9 maja

9 maja jest 129. (w latach przestępnych 130.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 236 dni.

Kalendarium dzień po dniu

<<	maj 2012					>>
Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
30	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31	1	2	3

Spis treści

1 Święta
2 Wydarzenia w Polsce
3 Wydarzenia na świecie
4 Urodzili się
5 Zmarli
6 Przypisy

[edytuj] Święta

Imieniny obchodzą: Beat, Bożydar, Geroncjusz, Grzegorz , Hiacynta, Hiob, Katarzyna, Karolina, Mikołaj, Maria, Otokar, Pachomiusz, Przebor i Stefan.
Rumunia – Dzień Niepodległości
Rosja – Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, w niektórych państwach Europy i okolic – Dzień Zwycięstwa
Międzynarodowe:
- Czas Upamiętniający i Jednoczący Tych, Którzy Stracili Życie Podczas II Wojny Światowej (8 i 9 maja)
- Dzień Unii Europejskiej (upamiętniający ogłoszenie planu Schumana o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali)
Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP^[1] i tradycjonalizm katolicki: wspomnienie św. Grzegorza z Nazjanzu doktora Kościoła
wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[2]^[3] obchodzą:
- bł. Maria Teresa od Jezusa (zakonnica)
- św. Pachomiusz (pustelnik)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

1323 – Namysłów został lennem czeskim.
1794 – W czasie insurekcji kościuszkowskiej w Warszawie wykonano wyrok śmierci (przez powieszenie) na przywódcach konfederacji targowickiej: Józefie Ankwiczu, Józefie Kazimierzu Kossakowskim, hetmanie Piotrze Ożarowskim, hetmanie Józefie Zabielle.
1831 – Powstanie listopadowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Firlejem.
1889 – Hrabia Władysław Zamoyski z myślą o ratowaniu lasów tatrzańskich nabył dobra zakopiańskie.
1909 – Odsłonięto Pomnik Friedricha Schillera we Wrocławiu.
1944 – Banda Ukraińskiej Powstańczej Armii dokonała w nocy z 9/10 maja masakry polskiej ludności we wsi Derżów.
1946 – Otwarto Państwowe Muzeum Zamkowe w Pszczynie.
1955 – Premiera filmu Godziny nadziei.
1957 – W Opolu reaktywowano Instytut Śląski.
1965 – Otwarto Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu.
1966 – Telewizja Polska wyemitowała pilotażowy odcinek serialu Czterej pancerni i pies.
1969 – Premiera filmu Ostatnie dni.
1971 – Oficjalnie otwarto halę widowiskowo-sportową "Spodek" w Katowicach.
1975 – Data emisyjna polskiego banknotu o nominale 50 złotych z Karolem Świerczewskim z serii "Wielcy Polacy" (serie banknotu: A – Z, AA – AZ, BA – BU).
1977 – Utworzono Biuro Interwencji Komitetu Samoobrony Społecznej Komitetu Obrony Robotników.
1980 – Odsłonięto Pomnik Arki Bożka w Raciborzu.
1985 – Do służby w Polskich Liniach Lotniczych LOT weszło 14 samolotów Tu-154.
1987 – 183 osoby zginęły w katastrofie samolotu Polskich Linii Lotniczych LOT Ił-62M "Tadeusz Kościuszko" w Lesie Kabackim pod Warszawą.
2000 – Premiera filmu telewizyjnego Cud purymowy.
2003 – We Wrocławiu odbył się szczyt z udziałem przywódców państw Trójkąta Weimarskiego.
2006 – Anna Fotyga została szefową Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Helgolandem (1864) na obrazie Josefa Puettnera

