| Akademia Obrony Narodowej | |
| National Defense University | |
 | |
| Data założenia | 1 października 1990 |
| Państwo |  Polska |
| Adres | Al. gen. Antoniego Chruściela "Montera" 103 00-910 Warszawa |
| Rektor | gen. dyw. dr inż. Romuald Ratajczak |
Położenie na mapie   Akademia Obrony Narodowej | |
| Na mapach: | |
| Strona internetowa | |
Akademia Obrony Narodowej (AON) – powstała z dniem 1 października 1990 na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 maja 1990 w wyniku przekształcenia Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego - najwyższej rangi cywilno-wojskowa szkoła wyższa w Polsce. Uczelnia prowadzi zarówno działalność dydaktyczną w zakresie kształcenia wyższych kadr dowódczych Wojska Polskiego jak też cywilnych specjalistów w zakresie bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Powołana jest także do prowadzenia rozległych prac badawczych w zakresie problematyki obronności i bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa międzynarodowego i sztuki wojennej, w tym strategii, sztuki operacyjnej i taktyki
Spis treści |
Akademia Sztabu Generalnego powołana została dekretem Rady Ministrów z 22 października 1947 roku[1]. Uczelnia podporządkowana była bezpośrednio szefowi Sztabu Generalnego WP.
Statutowym zadaniem ASG było rozwijanie teorii sztuki wojennej zgodnie z potrzebami sztabów i wojsk oraz zasad skutecznej obrony państwa. Przygotowywała oficerów z wyższym wykształceniem na stanowiska dowódcze i sztabowe.
Początkowo siedzibą akademii był gmach dawnej Wolnej Wszechnicy Polskiej przy ul. Opaczewskiej 2 (aktualnie ulica S. Banacha) w Warszawie. Latem 1954 akademię przeniesiono do obiektów przedwojennego Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie.
Pierwsza inauguracja roku akademickiego odbyła się 12 grudnia 1947 roku. Uczestniczyli w niej m.in. prezydent Bolesław Bierut oraz minister Obrony Narodowej marszałek Michał Rola-Żymierski. 3 kwietnia 1948 roku dekretem Rady Ministrów nadano akademii imię generała broni Karola Świerczewskiego[2].
W 1948 roku w jednostkach dydaktycznych ASG wprowadzono strukturę katedrową. Powołano wówczas katedry: taktyki ogólnej i służby sztabów, broni pancernej, artylerii, inżynieryjno-saperską, łączności, taktyki tyłów, historii wojennej oraz nauk społeczno-politycznych. W 1950 roku utworzono kolejne katedry: wojsk lotniczych i historii sztuki wojennej.
W 1953 roku, na wzór radziecki, utworzono sześć fakultetów, które pełniły rolę wydziałów: operacyjny, ogólnowojskowy, wojsk pancernych i zmechanizowanych, artylerii, rozpoznawczy i wojsk lotniczych. W 1956 roku rozwiązano fakultet operacyjny i rozpoznawczy, a rok później wojsk pancernych i zmechanizowanych. W 1960 roku rozwiązano fakultet ogólnowojskowy. Jednocześnie utworzono oddziały: wojsk rakietowych i artylerii oraz wojsk obrony przeciwlotniczej kraju i lotnictwa. Powołano również: Instytut Organizacji i Techniki Dowodzenia, Zakład Dydaktyki Wojskowej, Katedrę Taktyki Obrony przed Środkami Masowego Rażenia oraz Zespół Studiów Naukowych. W 1966 roku rozwiązano Oddział Wojsk Rakietowych i Artylerii.
Zasadniczy wpływ na powstanie środowiska naukowego ASG miała decyzje ministra obrony narodowej z 11 i 15 grudnia 1959 o nadaniu tytułu profesora nadzwyczajnego 11 oficerom posiadającym największy dorobek naukowo-dydaktyczny. Otrzymali je: gen. bryg. Mieczysław Bień, płk dypl. Jakub Broch, płk dypl. Józef Dac, płk dypl. Jan Dyda, płk dypl. Jan Kurniewicz, płk dypl. Andrzej Madejski, płk dypl. Edward Perkowicz, płk dypl. Eugeniusz Petrykowski, płk dypl. Józef Stachowski, płk dypl. Felicjan Wiśniewski i płk dypl. Remigiusz Wojtowicz. W latach 1961–1967 stopień doktora nauk wojskowych uzyskało 38 pracowników ASG. W 1967 roku uzyskano pierwsze 3 habilitacje - płk Władysław Filar, płk Kazimierz Gocyła, płk Julian Kaczmarek.
W styczniu 1964 roku na stanowisko komendanta ASG został wyznaczony gen. dyw. Józef Kuropieska, dotychczasowy dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego i absolwent przedwojennej Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W procesie nauczania generał Kuropieska czerpał wzorce obowiązujące w Wyższej Szkoły Wojennej, której długoletnim komendantem był gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba.
W latach 70. ukazały się pierwsze książki pracowników ASG z dziedziny sztuki wojennej, m.in. autorstwa prof. Juliana Kaczmarka i Kazimierza Nożki. Podjęto ogólnopolskie programy badawcze z dziedziny nauk wojskowych. Wzrósł autorytet uczelni poza granicami Polski, czego wyrazem było podjęcie na przełomie lat 70. i 80. studiów przez oficerów z: ZSRR, Czechosłowacji, Węgier i NRD.
