| Andriej Dmitrijewicz Sacharow Андрей Дмитриевич Сахаров | |
 | |
| Data i miejsce urodzenia | 21 maja 1921 Moskwa |
| Data i miejsce śmierci | 14 grudnia 1989 Moskwa |
| Alma Mater | Uniwersytet Moskiewski |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
 Andriej Sacharow w Wikicytatach | |
Andriej Dmitrijewicz Sacharow (ros. Андрей Дмитриевич Сахаров, ur. 21 maja 1921 w Moskwie, zm. 14 grudnia 1989 w Moskwie) – radziecki fizyk jądrowy, twórca m.in. teorii indukowanej grawitacji, działacz polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Członek Rosyjskiej Akademii Nauk.
Rozpoczął studia w 1938 roku na Pedagogicznym Uniwersytecie Moskiewskim. Ukończył je w Aszchabadzie, ponieważ uczelnia moskiewska musiała zostać ewakuowana w trakcie inwazji niemieckiej. Następnie zaczął pracę laboratoryjną w Uljanowsku. Powrócił do Moskwy w 1945 roku, gdzie w 1947 roku uzyskał doktorat. Zajmował się m.in. promieniowaniem kosmicznym. W połowie 1948 roku trafił do zespołu Igora Kurczatowa, gdzie zaczął pracę w radzieckim programie jądrowym. Po śmierci Kurczatowa został szefem programu stając się współtwórcą radzieckiej bomby wodorowej. Widząc skutki dokonywanych prób odmówił dalszych badań stając się dysydentem. W 1964 roku podczas wyborów do Akademii Nauk zabrał głos atakując m.in. hołubionego przez władzę Trofima Łysenkę. Od tego czasu coraz częściej zabierał głos w sprawach społecznych i politycznych. W roku 1968 napisał długi esej Rozmyślania o postępie, pokojowym współistnieniu i wolności intelektualnej. Wydano go w nakładzie 18 mln egzemplarzy, najpierw jako samizdat, a następnie za granicą. To spowodowało ostrą reakcję władz. Został wyrzucony z pracy w ośrodku badań jądrowych i pozbawiony wszelkich tytułów. Mimo to cały czas aktywnie działał na rzecz rozbrojenia, ograniczenia potencjałów nuklearnych, demokracji i poszanowania praw człowieka. Słynął z tego, że mówił wszystko wprost - agresję na Afganistan nazywał agresją, ustrój totalitarny - ustrojem totalitarnym. Otrzymaną w 1975 roku Nagrodę Nobla przeznaczył na cele charytatywne.[1]
24 sierpnia 1974 powiedział:
 |
Został odznaczony m.in. trzykrotnie Medalem „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (12 sierpnia 1953, 20 czerwca 1956, 7 marca 1962) oraz Orderem Lenina. Był laureatem Nagrody Stalinowskiej (1953) i Nagrody Leninowskiej (1956).
Był żonaty z Jeleną Bonner.
| |||||||
