Aparat przykłębuszkowy

Aparat przykłębuszkowy zaznaczono na rysunku

Aparat przykłębuszkowy (łac. apparatus iuxtaglomerularis^[1] rzadziej complexus iuxtaglomerularis^[2]; od iuxta – przy + glomerularis – kłębuszek) – narząd receptorowo-wydzielniczy nerki, w którego skład wchodzą: komórki przykłębuszkowe, komórki plamki gęstej i komórki mezangium zewnętrznego. Dawniej do aparatu przykłębuszkowego zaliczano także komórki okołonaczyniowe (komórki Bechera)^[2][3].

[edytuj] Opis komórek wchodzących w skład aparatu przykłębuszkowego

Komórki przykłębuszkowe

Komórki te są modyfikowanymi pericytami tętniczek kłębuszków (głównie tętniczki doprowadzającej). Znane także jako komórki ziarniste z powodu widocznych ziaren w cytoplazmie. Komórkach te wydzielają reninę w odpowiedzi na:

• stymulację receptorów adrenergicznych β1,
• spadek ciśnienia perfuzji nerek (wykrytego bezpośrednio przez komórki ziarniste),
• zmniejszenie wchłaniania NaCl w plamce gęstej (często z powodu spadku filtracji kłębuszkowej lub GFR).

Komórki plamki gęstej (macula densa)

Komórki plamki gęstej są zmienionymi komórkami nabłonkia kanalika dystalnego. Macula densa reaguje na stężenie chlorku sodu (NaCl) w kanaliku dalszym oraz wydziela lokalnie (parakrynnie) wazopresynę, która działa na tętniczkę doprowadzającą i powoduje spadek filtracji kłębuszkowej, w mechanizmie cewkowo-kłębuszkowego sprzężenia zwrotnego (ang. tubulo-glomerular feedback, TGF^[4]). Wzrost filtracji kłębuszkowej lub niewłaściwe wykorzystanie sodu w proksymalnym kanaliku lub części grubej ramienia wstępującego pętli Henlego przenosi płyn do kanalika dalszego, co powoduje nieprawidłowo wysokie stężenie sodu. Kotransporter Na/Cl przenosi sód do komórek plamki gęstej. Komórki te nie mają wystarczającej ilości Na/K ATP-azy na powierzchni podstawno-bocznej aby całkowicie usunąć sód, więc dochodzi do zwiększenie ich osmolarności.

[edytuj] Funkcje aparatu przykłębuszkowego

Funkcja receptorowa – za nią odpowiedzialne są komórki plamki gęstej, które pełnią funkcję osmoreceptorów (reagują na zmianę ciśnienia osmotycznego moczu w kanaliku II rzędu). Sygnał ten przekazują przez komórki mezangium zewnętrznego do komórek przykłębuszkowych.

Funkcja wydzielnicza – komórki przykłębuszkowe mają zdolność wytwarzania reniny – enzymu, który rozpoczyna kaskadę reakcji w układzie renina-angiotensyna-aldosteron (ang. renin-angiotensyn-aldosteron system; RAAS). Efektem działania angiotensyny jest: wzrost ciśnienia krwi, indukcja wydzielania aldosteronu.

Przypisy

e Anatomia człowieka: układ moczowy Jama brzuszna Nerka Osłonki nerki powięź nerkowa • torebka tłuszczowa • włóknista (błona włóknista, błona mięśniowa) Elementy budowy kora nerki (kolumny nerkowe) • rdzeń nerki (zatoka nerkowa, piramidy nerkowe) • tkanka śródmiąższowa • płat nerki • płacik kory nerki • promień rdzeniowy • nefron Krążenie czynnościowe tętnica nerkowa → tętnica segmentowa → tętnica międzypłatowa → tętnica łukowata → tętnica międzyzrazikowa → tętniczka doprowadzająca → kłębuszek nerkowy → tętniczka odprowadzająca → tętniczka prosta (tętniczka prosta prawdziwa, tętniczka prosta rzekoma)→ żyła łukowata → żyła międzypłatowa → żyła nerkowa Kanaliki nerkowe kanalik proksymalny → pętla Henlego (ramię zstępujące, ramię wstępujące) → kanalik dystalny → kanalik zbiorczy → brodawka nerkowa → kielich mniejszy → kielich większy → miedniczka nerkowa Aparat przykłębuszkowy plamka gęsta • komórki przykłębuszkowe • mezangium (mezangium zewnętrzne) Filtracja błona podstawna ciałka nerkowego • podocyty • szczelina filtracyjna • mezangium (mezangium wewnętrzne) • płyn kanalikowy Moczowód ujście moczowodu Inne mocz (pierwotny, ostateczny) • diureza • natriureza

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.