Alaska

Ten artykuł dotyczy stanu USA. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Alaska
State of Alaska
Flaga stanowa Alaski Pieczęć stanowa Alaski
Przydomek: The Last Frontier Ostatnia rubież
Dewiza: North to the Future
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Juneau
Język urzędowy	brak
Mieszkańcy	Alaskan
Gubernator	Sean Parnell
Największe miasto	Anchorage
Powierzchnia  • ogółem  • lądowa  • wodna  • % wodna	na 1. miejscu 1 717 854 km² 1 481 347 km² 236 507 km² 13,77 %
Szerokość Długość Wzniesienie  • najwyższe  • średnie  • najniższe	2380 km 1300 km   6194 m 3060 m 0 m
Szerokość geograficzna	54°40'N do 71°50'N
Długość geograficzna	130°W do 173°E
Populacja (2000)	na 48. miejscu 626 932
Gęstość (2000)	na 50. miejscu 0,42 os./km²
Wejście do Unii  • kolejność  • data	49 3 stycznia 1959
Strefa czasowa Czas letni	UTC-9:00 UTC-8:00
ISO 3166-2	US-AK
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Alaska

Ten artykuł jest częścią serii: Polityka stanu Alaska Gubernator Sean Parnell Legislatura Izba Reprezentantów Senat Delegacja do Kongresu Sąd Najwyższy Podział administracyjny Polityka USA Wikiprojekt Polityka

Alaska (wymowa:/əˈlæskə/ ^?/i) – stan USA w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, nieposiadający bezpośredniego połączenia lądowego z główną częścią Stanów Zjednoczonych.

Graniczy od wschodu z Kanadą, a od zachodu przez Cieśninę Beringa z Rosją.

Dominują góry i wyżyny; szczyt Mount McKinley (6194 m n.p.m.) jest najwyższym punktem Ameryki Północnej; liczne stożki wulkaniczne. Do terytorium należą też Aleuty.

Ma największą powierzchnię spośród wszystkich stanów USA.

[edytuj] Klimat

W części południowej – umiarkowany chłodny; na Dalekiej Północy – subpolarny; zakres zmian temperatury powietrza w ciągu roku: od -71 °C w zimie do 5 °C w lecie. Zima trwa 9 miesięcy, jest więc długa i bardzo mroźna; w czasie jej trwania wieją silne wiatry osiągające prędkość do 100 km/h, występują również burze śnieżne charakterystyczne dla strefy tundry.

[edytuj] Główne rzeki

• Jukon
• Kuskokwim

[edytuj] Roślinność

W głębi lądu tajga i tundra, w zasięgu oddziaływania Prądu Alaskańskiego iglaste lasy deszczowe strefy umiarkowanej.Topole, olchy, wierzby.

[edytuj] Demografia

Alaska ma 609 050 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

• język angielski – 87,01%,
• języki eskimo-aleuckie – 4,63%,
• język hiszpański – 2,54%,
• język tagalog – 1,43%,
• język koreański – 0,96%,
• inne języki indiańskie – 0,63%^[1].

[edytuj] Religia

• Chrześcijaństwo – 69,0%
  • Protestantyzm (różne odłamy) – 47,0%
  • Katolicyzm – 14,0%
  • Prawosławie – 3,0%
  • Inne wyznania chrześcijańskie – < 0,5%
• Inne wierzenia
  • Mormoni – 4,0%
  • Świadkowie Jehowy – < 0,5%
  • Judaizm – < 0,5%
  • Buddyzm – < 0,5%
  • Islam – 1,0%
  • Hinduizm – < 0,5%
• Pozostałe religie oraz ateiści – 28%

[edytuj] Geografia

Powierzchnia stanu górzysta. Na południu góry Alaska z najwyższym szczytem Ameryki Północnej – McKinley (6194 m n.p.m.), Góry Świętego Eliasza (Góra Św. Eliasza, 5489 m n.p.m.), Góry Wrangla (Mt Bona, 5044 m n.p.m.), na północy Góry Brooksa (Michelson, 2816 m n.p.m.). W środkowej części stanu płaskowyż rozcięty dolinami rzek. Wzdłuż wybrzeża niziny. Linia brzegowa bardzo dobrze rozwinięta. Liczne półwyspy (Alaska, Kenai) i przybrzeżne wyspy (Aleuty, Archipelag Aleksandra, Kodiak, Nunivak, Wyspa Św. Wawrzyńca, Wyspy Pribyłowa). Obszar aktywny sejsmicznie. Wiele szczytów gór to czynne (m.in. Pavlof, Iliamna) i wygasłe wulkany.