W 1977 dokonano radykalnych zmian w strukturze uczelni. Powołano Wydział Wojsk Lądowych oraz Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Kraju. Obok wydziałów funkcjonowało wiele samodzielnych katedr.
Akademia Sztabu Generalnego była w dziejach polskiego szkolnictwa wojskowego najdłużej funkcjonującą uczelnią dowódczo-sztabową. Jej mury opuściło 6200 oficerów dyplomowanych, a ponad 4800 oficerów ukończyło studia podyplomowe i kursy wojskowe.
Kurs podstawowy w ASG trwał trzy lata. Na pierwszym roku słuchacze przerabiali zakres dowodzenia na szczeblu pułku, na drugim dywizji, a na trzecim elementy sztuki operacyjnej z ogólnym przedstawieniem zasad dowodzenia na szczeblu armii. Łącznie program kształcenia przewidywał ok. 4300 godzin zajęć dydaktycznych, w tym: 62% na przedmioty operacyjno-taktyczne, 12% na przedmioty ogólne, 5% na przedmioty specjalistyczne, 10% na przedmioty społeczno-polityczne i 11% na szkolenia i egzaminy. Oprócz zajęć teoretycznych prowadzono liczne ćwiczenia dowódczo-sztabowe i szkieletowe, w tym. tzw. ćwiczenia pociągowe polegające na wykorzystaniu transportu kolejowego jako ruchomej bazy do ćwiczeń taktycznych i operacyjnych w określonych rejonach Polski. Ważną rolę odgrywały też podróże wojskowo-historyczne oraz letnie i zimowe obozy szkoleniowe.
Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 maja 1990 roku Akademię Sztabu Generalnego z dniem 1 października 1990 roku przekształcono w Akademię Obrony Narodowej[3].
W strukturze uczelni znalazły się: Wydział Strategiczno-Obronny, Wydział Wojsk Lądowych, Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej i Wydział Nauk Humanistycznych. W skład Wydziału Nauk Humanistycznych weszli oficerowie z samodzielnych katedr specjalistycznych oraz część nauczycieli z rozwiązanej Wojskowej Akademii Politycznej. Po kilku latach wydział ten został zredukowany do Instytutu Nauk Humanistycznych. W 1997 do AON włączono na prawach wydziału Wojskowy Instytut Historyczny. W 2001 Instytut ten rozwiązano tworząc w jego miejsce Biuro Badań Historycznych podporządkowane ministrowi Obrony Narodowej.
W połowie lat 90-tych AON w działalności dydaktycznej wyraźnie wykroczyła poza sferę obronności otwierając dla studentów cywilnych nowe kierunki w postaci studiów: ekonomicznych, historycznych i zarządzania. Doprowadziło to do sytuacji, w której liczba studentów cywilnych wyraźnie przewyższała liczbę studentów wojskowych.
W 2007 podjęto proces reorganizacji uczelni tworząc: Wydział Zarządzania i Dowodzenia oraz Wydział Bezpieczeństwa Narodowego.
Akademia prowadzi badania w dziedzinie nauk wojskowych, obejmujących problemy: strategii, sztuki operacyjnej i taktyki wojsk lądowych, lotnictwa i obrony powietrznej oraz nauk humanistycznych i ekonomicznych. Prace badawcze mają charakter prognostyczny, modelowy i studyjny. AON uczestniczy też w badaniach naukowych prowadzonych przez NATO Defence College.
AON współpracuje z wyższymi uczelniami innych armii, szczególnie z akademiami Niemiec, Czech, Słowacji, Węgier, Danii, Austrii, Szwecji, Francji i USA. Uczelnia utrzymuje też kontakty z ośrodkami kształcenia: Litwy, Ukrainy, Grecji, Hiszpanii, Japonii, Chin, Korei Południowej, Indii, Pakistanu i Arabii Saudyjskiej.
Akademia Obrony Narodowej kształci studentów wojskowych i cywilnych w programach studiów wszystkich trzech stopni (od licencjackich do doktorskich). Studenci kształceni są na kierunkach: zarządzanie i dowodzenie, bezpieczeństwo, lotnictwo i logistyka, ekonomia, bezpieczeństwo narodowe, historia, europeistyka i lotnictwa.
Ważną rolę w działalności uczelni odgrywają studia podyplomowe z zakresu: obronności państwa, edukacji obronnej i zarządzania kryzysowego, bezpieczeństwa informacyjnego i zarządzania lotnictwem.
Oprócz studiów licencjackich, magisterskich i podyplomowych AON prowadzi czteroletnie studia doktoranckie (dostępne również dla osób cywilnych).
AON szkoli kadry cywilne na rzecz obronności państwa, m.in. przedstawicieli parlamentu, administracji państwowej i samorządowej. W każdym roku akademickim blisko 250 słuchaczy kształci się na Wyższych Kursach Obronnych.
W ramach organizacji studenckich Akademii Obrony Narodowej istnieją różne koła naukowe:
