Ameryka Północna

Ten artykuł dotyczy kontynentu. Zobacz też: Mgławica Ameryka Północna.

Ameryka Północna

Ameryka Północna – zdjęcie satelitarne w naturalnych barwach. Interaktywna mapa

Ameryka Północna – mapa polityczna

Ameryka Północna na przestrzeni wieków

Nowy Jork jest drugim najbardziej zaludnionym miastem w Ameryce Północnej

Toronto jest najbardziej zaludnionym miastem w Kanadzie i szóstym najbardziej w Ameryce Północnej

Zobacz na Wikimedia Commons galerię:
Ameryki Północnej

i kategorię:
Ameryka Północna

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

[edytuj] Dane geograficzne

 Osobny artykuł: Geografia Ameryki Północnej.

Od zachodu Amerykę Północną otacza Ocean Spokojny, od północy Ocean Arktyczny, a od wschodu Ocean Atlantycki. Ameryka Północna od Azji oddzielona jest Cieśniną Beringa. Na południu łączy się z Ameryką Południową. Południowa część nazywana jest Ameryką Łacińską.

Najdalej wysunięte punkty kontynentu:

• na północy – Kap Morris Jesup (83°40′N),
• na południu – Wyspa Kokosowa (5°32′S),
• na zachodzie – Przylądek Wrangell (172°25′E),
• na wschodzie – Przylądek Północno-Wschodni (11°00′W).

Skrajne punkty lądowej części Ameryki Północnej:

• na północy – Półwysep Murchisona (71°58′N),
• na południu – Punta Mariato (7°12′N),
• na zachodzie – Przylądek Księcia Walii (168°05′W),
• na wschodzie – Cape St. Charles (55°40′W).

Rozciągłość południkowa 7,2 tys. km, równoleżnikowa 6,8 tys. km. Kontynent silnie rozczłonkowany, długość linii brzegowej 75 600 km. 8,3% Ameryki Północnej stanowią półwyspy, a 16,7% – wyspy.

Największymi półwyspami są:

• Labrador – 1430 tys. km²,
• Jukatan – 180 tys. km²,
• Kalifornijski – 144 tys. km²,
• Floryda – 110 tys. km²,
• Malville’a – 63 tys. km²,
• Seward – 50 tys. km²,
• Nowa Szkocja – 45 tys. km²,
• Alaska – 45 tys. km².

Do największych wysp należą:

• Grenlandia – 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie)
• Ziemia Baffina – 507 tys. km²,
• Wyspy Królowej Elżbiety – 419 tys. km²,
• Wyspa Wiktorii – 217 tys. km²,
• Wyspa Ellesmere'a – 196 tys. km²,
• Nowa Fundlandia – 112 tys. km²,
• Kuba – 105 tys. km²,

W Ameryce Północnej zaznacza się przewaga gór i wyżyn nad nizinami – średnia wysokość 781 m. Najwyższym punktem jest McKinley (znany też jako Denali – 6194 m) na Alasce, natomiast najniższy znajduje się w Dolinie Śmierci (86 m p.p.m.). Ponad 64% powierzchni leży powyżej 300 m. Wzdłuż zachodnich brzegów Kordyliery (aktywne sejsmicznie) z wewnętrznymi wyżynami (Kolorado, Meksykańska), wewnątrz Wielkie Równiny i Niziny Wewnętrzne, na wschodzie Appalachy. Wybrzeża wschodnie nizinne. Klimat od okołobiegunowego na północy przez umiarkowany, podzwrotnikowy i zwrotnikowy do równikowego w Ameryce Środkowej. W Kordylierach klimaty górskie. Głównymi rzekami są: Missisipi z Missouri, Mackenzie, Jukon, a jeziorami: Górne, Huron, Michigan, Wielkie Jezioro Niedźwiedzie, Wielkie Jezioro Niewolnicze, Erie. Na północy pustynie arktyczne, tundra, lasy iglaste, ku południu przechodzą w lasy mieszane i liściaste, w części środkowej prerie, na pd.-zach. półpustynie i pustynie. W Kordylierach górskie lasy iglaste i roślinność alpejska, na wybrzeżach Ameryki Środkowej lasy równikowe. Fauna zróżnicowana: wół piżmowy, renifer karibu, jeleń wirginijski, niedźwiedzie (baribal, grizzly), bizon (w rezerwatach).

