| Beer Szewa באר שבע | |||
| |||
 Nowoczesna zabudowa Beer Szewy | |||
| Dewiza: brak | |||
| Państwo |  Izrael | ||
| Dystrykt | Dystrykt Południowy | ||
| Burmistrz | Ruvik Danilowicz | ||
| Powierzchnia | 117,5 km² | ||
| Wysokość | 260 m n.p.m. | ||
| Ludność (2012) • liczba ludności • gęstość | 203 787▲ 1 734 os./km² | ||
Położenie na mapie Izraela   Beer Szewa באר שבע | |||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons | |||
| Strona internetowa miasta | |||
Beer Szewa (hebr. באר שבע; arab. بئر السبع, Bi′r as-Sabi; oficjalna pisownia w ang. Be'er Sheva; w większości polskich przekładów Beer-Szeba) – miasto położone w Dystrykcie Południowym w Izraelu. Jest to największe miasto pustyni Negew, często nazywane "stolicą Negewu"[1].
Spis treści |
Miasto jest położone na północnym skraju pustyni Negew, w odległości 38 kilometrów na wschód od wybrzeża Morza Śródziemnego i 120 km na południowy zachód od Jerozolimy.
W jego otoczeniu znajduje się miasteczka Lehavim, Lakija, Omer, Tel Szeva, Segev-Szalom i Ramat Hovav, kibuc Chacerim, moszawy Tifrah i Nevatim, wioski komunalne Eszel HaNasi i Giv'ot Bar, oraz arabska wioska Tirabin al-Sana.
Po uzyskaniu niepodległości przez Izrael, Beer Szewa stała się przysłowiowym "laboratorium" dla izraelskich architektów. Podjęto tu próbę stworzenia alternatywy dla standardowych rozwiązań publicznych projektów mieszkaniowych w Izraelu. Obecnie miasto jest podzielone na siedemnaście dzielnic (poza Starym Miastem i położonymi na północy osiedlami Ramot). Dzielnice mieszkaniowe są rozłożone w kształcie parasola i podzielone na cztery sub-dzielnice. Wiele dzielnic jest nazwanych kolejnymi literami alfabetu hebrajskiego lub numerami liczb. Są to m.in.: Szekhuna Alef, Bet, Gimel, Dalet, Hej, Vav, Tet, Jud-Alef, Ramot, Ramot B, Neve Noj, Ne'ot Lon, Merkaz Ezrachi, Neve Ze'ev, Darom, Stare Miasto, Nahal Beka i Nahal Aszan.
Beer Szewa znajduje się w rozległej dolinie Beer Szewy, którą płyną strumienie Beer Szewa, Kovszim i Katef. Dolina jest zieloną oazą położoną pośrodku pustyni Negew. W jej otoczeniu wznoszą się wzgórza. Dolina otwiera się w kierunku północno zachodnim, wyjściem z pustyni Negew.
Beer Szewa ma klimat pustynny (w klasyfikacji klimatów Köppena BSh) z wpływami klimatu śródziemnomorskiego. Lata są gorące i suche, a zimy chłodne i deszczowe. Średnia temperatura latem wynosi 32,3 °C, a zimą 17,7 °C (średnia z lat 1988-2000). Opady w okresie lata są rzadkością, i występują zazwyczaj w okresie zimowym od września do maja. Suma rocznych opadów atmosferycznych wynosi 204,1 mm. W okresie zimowym, w wyniku wysokiej wilgotności powietrza, w dolinie Beer Szewy występują mgły i zamglenia. W okresie letnim nadciągają z pustyni Negew burze piaskowe[2].
| Średnia temperatura i opady dla Beer Szewa | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
| Średnie najwyższe temperatury [°C] | 17 | 18 | 20 | 26 | 29 | 31 | 33 | 33 | 32 | 28 | 23 | 19 | 26 |
| Średnie najniższe temperatury [°C] | 7 | 8 | 9 | 13 | 15 | 18 | 21 | 21 | 19 | 17 | 13 | 9 | 14 |
| Opady [mm] | 49.6 | 40.4 | 30.7 | 12.9 | 2.7 | 0 | 0 | 0 | 0.4 | 5.8 | 19.7 | 41.9 | 204,1 |
| Źródło: Israel Meteorological Service 19.10.2009 | |||||||||||||
Pod względem populacji Beer Szewa jest siódmym największym miastem Izraela[3]. Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2006 w mieście żyło 185,4 tys. mieszkańców, w tym 98,9% Żydów, w znacznej większości imigrantów z krajów byłego ZSRR[4].
