| Airbus S.A.S. | |
| Forma prawna | Spółka akcyjna |
| Data założenia | 1970 (Airbus Industries) 2001 (Airbus S.A.S.) |
| Lokalizacja |  Tuluza |
| Ważni pracownicy | Thomas Enders (CEO) Harald Wilhelm (CFO) John Leahy (CCO) Fabrice Brégier (COO) |
| Branża | Lotnictwo |
| Produkty | Samoloty |
| Zatrudnienie | 52700+ osób |
| Dochód | ↑ 27,45 mld euro (2008[1]) |
| Strona internetowa | |
Airbus (ˈɛərbʌs) – międzynarodowe konsorcjum europejskie zajmujące się produkcją samolotów. Spółka jest zależna od European Aeronautic Defence and Space Company. Siedziba koncernu znajduje się w Tuluzie we Francji.
Airbus zatrudnia około 50 tysięcy pracowników w różnych państwach Europy: Niemczech (Hamburg), Francji (Tuluza), Wielkiej Brytanii (Bristol) i Hiszpanii (Sewilla), a od 2009 roku także w Chinach (Tiencin)[2]. Spółki zależne od firmy znajdują się w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Chinach i Indiach.
Spółka najbardziej znana jest z samolotu średniego zasięgu A320 i największego samolotu pasażerskiego na świecie A380.
Spis treści |
Historia Airbusa rozpoczęła się w 1967 roku, kiedy ministrowie Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii na lipcowym spotkaniu zdecydowali, że[3]:
| „ | W celu wzmocnienia współpracy europejskiej w dziedzinie techniki lotniczej, a tym samym wsparciu rozwoju gospodarczego i postępu technologicznego w Europie, do podjęcia odpowiednich działań na rzecz wspólnego rozwoju i produkcji Airbusa. | ” |
29 maja 1969 roku na pokazach lotniczych w Le Bourget we Francji podpisano umowę inicjującą projekt A300 - pierwszego dwusilnikowego szerokokadłubowego samolotu pasażerskiego na świecie[3]. Konsorcjum Airbus Industry zostało oficjalnie założone w 1970 roku w celu konkurowania z amerykańskimi korporacjami takimi jak Boeing, Lockheed czy McDonnell Douglas[4]. W skład konsorcjum weszło przedsiębiorstwo francuskie France’s Aerospatiale oraz cztery przedsiębiorstwa niemieckie skupione w grupie Deutsche Airbus: Messerschmittwerke, Hamburger Flugzeugbau, VFW GmbH oraz Siebelwerke ATG[5]. Kilka lat później do spółki dołączyło hiszpańskie przedsiębiorstwo Construcciones Aeronauticas SA.
Lot pierwszego produkowanego przez Airbusa samolotu - A300 - odbył się 28 października 1972 roku w Tuluzie i zakończył się sukcesem. Dwa lata później, 23 maja 1974 roku, Airbus A300 wykonał swój pierwszy komercyjny lot na trasie Paryż - Londyn w liniach Air France[6].
Następnym samolotem wyprodukowanym przez firmę był Airbus A310, w którym zastosowano nowe elektroniczne systemy kontroli lotu. W 1984 roku oficjalnie ogłoszono rozpoczęcie projektu A320 - samolotu średniego zasięgu wyposażonego, jako pierwszy na świecie, w technologię fly-by-wire[7]. Uroczyście samolot zaprezentowano w Tuluzie lutym 1987 roku. Na ceremonii obecnych było około 1400 gości, w tym książę i księżna Walii oraz ówczesny premier Francji Jacques Chirac[7]. Samolot osiągnął spektakularny sukces na rynku, stając się najliczniej zamawianym modelem.
Cztery miesiące po pierwszym locie A320 firma rozpoczęła projektowanie dużych samolotów długodystansowych - dwusilnikowego A330 i czterosilnikowego A340[8]. Samoloty ukończono odpowiednio w 1991 i 1992 roku. W międzyczasie trwały prace nad wydłużoną i skróconą wersją modelu A320 - samolotach A321 i A319. Pierwszy z nich odbył swój pierwszy lot w marcu 1993 roku, drugi trzy miesiące później[9].
1 maja 1996 roku firma oficjalnie ogłosiła rozpoczęcie prac nad dużym samolotem pod nazwą Airbus A3XX[10]. Nad projektem pracowało około 600 osób, wzięło w nim udział 1000 firm z całego świata, w tym 800 ze Stanów Zjednoczonych, Rosji i Azji[11]. Efektem projektu był samolot Airbus A380 - największy samolot pasażerski na świecie - który został publicznie zaprezentowany 18 stycznia 2005 roku, a swój pierwszy lot odbył 27 lipca[12].
