Baku (azer. Bakı, ros. Баку) – stolica i największe miasto Azerbejdżanu.
Nazwa miasta pochodzi od perskiego Badkube oznaczającego "uderzenie wiatru" w związku z częstymi i silnymi wiatrami północno-zachodnimi nawiedzającymi ten obszar. Położone w południowej części Półwyspu Apszerońskiego, na zachodnim brzegu Morza Kaspijskiego (Zatoka Bakijska). Położone w pobliżu pól naftowych oraz rafinerii. Kiedyś pola naftowe znajdowały się na terenie miasta, do tej pory (2008 r.) zostało tam kilkanaście starych pomp. Pierwszym, który wydobył ropę z dna morskiego w Baku był Polak, Witold Zglenicki. Na bakijskiej ropie naftowej fortunę zdobył Alfred Nobel, wynalazca dynamitu i fundator powszechnie znanej Nagrody Nobla.
Liczba mieszkańców: 2,05 mln (2011)[1].
W mieście znajduje się stacja kolejowa Baku. Bardzo dobrze jest rozwinięta komunikacja autobusowa – z Baku można dojechać do większości miast Azerbejdżanu i wielu rosyjskich.
Baku ubiegało się o organizację Letnich Igrzysk Olimpijskich w 2016 roku. Z tego powodu budowana jest nowa linia metra sięgająca do lotniska – 40 km od centrum miasta.
W 2012 roku miasto gościło Konkurs Piosenki Eurowizji.
- pierwsza wzmianka o osadzie na terenie dzisiejszego Baku pochodzi z II w.
- znane od V w.
- XII w. – stolica chanatu Szyrwanu
- XV-XVI w. – rezydencja władców z dynastii Szyrwanszachów
- 1509 – przyłączone do państwa perskiego (państwa Safawidów)
- 1747 – odrębny chanat azerbejdżański
- 1806 – pod panowaniem Rosji
- 1859 – miasto gubernialne
- 1917 – rządy przejęła tu Rada Delegatów Robotniczych
- 1918 – powstanie bolszewickiej Komuny Bakijskiej
- 1918 – 1920 powstanie ADR (Niezależnej Demokratycznej Republiki Azerbejdżańskiej)
- 1920 – 1991 stolica Azerbejdżańskiej SRR
- 20 stycznia 1990 – krwawe wydarzenia "Qara Yanvar" (czyli "Czarny Styczeń") - masakra na tle politycznym azerskich demonstrantów, dokonana przez Armię Radziecką w Baku (zginęło ok. 130 ludzi, wielu zostało rannych)
- 1991 – po rozpadzie ZSRR, stolica niezależnego Azerbejdżanu
Siedziba rządu Republiki Azerbejdżanu
[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne
- Iczeri-Szeher (azer. İçəri Şəhər) – twierdza z IX wieku
- meczet Mahammada z 1078 roku, zwany od XVIII w. „Złamaną Wieżą” (azer. Sınıqqala)
- Baszta Dziewicza (azer. Qız qalası) – XII wiek
- Pałac Szachów Szyrwanu (azer. Şirvanşahlar Sarayı) z XIV-XVII wieku
- Świątynia Czcicieli Ognia (azer. Atəşgah) w podbakijskiej miejscowości Surachany (azer. Suraxanı) – zrekonstruowana w XVII-XVIII wieku
- cerkiew ormiańska – XVIII wiek (zamknięta i niedostępna do zwiedzania od czasu wojny z Armenią)
- dworzec kolei elektrycznej „Sabunczyński” z 1928 roku
- Muzeum Miniaturowych Książek (azer. Miniatür Kitab Muzeyi)
- Muzeum Literatury (azer. Ədəbiyyət Muzeyi)
- Muzeum Historyczne w dawnej rezydencji Zeynalabdina Tagijewa, którą projektował polski architekt Józef Gosławski
- Muzeum Dywanów (azer. Xalça Muzeyi) – w Centrum Muzealnym
Wiele budynków zaprojektował Kazimierz Skórewicz.
- Aleja Szachidów - aleja-mauzoleum poległych bohaterów wojny z Armenią i zabitych przez Armię Radziecką w 1990 roku.
[edytuj] Urodzeni w Baku
[edytuj] Ciekawostki
Część akcji (początek) Przedwiośnia Stefana Żeromskiego dzieje się w Baku.
Dwaj polscy górnicy działający w Baku, Paweł Potocki i Witold Zglenicki zostali upamiętnieni nazwami ulic.
[edytuj] Bibliografia
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
| Stolice Azji |
|---|
| Abu Zabi, Zjednoczone Emiraty Arabskie • Ad-Dauha, Katar • Amman, Jordania • Ankara, Turcja • Astana, Kazachstan • Aszchabad, Turkmenistan • Bagdad, Irak • Baku, Azerbejdżan • Bandar Seri Begawan, Brunei • Bangkok, Tajlandia • Bejrut, Liban • Biszkek, Kirgistan • Dhaka, Bangladesz • Damaszek, Syria • Dili, Timor Wschodni • Duszanbe, Tadżykistan • Dżakarta, Indonezja • Erywań, Armenia • Hanoi, Wietnam • Islamabad, Pakistan • Jerozolima, Izrael • Kabul, Afganistan • Katmandu, Nepal • Kuala Lumpur, Malezja • Kuwejt, Kuwejt • Male, Malediwy • Manama, Bahrajn • Manila, Filipiny • Maskat, Oman • Naypyidaw, Birma • Nikozja, Cypr • Nowe Delhi, Indie • Pekin, Chiny • Phnom Penh, Kambodża • Pjongjang, Korea Północna • Rijad, Arabia Saudyjska • Sana, Jemen • Seul, Korea Południowa • Singapur, Singapur • Sri Dźajawardanapura Kotte, Sri Lanka • Taszkent, Uzbekistan • Tbilisi, Gruzja • Teheran, Iran • Thimphu, Bhutan • Tokio, Japonia • Ułan Bator, Mongolia • Wientian, Laos | | Państwa nieuznawane
na arenie międzynarodowej | |
|
Azerbejdżan
Al-Basra (Irak)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Hasło Baku w Wikisłowniku