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
9 maja

328 – Atanazy Wielki został wybrany na biskupa Aleksandrii.
1087:
- Po usunięciu z Rzymu przez Normanów antypapieża Klemensa III intronizowano papieża Wiktora III.
- Relikwie św. Mikołaja z Miry zostały przewiezione do włoskiego Bari.
1092 – Poświęcono katedrę w Lincoln.
1204 – Baldwin I został pierwszym władcą Cesarstwa Łacińskiego.
1280 – Eryk II Wróg Księży został królem Norwegii.
1386 – Anglia i Portugalia zawarły Traktat windsorski.
1469 – Zawarto austriacko-burgundzki Traktat z Saint-Omer przeciwko Szwajcarom.
1502 – Krzysztof Kolumb rozpoczął czwartą i ostatnią swoją podróż do Nowego Świata.
1560 – Rozpoczęła się turecko-chrześcijańska bitwa morska o Dżerbę.
1671 – Thomas Blood ukradł angielskie klejnoty koronne przechowywane w Tower of London.
1701 – Po dwudniowym procesie pirat William Kidd został skazany przez sąd Admiralicji w Londynie na karę śmierci.
1834 – Przyjęto herb Kolumbii.
1849 – Wiosna Ludów: zdławiono powstanie drezdeńskie.
1861 – W Dreźnie otwarto ogród zoologiczny.
1864 – Wojna prusko-duńska: taktyczne zwycięstwo okrętów duńskich w bitwie pod Helgolandem.
1873 – Doszło do krachu na giełdzie w Wiedniu.
1877:
- Rumunia odzyskała niepodległość (od Imperium Osmańskiego).
- Trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zabiły na pograniczu chilijsko-peruwiańskim około 2,5 tysiąca osób.
1886 – Dimitrios Walwis został premierem Grecji.
1893 – Thomas Alva Edison po raz pierwszy zaprezentował kinetoskop.
1901 – W Melbourne odbyło się inauguracyjne posiedzenie parlamentu Australii.
1907 – Założono niemiecki klub sportowy SC Concordia Hamburg.
1920 – Oddziały rebeliantów pod wodzą przyszłego prezydenta Meksyku Álvaro Obregóna Salido wkroczyły do miasta Meksyk.
1926 – Amerykanie Richard Byrd i Floyd Bennet dokonali pierwszego (spornego) przelotu samolotem nad biegunem północnym.
1927 – Stolicę Australii przeniesiono z Melbourne do Canberry.
1936 – Włochy zaanektowały Etiopię po zdobyciu 4 dni wcześniej jej stolicy Addis Abeby.
1941 – II wojna światowa: Brytyjczycy przejęli niemiecki okręt podwodny U-110 wraz z maszyną szyfrującą Enigma.
1945 – Rozpoczęła się radziecka okupacja Bornholmu.
1946 – Abdykował król Włoch Wiktor Emanuel III.
1949 – Rainier III Grimaldi został księciem Monako.
1950:
- Powstała hiszpańska firma motoryzacyjna SEAT.
- Robert Schuman przedstawił na posiedzeniu rządu francuskiego plan utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, nazwany później Deklaracją Schumana.
1951:
- Na atolu Eniwetok Amerykanie przeprowadzili pierwszy test broni termonuklearnej (Operacja Greenhouse).
- Odsłonięto Pomnik żołnierzy radzieckich w Wilnie.
1955:
- RFN została przyjęta do NATO.
- Założono ukraiński klub piłkarski Dnipro Czerkasy.
1956:
- Japońska wyprawa weszła po raz pierwszy na wierzchołek himalajskiego ośmiotysięcznika Manaslu.
- Obywatele Togo Brytyjskiego opowiedzieli się w referendum za połączeniem ze Złotym Wybrzeżem (obecnie Ghana).
1960:
- Amerykańskie apteki rozpoczęły sprzedaż Enovidu, pierwszej na świecie tabletki antykoncepcyjnej.
- Otwarto Ogród zoologiczny w Bratysławie.
1965 – Została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Łuna 5.
1968 – Uchwalono nową konstytucję NRD.
1971 – W wyniku awarii rakiety nośnej kilka minut po starcie została zniszczona amerykańska sonda marsjańska Mariner 8.
1973 – Premiera filmu Papierowy księżyc.
1974:
- Afera Watergate: rozpoczęły się przesłuchania i proces impeachmentu 37. prezydenta Richarda Milhousa Nixona.
- Oddano do użytku pierwszą linię praskiego metra.
1976 – Reprezentantka NRD Angela Voigt ustanowiła w Dreźnie rekord świata w skoku w dal (6,92 m).
1977 – W Amsterdamie spłonął Hotel Polen; zginęły 33 osoby.
1978 – W Rzymie znaleziono zwłoki byłego włoskiego premiera Aldo Moro, uprowadzonego i zamordowanego przez Czerwone Brygady.
1980 – Premiera filmu Piątek, trzynastego.
1987 – W Brukseli odbył się 32. Konkurs Piosenki Eurowizji.
1988 – W Canberze królowa Elżbieta II dokonała otwarcia Parliament House, nowej siedziby australijskiego parlamentu.
1991 – Została uruchomiona Szybka kolej Mannheim-Stuttgart.
1992 – W szwedzkim Malmö odbył się 37. Konkurs Piosenki Eurowizji.
1997 – Premiera filmu Piąty element.
1998 – W angielskim Birmingham odbył się 43. Konkurs Piosenki Eurowizji.
2001 – Ghana: 126 osób zginęło na Accra Sports Stadium po wybuchu paniki wywołanej użyciem gazów łzawiących przez policję.
2002 – 43 osoby zginęły, ponad 130 zostało rannych w zamachu bombowym podczas obchodów Dnia Zwycięstwa w Kaspijsku na południu Rosji.
2003 – Została wystrzelona japońska sonda kosmiczna Hayabusa, która w 2005 roku wylądowała na asteroidzie Itokawa.
2004 – Prezydent Czeczenii Achmad Kadyrow zginął w zamachu bombowym w Groznym podczas parady z okazji Dnia Zwycięstwa. W sumie zginęło 6 osób, a ponad 50 zostało rannych.
2006 – Parlament Estonii ratyfikował Konstytucję europejską.
2007:
- José Ramos-Horta wygrał w II turze wybory prezydenckie w Timorze Wschodnim.
- Rozpoczęła się podróż apostolska Benedykta XVI do Brazylii.
2008 – 11 osób zginęło, a około 30 zostało rannych w zamachu bombowym na kawiarnię w mieście Ampara na Sri Lance.
2009 – Jacob Zuma został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Republiki Południowej Afryki.
2012 – Katastrofa samolotu Suchoj SuperJet 100 w Indonezji. W wyniku katastrofy zginęło 45 osób (wszyscy na pokładzie).