W grudniu 2004 roku firma rozpoczęła prace nad samolotem Airbus A350, mającym docelowo zastąpić samoloty A330[13].
W styczniu 2010 roku firma dostarczyła swój 6000 samolot - był to Airbus A380 przeznaczony dla linii Emirates[14]. W grudniu tego samego roku firma udostępniła wersje samolotów A319, A320 i A321 wyposażone w silniki z mniejszym zużyciem paliwa. Rodzinę tak wyposażonych samolotów nazwano A320neo[14].
Linia produktów Airbus rozpoczęła się od modelu A300 - pierwszego na świecie dwusilnikowego szerokokadłubowego samolotu na świecie. Jego krótsza wersja jest znana jako model A310. Dzięki sukcesowi poprzednich modeli, Airbus rozpoczął pracę nad samolotem A320, wyposażonym w innowacyjny system sterowania fly-by-wire. Model odniósł ogromny sukces na rynku, stając się najczęściej produkowanym samolotem przez firmę. Jego krótsze wersje to modele A318 i A319, natomiast wersja wydłużona to model A321, która rywalizuje na rynku z konkurencyjnymi modelami Boeinga 737[15].
Szerokokadłubowe samoloty dalekiego zasięgu - dwusilnikowy A330 i czterosilnikowy A340 - posiadają skrzydła wyposażone w tzw. winglety. Airbus A340-500 ma zasięg działania 16 700 km (9000 mil morskich), który jest drugim największym zasięgiem wśród samolotów komercyjnych (po Boeingu 777-200LR - zasięg 17 446 km lub 9420 mil morskich)[16]. Spółka jest szczególnie dumna z wykorzystania technologii fly-by-wire oraz wspólnych systemów kokpitu w całej swojej rodzinie samolotów, co znacznie ułatwia szkolenie załogi.
Airbus pracuje obecnie nad samolotem zdolnym zastąpić serię A320, roboczo nazwanym NSR od "New Short-Range aircraft" ("Nowy samolot krótkiego zasięgu")[17][18]. W trakcie prac nad maszyną obliczono, że NSR będzie w stanie zaoszczędzić 9 do 10% paliwa w porównaniu do A320. Jednak Airbus zdecydował się poprawić już istniejące A320 wyposażając je w nowe winglety i poprawiając aerodynamikę[19]. Tak ulepszone samoloty powinny mieć od 4 do 5% mniejsze zużycie paliwa; ich wejście jest planowane na lata 2017-2018.
24 września 2009 roku Fabrice Bregier oświadczył Le Figaro, że spółka będzie potrzebowała od 800 milionów do 1 miliarda € w ciągu sześciu lat do opracowania nowej generacji samolotów i zachowania przewagi technologicznej firmy w stosunku do nowych konkurencyjnych samolotów, takich jak chiński Comac C919[20], który ma wejść do służby w latach 2015-2020[21].
W lipcu 2007 roku Airbus dostarczył do FedEx ostatnie egzemplarze samolotów A300, kończąc tym samym ich produkcję. Firma zamierza przenieść produkcję modelu A320 z Tuluzy do Hamburga, a w zamian przenieść do Tuluzy produkcję samolotów A350 i A380. Operacja odbywa się według planu organizacji Power8 rozpoczętego przez byłego CEO firmy Christiana Streiffa.
Airbus zapewniał części zapasowe i serwisowanie dla samolotów Concorde aż do zakończenia przez nie lotów w 2003 roku[22][23].
