Anwar Sadat

Anwar as-Sadat
Data i miejsce urodzenia	25 grudnia 1918 Mit Abu al-Kum
Data i miejsce śmierci	6 października 1981 Kair
3. Prezydent Arabskiej Republiki Egiptu
Przynależność polityczna	Arabska Unia Socjalistyczna (do 1977) Narodowa Partia Demokratyczna (od 1977)
Okres urzędowania	od 15 października 1970 do 6 października 1981
Poprzednik	Gamal Abdel Naser
Następca	Hosni Mubarak
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Anwar as-Sadat, arab. أنور السادات (ur. 25 grudnia 1918 w Mit Abu al-Kum, zm. 6 października 1981 w Kairze) – egipski polityk i prezydent w latach 1970-1981.

[edytuj] Życiorys

Brał udział w zamachu stanu w 1952, który zdetronizował króla Faruka I. W 1969, po piastowaniu rozmaitych stanowisk w egipskim parlamencie został wybrany wiceprezydentem. Gdy prezydent Gamal Abdel Naser zmarł w 1970, Sadat został jego następcą.

W 1973 razem z Syrią Sadat wypowiedział wojnę Izraelowi, próbując odzyskać część półwyspu Synaj, zdobytego przez Izrael w wojnie sześciodniowej. Relatywnie dobre rezultaty egipskiej armii w wojnie Jom Kippur poprawiły nastroje w Egipcie, umożliwiając ustanowienie 5 lat później pokoju.

19 listopada 1977 Sadat jako pierwszy arabski przywódca przyjechał (zaproszony przez Menachema Begina, premiera Izraela) z oficjalną wizytą do Izraela. Spotkał się z izraelskim premierem i przemówił w Knesecie. Wizyta zaowocowała wkrótce w traktacie pokojowym podpisanym w Camp David, za który obaj przywódcy otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla. Sadat został również uznany człowiekiem roku tygodnika "Time" w 1977.

Pokój z Izraelem został bardzo źle przyjęty przez radykalne organizacje islamskie, zwłaszcza ze względu na zapisy w traktacie pokojowym, zabraniające Egiptowi używać argumentu siły, który był uznawany przez fundamentalistów islamskich jako jedyny możliwy argument wobec Izraela.

We wrześniu 1981 w Egipcie zaczęły się represje wobec organizacji islamskich, także studenckich, w wyniku których aresztowano prawie 1600 osób. 6 października tego samego roku Sadat został zamordowany przez członków islamskiej radykalnej organizacji Egipski Dżihad, która sprzeciwiała się negocjacjom pokojowym z Izraelem i represjom wrześniowym.

Następcą Sadata na stanowisku prezydenta został dotychczasowy wiceprezydent Hosni Mubarak. Wykorzystał on pretekst zamachu na Sadata, by móc po dojściu do władzy represjonować, torturować i skazywać bez wyroku członków islamskich organizacji radykalnych.

[edytuj] Zamach

Zamachu dokonano 6 października 1981 roku, podczas parady z okazji rocznicy przekroczenia przez egipską armię Kanału Sueskiego. Prezydent siedzący na trybunach był chroniony przez uzbrojonych żołnierzy.

Chalid Islambuli wraz z innymi zamachowcami jechał w jednej z otwartych ciężarówek. Kiedy samochód przejeżdżał obok trybuny, Islambuli wyskoczył z niego i wyrzucił trzy granaty w stronę trybuny krzycząc: "Śmierć faraonowi!", a jego towarzysze otworzyli ogień. On sam podbiegł do ludzi i zaczął strzelać z pistoletu maszynowego – trafił kilkadziesiąt razy w Sadata, w tym raz śmiertelnie w aortę.

Oprócz Sadata w trakcie zamachu zginęło też 11 innych osób. Istambuli i 3 inni zamachowcy zostali straceni przez rozstrzelanie.

[edytuj] Bibliografia

• 8 zamachów uwiecznionych na taśmie (pol.). AHistoria.pl, 2011-03-16. [dostęp 2011-03-17].

e Prezydenci Egiptu Muhammad Nadżib • Gamal Abdel Naser • Anwar Sadat • Sufi Abu Taleb (pełniący obowiązki) • Hosni Mubarak • Mohamed Hussein Tantawi¹ ¹ – jako przewodniczący Najwyższej Rady Sił Zbrojnych

