Akcja w Celestynowie (19-20 maja 1943) – akcja uwolnienia więźniów przewożonych transportem kolejowym z lubelskiego Zamku do KL Auschwitz na stacji kolejowej w Celestynowie.
Przeprowadzenie akcji powierzono oddziałowi dyspozycyjnemu Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej "Motor 30". Na dowódcę wyznaczono kpt. Mieczysława Kurkowskiego "Mietka", a na jego zastępcę podchorążego Tadeusza Zawadzkiego ps. "Zośka". Obserwatorem z ramienia dowództwa był kapitan Adam Borys "Pług".
Akcja miała miejsce w nocy z 19 na 20 maja 1943 r. Opanowano stację kolejową, odcięto łączność telefoniczną, w tym samym czasie inny patrol opanował parowóz i sterroryzował jego obsługę. Główna grupa harcerzy z Grup Szturmowych zaatakowała gestapowców ochraniających dołączoną do pociągu więźniarkę. Efektem tych działań było uwolnienie 49 więźniów, których bezpiecznie ewakuowano. Zginęło także pilnujących ich 4 gestapowców.
Pod koniec akcji padły nieoczekiwanie strzały od strony pociągu, które śmiertelnie raniły 2 jej uczestników: por. Stanisława Kotorowicza "Krona" i por. Włodzimierza Stysło "Jana II". Były to jedyne straty po stronie polskiej, nie licząc lekko rannego Wacława Dunin-Karwickiego ps. "Luty", który poległ w następnym roku w czasie powstania warszawskiego.
Akcja zakończyła się sukcesem i potwierdziła zdolności dowódcze "Zośki".
| ||||||||||||||||||||||||||