| Samolot | Opis | Standardowa liczba miejsc | Maksymalna liczba miejsc | Wypuszczenie na rynek | Pierwszy lot | Pierwsza dostawa | Zakończenie produkcji |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A300 | 2 silniki, szeroki kadłub | 228–254 | 361 | maj 1969 | 28 października 1972 | maj 1974 Air France | 27 marca 2007 (wyprodukowano 561 sztuk) |
| A310 | 2 silniki, szeroki kadłub, zmodyfikowany A300 | 187 | 279 | lipiec 1978 | 3 kwietnia 1982 | grudzień 1985 Air Algerie | 27 marca 2007 (wyprodukowano 255 sztuk) |
| A318 | 2 silniki, wąski kadłub, krótszy o 6,17 m od A320 | 107 | 117 | kwiecień 1999 | 15 stycznia 2002 | październik 2003 Frontier Airlines | |
| A319 | 2 silniki, wąski kadłub, krótszy o 3,77 m od A320 | 124 | 156 | czerwiec 1993 | 25 sierpnia 1995 | kwiecień 1996 Swissair | |
| A320 | 2 silniki, wąski kadłub | 150 | 180 | marzec 1984 | 22 lutego 1987 | marzec 1988 Air Inter | |
| A321 | 2 silniki, wąski kadłub, dłuższy o 6,94 m od A320 | 185 | 220 | listopad 1989 | 11 marca 1993 | styczeń 1994 Lufthansa | |
| A330 | 2 silniki, szeroki kadłub | 253–295 | 406–440 | czerwiec 1987 | 2 listopada 1992 | grudzień 1993 Air Inter | |
| A340 | 4 silniki, szeroki kadłub | 239–380 | 420–440 | czerwiec 1987 | 25 października 1991 | styczeń 1993 Air France | wrzesień 2008 (wersje A340-200 i A340-300) |
| A350 | 2 silniki, szeroki kadłub | 270–350 | 475 | 2006 | 2012 (plan.) | połowa 2013 (plan.) Qatar Airways | |
| A380 | 4 silniki, dwa pokłady, szeroki kadłub[24] | 555 | 853 | 2002 | 27 kwietnia 2005 | 15 października 2007 Singapore Airlines |
Pod koniec lat dziewięćdziesiątych Airbus stawał się coraz bardziej zainteresowany rozszerzeniem działalności na rynek lotnictwa wojskowego. Ekspansja na rynku samolotów wojskowych jest pożądana, ponieważ zmniejsza niebezpieczeństwo kryzysu Airbusa w wypadku problemów na rynku cywilnym. Pojawiły się dwie główne drogi rozwoju: powietrzne tankowce reprezentowane przez modele A310 MRTT i A330 MRTT oraz samoloty transportowe, których przedstawicielem jest A400M.
W styczniu 1999 roku Airbus ustanowił odrębną spółkę - Airbus Military SAS - w celu rozwoju i produkcji samolotów transportowych Airbus A400M[25]. Samolot A400M jest rozwijany przez kilka państw członkowskich NATO takich jak: Belgia, Francja, Niemcy, Luksemburg, Hiszpania, Turcja i Wielka Brytania, jako alternatywę dla zagranicznych samolotów transportowych, takich jak ukraiński Antonow An-124[26] i amerykański Lockheed C-130 Hercules[27][28]. Projekt A400M był kilkukrotnie opóźniany[29][30]. Airbus zagroził, że anuluje cały projekt, jeżeli nie otrzyma dotacji państwowych[31].
25 lutego 2008 roku ogłoszono, że Airbus wygrał zamówienie ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich na trzy powietrze tankowce zaadoptowane z samolotów pasażerskich A330[32]. 1 marca 2008 roku ogłoszono, że konsorcjum Airbus i Northrop Grumman wygrało kontrakt o wartości 35 miliardów dolarów na budowę 179 nowych powietrznych tankowców KC-45A przeznaczonych dla Sił Powietrznych USA[33]. Na decyzję formalną skargę złożył Boeing[34][35], przez co kontrakt został anulowany i przeznaczony do ponownego rozpatrzenia[36][37]. Ostatecznie postępowanie przetargowe wygrał zmodyfikowany Boeing KC-767, który otrzyma oznaczenie wojskowe KC-46A. Airbus nie oprotestował tej decyzji.[38]
W 2009 roku EADS połączyło Airbus Military SAS/AMSL i EADS-CASA/MTAD pod nazwą Airbus Military, który włączono do Airbusa jako dział odpowiedzialny za produkcję wojskową. Jego siedziba główna znajduje się w Madrycie, zakłady produkcyjne w Sewilli produkują obecnie modele CASY: C-212, CN-235 i C-295 oraz zajmować się będą finalnym montażem A400M, zakłady w Getafe odpowiadają za wyposażanie samolotów A330 MRTT.[39] W 2011 roku produkcja Airbus Military wyniosła 3 C-212, 7 CN-235, 10 C-295 i 6 A330 MRTT.[40]
Lista samolotów Airbus Military:
Dane z dnia 31 grudnia 2011, w służbie pozostaje 6645 samolotów rodziny A3XX.
