| Akademia Szwedzka | |
 | |
| Rok założenia | 1786 |
| Adres | Källargränd 4, Gamla Stan, Stockholm |
| Strona www | |
Akademia Szwedzka (szw. Svenska Akademien, także De Aderton) – to niezależna organizacja, której celem jest promowanie literatury szwedzkojęzycznej i języka szwedzkiego. Akademia co roku nominuje laureata Literackiej Nagrody Nobla.
Akademia Szwedzka została założona 20 marca 1786 przez szwedzkiego króla Gustawa III. Statut został w dużej części napisany przez samego króla i przypomina statut Akademii Francuskiej. Według statutu najważniejszym zadaniem organizacji jest praca nad renhet, styrka och höghet (pol. czystością, siłą i wielkością) języka szwedzkiego. Realizację tego zadania zapewnia wydawanie przez Akademię słownika, podręcznika gramatyki oraz coroczne wyróżnienie za nadzwyczajnej jakości użycie szwedzkiego.
Po śmierci Gustawa III w roku 1792 sytuacja Akademii się pogorszyła i w roku 1795 jej działalność została wstrzymana na 2 lata. Mimo tego Akademia zachowała swoją pozycję jako najwyższy szwedzki autorytet w kwestiach literackich i językowych. W latach 20. XIX wieku działalność organizacji osłabła w wyniku ataku ze strony prekursorów nowej literatury.
W 1834 umarł stały sekretarz organizacji Nils von Rosenstein, a na jego miejsce wstąpił energiczny Bernhard von Beskow, który znacząco wzmocnił pozycję Akademii. Po śmierci Beskowa w 1868 nie udało się ustanowić sekretarza aż do roku 1884, kiedy na to stanowisko wstąpił Carl David af Wirsén. W następnym dziesięcioleciu literatura szwedzka rozwijała się w kierunku, który nie odpowiadał Wirsénowi. Spowodowało to mniejszą popularność tego ciała wśród młodszego pokolenia pisarzy.
W 1900 roku, po pewnym wahaniu, Akademia przyjęła na siebie obowiązek przyznawania Literackiej Nagrody Nobla.
Wirséna w 1912 roku na stanowisku stałego sekretarza zastąpił Erik Axel Karlfeldt. Jego 18-letni okres urzędowania stał pod znakiem przemian i modernizacji w łonie Akademii, które otworzyły ją na pisarzy nowych czasów. Pierwszą kobietą wybraną do Akademii była wybrana w 1914 roku Selma Lagerlöf. W XX wieku Akademia działała według wyznaczonego wtedy kierunku.
W związku ze sprawą Salmana Rushdiego w roku 1989 trzech członków Akademii zrezygnowało z brania udziału w jej spotkaniach. W 2005 z kolei z brania udziału w spotkaniach zrezygnował Knut Ahnlund, chcąc zaprotestować przeciwko przyznaniu Nagrody Nobla Elfriede Jelinek. Obecnie stałym sekretarzem Akademii Szwedzkiej jest pisarz i historyk Peter Englund, który objął tą funkcję 1 czerwca 2009.
Motto Akademii brzmi Snille och smak (pol. Geniusz i smak).
Akademia Szwedzka ma 18 członków zajmujących tradycyjnie numerowane miejsca:
| Miejsce | Członkowie Akademii | Ur. | Wybrany | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Lotta Lotass | 1964 | 2009 | od 20 grudnia 2009 |
| 2. | Bo Ralph | 1945 | 1999 | |
| 3. | Sture Allén | 1928 | 1980 | Stały sekretarz 1986-99 |
| 4. | Anders Olsson | 1949 | 2008 | |
| 5. | Göran Malmqvist | 1924 | 1985 | |
| 6. | Birgitta Trotzig | 1929 | 1993 | |
| 7. | Knut Ahnlund | 1923 | 1983 | Nieaktywny od 2005 |
| 8. | Jesper Svenbro | 1944 | 2006 | |
| 9. | Torgny Lindgren | 1938 | 1991 | |
| 10. | Peter Englund | 1957 | 2002 | Stały sekretarz od 1 czerwca 2009 |
| 11. | Ulf Linde | 1929 | 1977 | |
| 12. | Per Wästberg | 1933 | 1997 | |
| 13. | Gunnel Vallquist | 1918 | 1982 | |
| 14. | Kristina Lugn | 1948 | 2006 | |
| 15. | Kerstin Ekman | 1933 | 1978 | Nieaktywna od 1989 |
| 16. | Kjell Espmark | 1930 | 1981 | |
| 17. | Horace Engdahl | 1948 | 1997 | Stały sekretarz 1999-2009 |
| 18. | Katarina Frostenson | 1953 | 1992 |
| |||||