[edytuj] Główne miasta

• Anchorage
• Fairbanks
• Juneau
• Sitka
• Kenai

[edytuj] Dewiza

"North to the Future" (Przez Północ do przyszłości)

[edytuj] Przydomek

"The Last Frontier" – Ostatnia granica

"The Great Land" – Wielki Stan

[edytuj] Symbole

• pardwa
• świerk sitkajski
• niezapominajka

[edytuj] Historia

• 1640 – odkrycie Alaski przez żeglarzy hiszpańskich.
• 1732 – okręt rosyjski wysłany przez dowódcę ekspedycji wojskowej Pawłuckiego (z pochodzenia Polaka) w czasie przejścia przez Cieśninę Beringa obserwuje brzeg Alaski, potwierdzając bliskość Azji i Ameryki.
• 1741 (15 i 16 lipca) – pierwsza morska ekspedycja naukowa pod dowództwem duńskiego badacza w służbie Rosji Vitusa Beringa i Rosjanina Aleksieja Czirkowa.
• 1784 – pierwsza kolonia założona przez rosyjskich handlarzy futer na wyspie Kodiak.
• 1799 – założenie przez Rosjan osady Sitka na Wyspie Baranowa, która od początku swojego istnienia aż do roku 1906 była stolicą Alaski.
• 1799-1867 – teren Alaski pod administracją Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej.
• 1867 (30 marca)^[2] – sprzedaż Alaski przez cara Imperium Rosyjskiego Aleksandra II Stanom Zjednoczonym za 7 mln 200 tys. dolarów; jednym z pierwszych amerykańskich urzędników federalnych Alaski został Polak, Włodzimierz Krzyżanowski.
• 1896 – George Carmack, Skookum Jim i Dawson Charlie odkryli złoto nad rzeką Klondike.
• 1897 – początek wielkiej "gorączki złota" wywołanej wiadomością o tonie złota przywiezionej na pokładzie parowca z Alaski do portu Seattle w stanie Waszyngton.
• 1912 – ustanowienie Terytorium Alaski.
• 1958 (9 lipca) – największe zanotowane dotąd tsunami na świecie - megatsunami w zatoce Lituya.
• 1959 (3 stycznia) – wejście Alaski do Unii (jako 49 stanu).
• 1976 - rząd decyduje o zniesieniu podatków i wprowadzeniu dywidend.

[edytuj] System polityczny

Władzę ustawodawczą na szczeblu stanowym sprawuje dwuizbowa Legislatura Alaski, złożona z Izby Reprezentantów i Senatu. Na czele władzy wykonawczej stoi gubernator, wybierany w wyborach bezpośrednich na czteroletnią kadencję.

[edytuj] Przemysł i bogactwa naturalne

Eksploatuje się ropę naftową (jedne z największych złóż na świecie), gaz ziemny, złoto, platynę, rudy miedzi, cyny, niklu, uranu. Zakłady przemysłu petrochemicznego, drzewnego, papierniczego. Rozwinięta hodowla reniferów, lisów, a także leśnictwo, myślistwo i rybołówstwo (połów łososi i śledzi). Komunikacja gł. na południu stanu: samochodowa (fragment Drogi Panamerykańskiej – Alaska Highway), kolejowa, lotnicza. Liczne rurociągi. Główne porty morskie: Valdez, Seward, Sitka. Wojskowe bazy lotnicze.

[edytuj] Uniwersytety i wyższe uczelnie

• University of Alaska

[edytuj] Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny stanu Alaska.

Podział administracyjny stanu Alaska.

Amerykański stan Alaska dzieli się na 19 okręgów (ang. borough). Występują dwa rodzaje jednostek terytorialnych:

• okręg (ang. borough),
• okręg niezorganizowany (ang. unorganized borough).

Obecnie zostało utworzonych 18 okręgów oraz 1 okręg typu niezorganizowanego. Okręg niezorganizowany dodatkowo został podzielony przez United States Census Bureau na 11 tzw. obszarów spisu powszechnego (ang. census area) w celu łatwiejszego przeprowadzenia badań statystycznych.

Sześciu okręgom nadano status skonsolidowanych miast-okręgów (ang. consolidated city-borough): Anchorage, Haines, Juneau, Sitka, Wrangell i Yakutat^[3].

Dla stanu Alaska kod Federal Information Processing Standard to liczby 02^[4].

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Dywidendy dla mieszkańców (ang.)
• Alaska Pictures (ang.)
• Mapa fizyczna Alaski (ang.)

[edytuj] Zobacz też

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Alaska

Zobacz hasło Alaska w Wikisłowniku

• Gorączka złota nad Klondike

Przypisy

e Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych Stany Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Connecticut • Dakota Południowa • Dakota Północna • Delaware • Floryda • Georgia • Hawaje • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Karolina Południowa • Karolina Północna • Kentucky • Kolorado • Luizjana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Missisipi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • Nowy Jork • Nowy Meksyk • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pensylwania • Rhode Island • Teksas • Tennessee • Utah • Vermont • Waszyngton • Wirginia • Wirginia Zachodnia • Wisconsin • Wyoming Dystrykt federalny Dystrykt Kolumbii Terytoria zależne Baker • Guam • Howland • Jarvis Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Navassa • Palmyra • Portoryko • Samoa Amerykańskie • Wake • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych