chyliński, polski historyk, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (ur. 1881)
• 1941 – Otto Strandman, estoński polityk, premier i naczelnik Estonii (ur. 1875)
• 1943 – W.S. Van Dyke, amerykański reżyser filmowy (ur. 1889)
• 1944 – Jan Miklaszewski, polski leśnik, rektor SGGW (ur. 1874)
• 1946 – George Arliss, brytyjski aktor (ur. 1868)
• 1947 – Hans Fallada, niemiecki pisarz (ur. 1893)
• 1948 – Stanisław Tobisz, polski działacz ruchu ludowego
• 1957 – Wincenty Baranowski, polski polityk, minister (ur. 1877)
• 1964 – Tekla Teresa Merlo, sługa Boży, włoska zakonnica, pierwsza matka Córek Świętego Pawła (ur. 1894)
• 1969 – Thelma Ritter, amerykańska aktorka (ur. 1905)
• 1971 – Mátyás Rákosi, węgierski działacz komunistyczny, sekretarz generalny Węgierskiej Partii Robotniczej (ur. 1892)
• 1972 – Marianne Moore, amerykańska poetka (ur. 1887)
• 1982:
  • Tadeusz Bielecki, polski polityk, publicysta (ur. 1901)
  • Władysław Zaleski, polski działacz państwowy (ur. 1894)
• 1991 – Dean Jagger, amerykański aktor (ur. 1903)
• 1993 – Joseph L. Mankiewicz, amerykański reżyser filmowy (ur. 1909)
• 1994 – Joachim Halupczok, polski kolarz (ur. 1968)
• 1995:
  • Doug McClure, amerykański aktor (ur. 1935)
  • Paweł Trzaska, polski reżyser i scenarzysta filmowy (ur. 1958)
• 1998 – Władysław Gwiazda, polski polityk, wicepremier (ur. 1935)
• 1999:
  • Wassily Leontief, amerykański ekonomista pochodzenia rosyjskiego (ur. 1905)
  • Tadeusz Szczęsny, polski architekt zieleni (ur. ?)
• 2000 – Claude Autant-Lara, francuski reżyser filmowy (ur. 1901)
• 2004:
  • Sven Agge, szwedzki biathlonista (ur. 1925)
  • Zang Kejia, chiński poeta (ur. 1905)
  • John Hench, amerykański rysownik (ur. 1908)
  • Thomas Moorer, amerykański wojskowy, admirał (ur. 1912)
  • Wojciech Seweryn, polski gitarzysta (ur. 1968)
• 2005:
  • Gnassingbé Eyadéma, togijski polityk, prezydent Togo (ur. 1937)
  • Michalina Wisłocka, polska lekarka, ginekolog, cytolog, seksuolog (ur. 1921)
• 2006:
  • Herbert Fischer, niemiecki dyplomata (ur. 1914)
  • Anna Podhajska, polski lekarz, profesor biotechnologii (ur. 1938)
  • Antonio Maria Travia, włoski duchowny katolicki (ur. 1914)
• 2007:
  • Jan Antoniszczak, polski działacz sportowy (ur. 1919)
  • Charles Grimes, amerykański wioślarz (ur. 1935)
  • Jan Raszka, polski narciarz, trener narciarski (ur. 1928)
• 2008:
  • Hubert Drapella, polski reżyser filmowy (ur. 1925)
  • Katarzyna Maciejko-Kowalczyk, polska montażystka filmowa, autorka filmów dokumentalnych (ur. 1949)
  • Maharishi Mahesh Yogi, indyjski guru (ur. 1918)
• 2009:
  • Albert Barillé, francuski producent telewizyjny, scenarzysta, karykaturzysta (ur. 1920)
  • Władysław Bartkiewicz, polski współtwórca i organizator festiwali opolskich (ur. 1932)
  • Dana Vávrová, niemiecka aktorka, pochodzenia czeskiego (ur. 1967)
• 2010:
  • Galimzian Chusainow, rosyjski piłkarz (ur. 1937)
  • Harry Schwarz, południowoafrykański prawnik, dyplomata, polityk (ur. 1924)
• 2011:
  • Eugeniusz Czajka, polski hokeista na trawie, olimpijczyk (ur. 1927)
  • Pertti Purhonen, fiński bokser, medalista olimpijski (ur. 1942)

Przypisy