Populacja miasta pod względem wieku:
| Wiek (w latach) | Procent populacji w % |
|---|---|
| 0-4 | 8,0% |
| 5-9 | 7,5% |
| 10-14 | 7,2% |
| 15-19 | 7,3% |
| 20-29 | 16,5% |
| 30-44 | 19,8% |
| 45-59 | 17,8% |
| ponad 60 | 15,8% |
Źródło danych: Central Bureau of Statistics.
Pierwsi ludzie zaczęli osiedlać się na tym obszarze w epoce miedzi. Ówcześni ludzie żyli w jaskiniach, pozostawiając po sobie fragmenty metalowych narzędzi i skorupy naczyń[5]. Odkrycia archeologiczne na położonym kilka kilometrów na północ od miasta wzgórzu Tel Beer Szewa sugerują, że osadnictwo mogło rozpocząć się około 4 000 lat p.n.e.[6].
Biblia kilkakrotnie wspomina o mieście Beer Szewa istniejącym za życia Abrahama. To właśnie tutaj Abraham zawarł przymierze z królem Abimelekiem. Dlatego nazwano tę miejscowość Beer Szewa, tj. "Studnia Przysięgi"[a]. Dolina była wówczas bogata w wodę, o czym świadczą pozostałości licznych studni w okolicy. Ulice miasta były ułożone siatce, z oddzielnymi dzielnicami administracyjnymi, handlowymi, wojskowymi i mieszkalnymi[7]. Syn Abrahama, Izaak, wybudował w Beer Szewie ołtarz[b]. Również Jakub przebywał w Beer Szewie[c][d]. Po podboju Kanaanu przez Izraelitów, Beer Szewa była najdalej na południe wysuniętym miastem izraelskim. Zostało ono przyznane pokoleniom Judy i Symeona[e][f]. Prorok Eliasz schronił się w Beer Szewie, kiedy królowo Izebel kazała go zabić[g]. Synowie proroka Samuela byli sędziami w Beer Szewie[h]. Na przestrzeni wieków miasto było wielokrotnie niszczone i odbudowywane. Po podboju babilońskim miasto zostało opuszczone, a jego mieszkańcy wysiedleni do Babiloni[7]. W okresie panowania rzymskiego i panowania Bizancjum, odbudowane miasto służyło jako pierwsza linia obrony przed najazdami Nabatejczyków. Ostatni mieszkańcy opuścili miasto podczas podboju arabskiego w VII wieku.
Turcy, którzy panowali nad tą ziemią od XVI wieku, nie byli zainteresowani rozwojem miasta, które podupadło. Do XIX wieku zamieszkiwali tu tylko Beduini. Europejscy pielgrzymi wspominają o Beer Szewie jako o obszarze jałowej ziemi, na której żyła garstka Beduinów. Dopiero pod koniec XIX wieku Turcy wybudowali tutaj posterunek policji, drogę i kilka niewielkich budynków. Plan rozbudowy miasta przygotowali niemieccy i szwajcarscy architekci. Przygotowali oni siatkę ulic, której wzór zachował się do tej pory na Starym Mieście. Wszystkie domy budowane w tym okresie były jednopiętrowymi budynkami. Nad całością górował dwupiętrowy gmach posterunku policji[8]. Podczas I wojny światowej Turcy wybudowali wojskową linię kolejową do Beer Szewy. W dniu 30 października 1915, w uroczystości otwarcia linii kolejowej uczestniczył Ahmed Dżemal. Budowa tej linii była bardzo ważna dla tureckiej armii walczącej z Brytyjczykami stacjonującymi w Egipcie[9]. Beer Szewa odegrała ważną rolę podczas brytyjskiej kampanii na Synaju i w Palestynie. 31 października 1917 australijska 4 Brygada Lekkiej Kawalerii zdobyła Beer Szewę. Była to ostatnia szarża kawalerii w historii brytyjskiej armii. Na skraju Starego Miasta znajduje się wojskowy cmentarz z grobami australijskich i brytyjskich żołnierzy poległych w bitwie o miasto. Zdobycie tutejszych studni z wodą było bardzo ważne i umożliwiło Brytyjczykom prowadzenie dalszych operacji militarnych w Palestynie[10].
W następnych latach miasto było ważnym ośrodkiem brytyjskiej administracji w Mandacie Palestyny. W maju 1918 uruchomiono komercyjne połączenia kolejowe na linii z Rafah do Beer Szewy. Po arabskich rozruchach w 1928 i w latach 1936-1939, większość Żydów opuściła miasto. Przyjęta 29 listopada 1947 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 przyznała Beer Szewę państwu arabskiemu, które miało powstać w Palestynie[11]. Na samym początku I wojny arabsko-izraelskiej w maju 1948 miasto zajęły wojska egipskie. W październiku Izraelczycy przeprowadzili Operację Joav, w trakcie której doszło do bitwy o Beer Szewę i zajęcia miasta rankiem 21 października. Po wojnie Beer Szewa weszła w granice państwa Izrael.
W latach 50. XX wieku miasto rozbudowało się w kierunku północnym. W 1960 wybudowano nowoczesny Szpital Soroka, a w 1970 otworzono uniwersytet.
Nazwa miasta składa się z dwóch słów: "beer" i "szewa". Pierwsze słowo "beer" jest tłumaczone jako "studnia". Natomiast słowo "szewa" jest tłumaczone jako "przysięga" (przysięga Abrahama z Abimelekiem) lub "siedem" (siedem studni wykopanych przez Izaaka). Nazwa miasta może więc zostać przetłumaczona jako "Siedem Studni" lub "Studnia Przysięgi"[7].
| Burmistrz | Lata sprawowania urzędu |
|---|---|
| David Tuvijahu | 1950–1961 |
| Ze'ev Zrizi | 1961–1963 |
| Elijahu Nawi | 1963–1986 |
| Mosze Zilberman | 1986–1989 |
| Icchak Rager | 1989–1997 |
| David Bunfeld | 1997–1998 |
| Jaakov Turner | 1998–2008 |
| Ruvik Danilowicz | 2008–nadal |
Obecne godło miasta zostało przyjęte w 1970. Zostało zaprojektowane przez grafika Hezi Mor. Godło miasta zawiera w sobie drzewo tamaryszku, które miało być zasadzone przez Abrahama. W rejonie miasta tamaryszki powszechnie rosną. Drzewo jest symbolicznie przedstawione, jakby składało się z wielu cegieł, co wyraża rozwój budownictwa miasta. Poniżej drzewa umieszczono dwanaście stel wyobrażających dwanaście pokoleń Izraela, które zostały zgromadzone z wygnania po całym świecie i przybyły by mieszkać w mieście. Z boku widoczna jest wieża widokowa wybudowana obok ratusza miejskiego. Napis w języku hebrajskim "Vayita Eshel beveer sheva ..." jest cytatem pierwszej części wersetu z Księgi Rodzaju 21:33 "Abraham zaś zasadził w Beer-Szebie drzewo tamaryszkowe ..."[1].
Beer Szewa jest stolicą Dystryktu Południowego. Od 2008 burmistrzem miasta jest Ruvik Danilowicz, a jego zastępcą jest Jaakov Turner.
Beer Szewa posiada czternaście miast partnerskich: La Plata w Argentynie, Parramatta w Australii, Addis Abeba w Etiopii (2001), Cebu na Filipinach, Lyon we Francji (1977), Oni w Gruzji (2000), Montreal i Winnipeg w Kanadzie, Rosenheim i Wuppertal w Niemczech, Kluż-Napoka w Rumunii, Nisz w Serbii, Seattle w Stanach Zjednoczonych, oraz Adana w Turcji (2001).
W Beer Szewie ma swoją siedzibę Uniwersytet Ben-Guriona (założony w 1969). Działalność uniwersytetu jest skoncentrowana na propagowaniu idei zagospodarowania regionu Negewu. Jest to jeden z najszybciej rozwijających się uniwersytetów w Izraelu. Po upadku Związku Radzieckiego osiedliło się tutaj wielu znanych profesorów z uczelni w Leningradzie, Rydze, Moskwy, Charkowa i innych. Obok uniwersytetu działa znany na całym świecie ośrodek badań nad przyrodą pustyni. Tutejsi naukowcy bezustannie pracują nad nowymi systemami nawadniania pustyni i lepszymi rodzajami upraw rolniczych.
Współczesne miasto Beer Szewa jest ważnym ośrodkiem przemysłu maszynowego, elektronicznego, chemicznego, włókienniczego i odzieżowego, materiałów budowlanych i spożywczego. Przez miasto przechodzi rurociąg z Ejlatu do Hajfy.
Na zachód od Beer Szewy znajduje się duża baza Izraelskich Sił Powietrznych Hatserim. W 1977 otworzono tutaj słynne muzeum lotnictwa.
Miasto posiada połączenie z Tel Awiwem za pośrednictwem drogi ekspresowej nr 40 
(Kfar Saba-Qetura) i z Aszkelonem za pośrednictwem drogi ekspresowej nr 25 
(Nahal Oz-Beer Szewa-Arawa).
W mieście znajdują się dwie stacje kolejowe Israel Railways: Beer Szewa i Beer Szewa North University. Pociągi z Beer Szewy jadą do Naharijji, Hajfy i Tel Awiwu.
W odległości 10 km na północny zachód od miasta jest położony port lotniczy Taymen, który obsługuje krajowe linie lotnicze oraz czarterowe przeloty turystyczne.
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||