e Władcy i prezydenci Egiptu Starożytny Egipt (ok. 6000 p.n.e.-30 p.n.e.) patrz: Królowie Starożytnego Egiptu (Faraonowie) Tulunidzi (868–905) Ahmad Ibn Tulun • Chumarawajh • Dżajsz Ibn Chumarawajh • Harun Ibn Chumarawajh • Szajban Ichszydydzi (935–969) Muhammad Ibn Tughdż • Abu al-Kasim Unudżur • Abu al-Hasan Ali • Abu al-Misk Kafur • Abu al-Fawaris Ahmad Fatymidzi (969–1171) Al-Mu'izz • Al-Aziz • Al-Hakim • Az-Zahir • Al-Mustansir • Al-Musta'li • Al-Amir • Al-Hafiz • Az-Zafir • Al-Fa'iz • Al-Adid Ajjubidzi (1171–1250) Saladyn • Al-Aziz Usman • Al-Mansur Muhammad • Al-Adil Sajf ad-Din • Al-Kamil Muhammad • Al-Adil Abu Bakr • As-Salih Ajjub • Al-Mu'azzam Turan Szah Mamelucy (1250–1517) Ajbak • Al-Mansur Ali • Kutuz • Bajbars • Baraka Chan • Salamisz • Kalawun • Al-Aszraf Chalil • An-Nasir Muhammad • Al-Adil Kitbuga • Ladżin • An-Nasir Muhammad • Al-Muzaffar Bajbars • An-Nasir Muhammad • Al-Mansur Abu Bakr • Kudżuk • An-Nasir Ahmad • As-Salih Isma'il • Al-Kamil Szaban • Al-Muzaffar Hadżdżi • An-Nasir Hasan • As-Salih Salih • An-Nasir Hasan • Al-Mansur Muhammad • Al-Aszraf Szaban • Al-Mansur Ali • As-Salih al-Mansur Hadżdżi • Barkuk • As-Salih al-Mansur Hadżdżi • Barkuk • An-Nasir Faradż • Al-Mansur Abd-al-Aziz • An-Nasir Faradż • Al-Musta'in • Al-Mu'ajjad Szajch • Al-Muzaffar Ahmad • Az-Zahir Tatar • As-Salih Muhammad • Barsbaj • Al-Aziz Jusuf • Czakmak • Al-Mansur Usman • Al-Aszraf Inal • Al-Mu'ajjad Ahmad • Chuszkadan • Jalbaj • Timurbugha • Ka'itbaj • An-Nasir Muhammad II • Kansuh • Dżanpulat • Al-Adil Tumanbaj • Kansuh al-Ghauri • Al-Aszraf Tumanbaj Osmanowie (1517–1924) Selim I Groźny • Sulejman I Wspaniały • Selim II • Murad III • Mehmed III • Ahmed I • Mustafa I • Osman II • Mustafa I • Murad IV • Ibrahim I • Mehmed IV • Sulejman II • Ahmed II • Mustafa II • Ahmed III • Mahmud I • Osman III • Mustafa III • Abdulhamid I • Selim III • Mustafa IV • Mahmud II • Abdulmecid I • Abdulaziz • Murad V • Abdulhamid II • Mehmed V • Mehmed VI • Abdülmecid II Wicekrólestwo Egiptu (1805–1914) Muhammad Ali • Ibrahim Pasza • Muhammad Ali • Abbas I • Said Pasza • Ismail Pasza • Taufik Pasza • Abbas II Hilmi Sułtanat Egiptu (1914–1922) Husajn Kāmil • Fuad I Królestwo Egiptu (1922–1953) Fuad I • Faruk I • Fuad II Arabska Republika Egiptu (od 1953) Muhammad Nadżib • Gamal Abdel Naser • Anwar Sadat • Hosni Mubarak Zjednoczona Republika Arabska (1958–1971) Gamal Abdel Naser • Anwar Sadat Zobacz też: Sułtani Imperium Osmańskiego, Wicekrólowie Egiptu, Sułtani Egiptu, Królowie Egiptu, Nil, Starożytni Egipcjanie

e Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla 1901: Dunant, Passy • 1902: Ducommun, Gobat • 1903: Cremer • 1904: IPM • 1905: Suttner • 1906: Roosevelt • 1907: Moneta, Renault • 1908: Arnoldson, Bajer • 1909: Beernaert, Estournelles de Constant • 1910: MSPB • 1911: Asser, Fried • 1912: Root • 1913: La Fontaine • 1917: Czerwony Krzyż • 1919: Wilson • 1920: Bourgeois • 1921: Branting, Lange • 1922: Nansen • 1925: Chamberlain, Dawes • 1926: Briand, Stresemann • 1927: Buisson, Quidde • 1929: Kellogg • 1930: Söderblom • 1931: Addams, Butler • 1933: Angell • 1934: Henderson • 1935: Ossietzky • 1936: Lamas • 1937: Cecil • 1938: Biuro Nansenowskie • 1944: Czerwony Krzyż • 1945: Hull • 1946: Balch, Mott • 1947: Kwakrzy • 1949: Boyd Orr • 1950: Bunche • 1951: Jouhaux • 1952: Schweitzer • 1953: Marshall • 1954: WKNZdsU • 1957: Pearson • 1958: Pire • 1959: Noel-Baker • 1960: Luthuli • 1961: Hammarskjöld • 1962: Pauling • 1963: Czerwony Krzyż • 1964: King • 1965: UNICEF • 1968: Cassin • 1969: MOP • 1970: Borlaug • 1971: Brandt • 1973: Kissinger, Lê • 1974: MacBride, Satō • 1975: Sacharow • 1976: Williams, Corrigan • 1977: AI • 1978: Sadat, Begin • 1979: Matka Teresa • 1980: Esquivel • 1981: WKNZdsU • 1982: Myrdal, Robles • 1983: Wałęsa • 1984: Tutu • 1985: Lekarze Przeciw Wojnie Nuklearnej • 1986: Wiesel • 1987: Arias • 1988: Siły pokojowe ONZ • 1989: Dalajlama • 1990: Gorbaczow • 1991: Suu Kyi • 1992: Menchú • 1993: Mandela, de Klerk • 1994: Arafat, Peres, Rabin • 1995: Pugwash, Rotblat • 1996: Belo, Ramos-Horta • 1997: ICBL, J. Williams • 1998: Hume, Trimble • 1999: Lekarze bez Granic • 2000: Kim • 2001: ONZ, Annan • 2002: Carter • 2003: Ebadi • 2004: Maathai • 2005: MAEA, ElBaradei • 2006: Grameen Bank, Yunus • 2007: MZdsZK, Gore • 2008: Ahtisaari • 2009: Obama • 2010: Liu • 2011: Johnson-Sirleaf, Gbowee, Karman