Armagnac (armaniak) - najstarsza francuska i europejska wódka naturalna z winogron (winiak). Najstarsze udokumentowane wzmianki o handlu armaniakiem pochodzą z 1461 roku[1]. Nazwa pochodzi od francuskiego regionu Armagnac w Gaskonii, w południowo-zachodniej Francji. Armaniak uprawia się w 3 podregionach (apelacjach): Bas-Armagnac, Ténerèze, oraz Haut-Armagnac, które położone są administracyjnie w departamentach: Gers, Landes i Lot-et-Garonne. Armaniak jest produkowany przez destylację białego wina w specjalnym destylatorze i wieloletnie leżakowanie w dębowych beczkach. Rejon Armagnac zdołał uniknąć zdominowania przez wielkie koncerny, jak się to stało w przypadku koniaku i szampana. Właściciele niewielkich winnic nadal produkują swoje trunki o niepowtarzalnym smaku i często wysokiej jakości.[2]
Spis treści |
Do produkcji armaniaku oficjalnie dopuszczono 10 szczepów winogron. Jednak 4 z nich uważa się za najważniejsze:
Sok z winogron zebranych w październiku fermentuje naturalnie, bez jakichkolwiek dodatków. Powstające wino jest kwaśne i niskoalkoholowe. Główną część armaniaku (ok. 95%) otrzymuje się w procesie destylacji w specjalnym, wykonanym w całości z miedzi destylatorze. Został on opatentowany w 1918 roku i pomimo licznych ulepszeń i modyfikacji, zasada jego działania pozostała niezmieniona. W przeciwieństwie do koniaku wino do produkcji armaniaku destyluje się tylko raz, destylat ma ok 52-60% alkoholu.[3] Termin destylacji ustalany jest odgórnie dla wszystkich producentów i upływa nie później niż 31 marca roku następującego po zbiorach.
Natychmiast po destylacji armagnac jest umieszczany w 400-litrowych dębowych beczkach. Beczki są składowane w winnicach o stałej temperaturze i wilgotności. Od tego momentu w winiaku zaczynają zachodzić procesy „dojrzewania”:
Winiak pozostaje w nowych beczkach, dopóki drewno nie zostanie odpowiednio rozpuszczone. Wtedy zostaje przeniesiony do starszych beczek, by uniknąć przejścia trunku nadmiernym aromatem drewna. Tam kontynuuje dojrzewanie: rozwijają się aromaty wanilii i suszonej śliwki, pojawia się specyficzny charakter madery, a zawartość alkoholu spada systematycznie przez jego parowanie („anielska działka”). Winiak nabiera pięknego bursztynowego koloru, który później przechodzi w mahoniowy. Niekiedy, aby zapobiec dalszemu wchłanianiu garbników, co powoduje nadmierną cierpkość, przelewa się zawartość beczek do szklanych naczyń[4].
Armaniak jest sprzedawany w podziale na dwa rodzaje zależnie od składu i czasu leżakowania:
Gdy czas leżakowania jest dostatecznie długi, rozpoczyna się mieszanie: łączenie winiaków o rozmaitym pochodzenia i wieku. Zawartość alkoholu (minimum 40%) może być osiągana przez stopniowe dodawanie "petites eaux", czyli mieszanki wody destylowanej z armaniakiem. Dla potrzeb handlu przyjął się podział na trzy grupy wiekowe według czasu leżakowania najmłodszego winiaku w mieszance:
Mieszankę, której najmłodszy winiak leżakował co najmniej 10 lat określa się jako "Hors d'âge".
Roczniki, charakterystycznie dla armaniaku, odnoszą się wyłącznie do roku zbioru. Redukcja nie jest stosowana, ponieważ winiak dojrzewa w wilgotnych winnicach (nie ma parowania) i jest sprzedawany, gdy poziom alkoholu spadnie do około 40-48%. Armaniak tego rodzaju nigdy nie jest młodszy niż 10 lat, a rok zbioru jest wyraźnie zaznaczony na etykiecie.
Wiek armaniaku zatrzymuje się w chwili zabutelkowania.