| Razem | 2011 | 2010 | 2009 | 2008 | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 | 2002 | 2001 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | |
| Zamówienia | 11479 | 1419 | 574 | 271 | 777 | 1341 | 790 | 1055 | 370 | 284 | 300 | 375 | 520 | 476 | 556 | 460 |
| Dostawy | 7042 | 534 | 510 | 498 | 483 | 453 | 434 | 378 | 320 | 305 | 303 | 325 | 311 | 294 | 229 | 182 |
| 1996 | 1995 | 1994 | 1993 | 1992 | 1991 | 1990 | 1989 | 1988 | 1987 | 1986 | 1985 | 1984 | 1983 | 1982 | 1981 | 1980 | 1979 | 1978 | 1977 | 1976 | 1975 | 1974 | |
| Zamówienia | 326 | 106 | 125 | 38 | 136 | 101 | 404 | 421 | |||||||||||||||
| Dostawy | 126 | 124 | 123 | 138 | 157 | 163 | 95 | 105 | 61 | 32 | 29 | 42 | 48 | 36 | 46 | 38 | 39 | 26 | 15 | 15 | 13 | 8 | 4 |
Dane szczegółowe: <http://www.airbus.com/company/market/orders-deliveries/>
| Model | Dostawy w 2011 | Zamówienia w 2011 | Zapas zamówień | Dostarczono | W służbie |
|---|---|---|---|---|---|
| A300 | 561 | 368 | |||
| A310 | 255 | 186 | |||
| A3201 | 421 | 1348 | 3345 | 4947 | 4829 |
| A330 | 87 | 85 | 349 | 837 | 831 |
| A340 | 0 | -2 | 2 | 375 | 364 |
| A350 | 0 | -41 | 555 | 0 | 0 |
| A380 | 26 | 19 | 186 | 67 | 67 |
| Suma | 534 | 1419 | 4437 | 7042 | 6645 |
| Dane na 31 grudnia 2011; 1Rodzina A320 łącznie z A318, A319 i A321 | |||||
Airbus posiada kilka linii montażowych przeznaczonych dla poszczególnych modeli samolotów. Są one zlokalizowane w poszczególnych miastach:
Airbus ponadto posiada wiele innych zakładów położonych w różnych miejscach w Europie. Problem transportu poszczególnych elementów samolotów pomiędzy fabrykami rozwiązano wykorzystując do transportu części samoloty Beluga. Wyjątkiem są części do A380, które są zbyt duże, by mógł je transportować Beluga[41]. Jego elementy są transportowane na pokładzie statku do Bordeaux, a następnie poprzez specjalną trasę Itinéraire à Grand Gabarit do zakładów w Tuluzie. Pomysł z transportem elementów samolotów wykorzystał konkurent Airbusa - Boeing - który przystosował do transportu części trzy własne samoloty Boeing 747. Najnowszym zakładem jest fabryka w Tianjin w Chinach, gdzie od 2008 produkowane są maszyny A320[42].
| Oddział1 | Państwo | Liczba pracowników |
|---|---|---|
| Tuluza (Tuluza, Colomiers, Blagnac) | Francja | 16992 |
| Hamburg (Finkenwerder, Stade, Buxtehude) |  Niemcy | 13420 |
| Broughton |  Wielka Brytania | 5031 |
| Bristol (Filton) | Wielka Brytania | 4642 |
| Brema | Niemcy | 3330 |
| Madryt (Getafe, Illescas) |  Hiszpania | 2484 |
| Saint-Nazaire | Francja | 2387 |
| Nordenham | Niemcy | 2086 |
| Nantes | Francja | 1996 |
| Albert (Méaulte) | Francja | 1288 |
| Varel | Niemcy | 1191 |
| Laupheim | Niemcy | 1116 |
| Harbin |  Chińska Republika Ludowa | 1000 (otwarte pod koniec 2010 roku) |
| Kadyks (Puerto Real) | Hiszpania | 448 |
| Waszyngton (Herndon, Ashburn) |  Stany Zjednoczone | 422 |
| Wichita | Stany Zjednoczone | 200 |
| Bangalore |  Indie | 180 |
| Pekin | Chińska Republika Ludowa | 150 |
| Mobile | Stany Zjednoczone | 150 |
| Miami (Miami Springs) | Stany Zjednoczone | nieznana |
| Sewilla | Hiszpania | nieznana |
| Moskwa |  Rosja | nieznana |
| Tiencin | Chińska Republika Ludowa | planowane |
| Razem | 56966+ |
(Stan z 31 grudnia 2006)
¹ Nazwa aglomeracji / metropolii jest podana jako pierwsza, w nawiasach umieszczone są dokładne lokalizacje zakładów
| ||||||||||||||||