[edytuj] Urodzili się

1465 – Elżbieta I Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, córka Kazimierza Jagiellończyka (zm. 1466)
1661 – Dżahandar Szah, władca Imperium Mogołów w Indiach (zm. 1713)
1740 – Giovanni Paisiello, włoski kompozytor (zm. 1816)
1746 – Gaspard Monge, francuski matematyk, fizyk, chemik, twórca geometrii wykreślnej (zm. 1818)
1800 – John Brown, amerykański działacz społeczny, główny przedstawiciel abolicjonizmu (zm. 1859)
1810 – Marianna Orańska, królewna z rodu Oranje-Nassau, zasłużona dla rozwoju ziemi kłodzkiej (zm. 1883)
1824 – Konstanty Branicki, polski przyrodnik, organizator wypraw przyrodniczych (zm. 1884)
1833 – Bolesław Dembiński, polski kompozytor, organista, dyrygent, działacz towarzystw śpiewaczych (zm. 1914)
1837 – Adam Opel, niemiecki przemysłowiec (zm. 1895)
1844 – Adam Antoni Kryński, polski językoznawca (zm. 1932)
1845 – Gustaf de Laval, szwedzki inżynier, konstruktor, wynalazca i przemysłowiec (zm. 1913)
1856 – Kazimierz Grudzielski, polski dowódca wojskowy, generał dywizji WP (zm. 1921)
1860 – James Matthew Barrie, szkocki pisarz, autor Piotrusia Pana (zm. 1937)
1871 – Bolesław Miklaszewski, polski chemik, ekonomista, polityk, minister, rektor SGH (zm. 1941)
1874:
- Howard Carter, brytyjski archeolog i egiptolog, odkrywca grobowca Tutanchamona (zm. 1939)
- Witold Celichowski, polski działacz polityczny, adwokat (zm. 1944)
1879 – Wacław Dąbrowski, polski mikrobiolog, rektor SGGW (zm. 1962)
1883 – José Ortega y Gasset, hiszpański filozof, eseista (zm. 1955)
1887 – Helena Bobińska, polska pisarka (zm. 1968)
1895:
- Lucian Blaga, rumuński poeta, dramaturg, filozof (zm. 1961)
- Stanisław Kulczyński, polski botanik, działacz polityczny (zm. 1975)
1900 – Maria Malicka, polska aktorka (zm. 1992)
1901 – Gustav Machatý, czeski reżyser filmowy (zm. 1963)
1905 – Lili de Alvarez, hiszpańska tenisistka (zm. 1998)
1907 – Baldur von Schirach, niemiecki nazista, przywódca Hitlerjugend, gauleiter Wiednia (zm. 1974)
1908 – Leon Jeannot, polski reżyser filmowy (zm. 1997)
1909 – Eugenio Garin, włoski historyk filozofii i kultury (zm. 2004)
1911 – Tadeusz Sarnecki, polski, łódzki poeta, prozaik, publicysta, wydawca, animator życia kulturalnego (zm. 1981)
1912:
- Géza Ottlik, węgierski pisarz (zm. 1990)
- Pietro Palazzini, włoski duchowny katolicki, wysoki urzędnik Kurii Rzymskiej, kardynał (zm. 2000)
1918 – Mike Wallace, amerykański dziennikarz (zm. 2012)
1920 – Richard Adams, angielski pisarz
1921:
- Sophie Scholl, niemiecka działaczka antynazistowska (zm. 1943)
- Mona Jane Van Duyn, amerykańska poetka (zm. 2004)
1924:
- Jean Girault, francuski reżyser filmowy (zm. 1982)
- Bułat Okudżawa, rosyjski bard, pisarz (zm. 1997)
1927 – Manfred Eigen, niemiecki biofizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii za rok 1967 (razem z Ronaldem George'em Wreyfordem Norrishem i George'em Porterem)
1928 – Pancho González, amerykański tenisista (zm. 1995)
1930:
- Wojciech Giełżyński, polski dziennikarz, reportażysta