[edytuj] Ludność

Amerykę Północną zamieszkuje 524 mln ludzi (dane z 2007 roku), co stanowi około 8% ludności świata, głównie biali, czarni i Indianie. Gęstość zaludnienia jest niewielka w porównaniu do średniej gęstości zaludnienia świata i wynosi 21,5 osoby/km². Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne i jest następstwem silnego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego. Najbardziej zaludnione tereny to: Bermudy – 1189 osób/km² (1994) i Barbados 607 osób/km² (1994), a najmniej zaludnione tereny to obszar Grenlandii (0,2 osób/km² – 1992) i Kanada – 3 osoby/km² (1994). Szczególnie ważnym czynnikiem wpływającym na rozmieszczenie ludności jest fakt, że ogromna powierzchnia kontynentu znajduje się pod wpływem klimatów: polarnego, subpolarnego i umiarkowanie chłodnego, co znacząco ogranicza możliwość trwałego egzystowania człowieka na północy. Kolejnym obszarem o niewielkiej koncentracji ludności są Kordyliery wraz z kotlinami śródgórskimi, a także obszary pustynne i półpustynne. W Ameryce Północnej można również wskazać obszary o wysokiej koncentracji ludności, np. pogranicze kanadyjsko-amerykańskie, północny wschód Stanów Zjednoczonych, niektóre odcinki wybrzeża Oceanu Spokojnego, a także tereny ciągnące się od Meksyku po Gwatemalę. Państwami o największej gęstości zaludnienia w Ameryce Północnej są kraje wyspiarskiej części Ameryki Środkowej.

[edytuj] Podział polityczny Ameryki Północnej

[edytuj] Państwa Ameryki Północnej i ich stolice

Lp.	Państwo	Stolica	Powierzchnia (w km²)	Ludność (1 lutego 2010)
1	Antigua i Barbuda	Saint John's	442	68 722
2	Bahamy	Nassau	13 940	301 790
3	Barbados	Bridgetown	431	281 968
4	Belize	Belmopan	22 966	279 457
5	Dominika	Roseau	754	69 029
6	Dominikana	Santo Domingo	48 730	9 234 039
7	Grenada	Saint George’s	344	90 006
8	Gwatemala	Gwatemala	108 890	15 655 188
9	Haiti	Port-au-Prince	27 750	8 108 626
10	Honduras	Tegucigalpa	112 090	9 001 204
11	Jamajka	Kingston	10 991	2 790 832
12	Kanada	Ottawa	9 976 140	33 989 040
13	Kostaryka	San José	51 100	4 678 179
14	Kuba	Hawana	100 860	13 346 676
15	Meksyk	Meksyk	1 972 550	107 563 903
16	Nikaragua	Managua	129 494	5 469 109
17	Panama	Panama	78 200	4 000 124
18	Portoryko	San Juan	9 104	4 344 259
19	Saint Kitts i Nevis	Basseterre	261	39 952
20	Saint Lucia	Castries	616	163 312
21	Saint Vincent i Grenadyny	Kingstown	389	117 534
22	Salwador	San Salvador	21 040	6 704 932
23	Stany Zjednoczone	Waszyngton	9 631 418	308 878 120
24	Trynidad i Tobago	Port of Spain	5 128	1 788 644

[edytuj] Terytoria zależne

• Anguilla
• Antyle Holenderskie
• Aruba
• Bermudy
• Brytyjskie Wyspy Dziewicze
• Grenlandia
• Gwadelupa
• Kajmany
• Martynika
• Montserrat
• Navassa
• Portoryko
• Saint-Barthélemy
• Saint-Martin
• Saint-Pierre i Miquelon
• Turks i Caicos
• Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych

[edytuj] Regiony fizycznogeograficzne

• Tarcza Kanadyjska
  • Karaiby (Indie Zachodnie)

Zobacz hasło Ameryka Północna w Wikisłowniku

e Państwa Ameryki Północnej Antigua i Barbuda • Bahamy • Barbados • Belize • Dominika • Dominikana • Grenada • Gwatemala • Haiti • Honduras • Jamajka • Kanada • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Stany Zjednoczone • Trynidad i Tobago Terytoria zależne Anguilla (Wielka Brytania) • Bermudy (Wielka Brytania) • Brytyjskie Wyspy Dziewicze (Wielka Brytania) • Grenlandia (Dania) • Gwadelupa • Kajmany (Wielka Brytania) • Martynika (Francja) • Montserrat (Wielka Brytania) • Navassa (Stany Zjednoczone) • Portoryko (Stany Zjednoczone) • Saba (Holandia) • Saint-Barthélemy (Francja) • Saint-Martin (Francja) • Saint-Pierre i Miquelon (Francja) • Sint Eustatius (Holandia) • Sint Maarten (Holandia) • Turks i Caicos (Wielka Brytania) • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (Stany Zjednoczone)

e Kontynenty Afryka Ameryka Południowa Ameryka Północna Antarktyda Australia Azja Europa Eurazja Eurafrasia Ameryka Afryka Południowa • Północna • Środkowa • Wschodnia • Zachodnia Ameryka Anglosaska • Centralna • Karaiby • Mezoameryka • Łacińska • Południowa • Północna • Środkowa Azja Bliski Wschód • Daleki Wschód • Południowa • Południowo-Wschodnia • Północna • Środkowa • Wschodnia • Zachodnia • Zakaukazie Europa Południowa • Północna • Środkowa • Wschodnia • Zachodnia Australia i Oceania Oceania • Australia • Nowa Zelandia • Melanezja • Mikronezja • Polinezja • Australazja Obszary polarne Arktyka • Antarktyka Oceany Atlantycki (Atlantyk) • Arktyczny • Indyjski • Południowy • Spokojny (Pacyfik)