- Ludwik Bohdan Grzeniewski, polski pisarz, krytyk literacki, varsavianista
1931:
- Vujadin Boškov, serbski piłkarz, trener piłkarski
- Vance Brand, amerykański astronauta
- Marian Zimałek, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 2008)
1932 – Andrzej Bianusz, polski pisarz, autor tekstów piosenek
1934 – Alan Bennett, angielski dramatopisarz
1935 – Halina Poświatowska, polska poetka (zm. 1967)
1937 – Marta Fik, polska historyk, krytyk teatralny (zm. 1995)
1938 – Zbigniew Jerzyna, polski poeta, krytyk literacki (zm. 2010)
1940 – Andrzej Marek, polski prawnik, karnista, profesor (zm. 2012)
1942 – Andrzej Zydorowicz, polski dziennikarz sportowy, komentator, działacz samorządowy
1943 – Emile Ardolino, amerykański reżyser i producent filmowy (zm. 1993)
1949:
- Billy Joel, amerykański wokalista, kompozytor
- Henri Seroka, belgijski piosenkarz, kompozytor
1950 – Marcheline Bertrand, francuska aktorka (zm. 2007)
1951:
- Roman Karkosik, polski przedsiębiorca
- Janusz Krupski, polski historyk (zm. 2010)
- Alley Mills, amerykańska aktorka
1952 – Zdeněk Nehoda, czeski piłkarz
1953 – Jerzy Szteliga, polski polityk
1959 – Bogusław Paleczny, polski duchowny katolicki, kamilianin, działacz społeczny na rzecz pomocy bezdomnym (zm. 2009)
1961 – John Corbett, amerykański aktor
1962 – David Gahan, brytyjski wokalista zespołu Depeche Mode
1964 – Fiodor Bondarczuk, rosyjski aktor, reżyser filmowy
1965:
- Lothar Sippel, niemiecki piłkarz
- Steve Yzerman, kanadyjski hokeista
1968:
- Masahiko Harada, japoński skoczek narciarski
- Marie-José Perec, francuska sprinterka
1969:
- Hudson Leick, amerykańska modelka, aktorka
- Agnieszka Maciąg, polska modelka, piosenkarka, aktorka
1970:
- Amber, holenderska piosenkarka
- Ghostface Killah, amerykański raper, członek zespołu Wu-Tang Clan
1971 – Paul McGuigan, brytyjski gitarzysta basowy grupy Oasis
1972 – Cezary Zybała-Strzelecki, polski wokalista grupy Oddział Zamknięty
1973 – Dragan Tarlać, serbski koszykarz
1975:
- Tamia, kanadyjska piosenkarka, aktorka
- Ryan Vikedal, amerykański perkusista
1976 – Manuela Leggeri, włoska siatkarka
1977:
- Radek Dvořák, czeski hokeista
- Marek Jankulovski, czeski piłkarz pochodzenia macedońskiego
- Aleksy Kuziemski, polski bokser
- Markus Oscarsson, szwedzki kajakarz
- Svein Tuft, kanadyjski kolarz szosowy
1978:
- Bebe, hiszpańska piosenkarka
- Massimo Paci, włoski piłkarz
1979:
- Pierre Bouvier, kanadyjski wokalista i gitarzysta zespołu Simple Plan
- Rosario Dawson, amerykańska aktorka, piosenkarka
- Mirosław Sznaucner, polski piłkarz
1980:
- Nicolae Dică, rumuński piłkarz
- Grant Hackett, australijski pływak
- Albert Osik, polski aktor
1983:
- Gilles Müller, luksemburski tenisista
- Leandro Rinaudo, włoski piłkarz
1985:
- Sven-Sören Christophersen, niemiecki piłkarz ręczny
- Marta Dobecka, polska aktorka
- Audrina Patridge, amerykańska aktorka
1986 – Yuan Meng, chińska tenisistka
1987 – Maria Machowska, polska skrzypaczka
1992 – Łukasz Kret, polski żużlowiec
1997 – Zane Huett, amerykański aktor

[edytuj] Zmarli

1271 – Warcisław II Gdański, książę gdański (ur. ok. 1237)
1466 – Elżbieta I Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, córka Kazimierza Jagiellończyka (ur. 1465)
1657 – William Bradford, amerykański kronikarz (ur. 1590)
1688 – Fryderyk Wilhelm Hohenzollern, elektor Brandenburgii i książę Prus (ur. 1620)
1707 – Dietrich Buxtehude, kompozytor i organista (ur. ok. 1637)
1760 – Nikolaus von Zinzendorf, przywódca ruchu pietystycznego w Saksonii (ur. 1700)
1794:
- Józef Ankwicz, polski działacz polityczny, poseł ostatniego sejmu I Rzeczypospolitej, symbol zdrady narodowej (ur. ok. 1750)
- Józef Kazimierz Kossakowski, polski duchowny katolicki, biskup inflancki, działacz polityczny (ur. 1738)
- Piotr Ożarowski, polski działacz polityczny, hetman wielki koronny (ur. ok. 1725)
- Józef Zabiełło, polski działacz polityczny, hetman polny litewski (ur. ?)
1805 – Friedrich Schiller, niemiecki poeta, dramatopisarz (ur. 1759)
1810 – Benjamin Lincoln, oficer amerykańskiej armii, generał dywizji Armii Kontynentalnej (ur. 1733)
1840 – Józef Đỗ Quang Hiển, wietnamski dominikanin, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1765)
1850 – Joseph Louis Gay-Lussac, francuski chemik i fizyk (ur. 1778)
1879 – Maria Teresa od Jezusa, niemiecka zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1797)
1880 – George Brown, kanadyjski polityk liberalny (ur. 1818)
1903 – Paul Gauguin, francuski malarz (ur. 1848)
1907 – Henryk Baron, polski działacz socjalistyczny (ur. 1887)
1914 – Paul Louis Héroult, francuski metalurg, wynalazca i przemysłowiec (ur. 1863)
1931 – Albert Abraham Michelson, amerykański fizyk polskiego pochodzenia (ur. 1852)
1939 – Henryk Przeździecki, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (ur. 1873)
1941 – Stefan Grelewski, błogosławiony, polski ksiądz (ur. 1898)
1956 – Adam Tarnowski, polski dyplomata, minister (ur. 1892)
1957 – Ludwik Tołłoczko, polski inżynier elektryk, minister (ur. 1870)
1962 – Jerzy Marr, polski aktor (ur. 1901)
1977 – James Jones, amerykański pisarz (ur. 1921)
1978 – Aldo Moro, włoski polityk, premier (ur. 1916)
1985 – Edmond O’Brien, amerykański aktor (ur. 1915)
1986 – Tenzing Norgay, nepalski himalaista (ur. 1914)
1987 – Obafemi Awolowo, nigeryjski mąż stanu (polityk), premier (ur. 1909)
1991 – Janka Diagilewa, rosyjska wokalistka punkowa, poetka (ur. 1966)
1992 – Stanisław Wygodzki, polski pisarz, tłumacz (ur. 1907)
1997 – Marco Ferreri, włoski reżyser filmowy (ur. 1928)
1998 – Alice Faye, amerykańska aktorka (ur. 1915)
2000 – Józef Napiórkowski, polski malarz, scenograf
2004:
- Elie Chevieux, szwajcarski wspinacz, fotograf (ur. 1973)
- Brenda Fassie, południowoafrykańska wokalistka (ur. 1964)
- Achmad Kadyrow, czeczeński polityk, prorosyjski prezydent Czeczenii (ur. 1951)
- Alan King, amerykański aktor (ur. 1927)
- Walter Stockmayer, amerykański chemik (ur. 1914)
2005 – Janusz Pelc, polski historyk literatury (ur. 1930)
2006 – Jerzy Ficowski, polski poeta (ur. 1924)
2010:
- William Hook, brytyjski szachista (ur. 1925)
- Lena Horne, amerykańska aktorka, piosenkarka (ur. 1917)
2011:
- Ivo Pešák, czeski muzyk i klarnecista zespołu Banjo Band (ur. 1944)
- Shailendra Kumar Upadhyaya, nepalski polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1929)
- Wouter Weylandt, belgijski kolarz szosowy (ur. 1984)
2012:
- Andrzej Czeczot, polski grafik, twórca filmów animowanych (ur. 1933)
- Józef Gęga, polski metalurg, profesor AGH im. Stanisława Staszica (ur. 1931)