| Święty | |
| Beda Czcigodny (OSB) | |
| Bǣda (Bēda) | |
| prezbiter doktor Kościoła odnowiciel Kościoła[1][2] | |
 | |
| Data urodzenia | 672 lub 673 Wearmouth k. Sunderlandu |
| Data śmierci | 25 maja 735 Jarrow Northumbria) |
| Kościół / wyznanie | rzymskokatolicki, anglikański, protestancki, prawosławny |
| Data kanonizacji | 1899 przez Leona XIII |
| Wspomnienie | 23 i 25 maja oraz 9 czerwca |
| Patron | lektorów, angielskich pisarzy, historyków i Jarrow |
| Szczególne miejsca kultu | katedra w Durham |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons | |
.jpg)
Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym, łac. Venerabilis, sang. Bǣda lub Bēda (ur. 672 w Wearmouth k. Sunderlandu w Anglii[3] lub 673[4], zm. 25 maja 735 w Jarrow) – anglosaski mnich i benedyktyn, prezbiter, związany z klasztorami w Wearmouth oraz Jarrow w Nortumbrii (obecnie klasztor Wearmouth-Jarrow ), wszechstronny uczony.
W Kościele katolickim, prawosławnym i anglikańskim uznany za świętego. W Kościele katolickim ponadto doktor Kościoła. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Anglikanie i luteranie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.
Spis treści |
Cała biografia Bedy zawarta jest w krótkiej wzmiance w jego dziele Historii kościelnej narodu angielskiego (Historia ecclesiastica gentis Anglorum). Znalazł się w klasztorze Wearmouth w wieku 7 lat jako oblat. Trzy lata później Ceolfryd zabrał go do nowo założonej filii opactwa w Jarrow. W wieku lat 19 lat został diakonem, a mając 30 został wyświęcony. Kształcił się pod kierunkiem opatów z tego klasztoru i prawdopodobnie z jednym z nich trafił do klasztoru w Jarrow. Tam spędził resztę swego życia z jednej strony na życiu przykładnego mnicha, ale z drugiej strony uczonego, zajmującego się poznawaniem wiedzy, nauczaniem i pisaniem.
Był również przyrodnikiem, wiedział, że Ziemia jest kulista[potrzebne źródło]. Opracowywał tablice paschalne na 532 lata (tablice paschalne opracowywano w cyklach 84-letnich, a od V w. 95-letnich). Jako pierwszy liczył lata od narodzenia Jezusa Chrystusa[potrzebne źródło].
Jego dzieła pisane po łacinie to komentarze do Biblii, komputy, podręczniki pisowni, retoryki, kazania, biografie, listy, homilie (z których ocalało 50) i dzieje Kościoła angielskiego. Tworzył także poezje, ale nie dorównują one jego prozie. Jego metoda egzegezy została przyjęta przez cały Kościół i obowiązywała aż do XX wieku.
Z jego dzieł wyraźnie widać, że był erudytą i posiadł wszelką ówczesną wiedzę, znał grekę i nieco hebrajskiego, znał dzieła klasyczne Pliniusza, Wergiliusza, Lukrecjusza, Owidiusza i Horacego, a także astronomię, matematykę i muzykę.
oraz:
Dzieło Historia ecclesiastica gentis Anglorum zostało przełożone na język staroangielski za czasów Alfreda Wielkiego w IX wieku, ma ono walory dokumentu historycznego.
Po śmierci Bedy jego ciało złożono w Jarrow, w kościele opackim. W roku 1030 przeniesiono je, wraz z relikwiami św. Kutberta, do katedry w Durham. W roku 1155 wydzielono je z urny wspólnej i relikwie św. Bedy złożono w nowym relikwiarzu wysadzanym drogimi kamieniami. Na 700-lecie jego urodzin (1373) wystawiono mu grobowiec w tejże katedrze. W czasie odstępstwa od wiary króla Henryka VIII sprofanowano śmiertelne szczątki św. Bedy i rozsypano je. Część z nich zdołała ocaleć.
W 836 roku Synod w Akwizgranie (Synodus Aquisgranensis) nadał mu przydomek Venerabilis - Czcigodny.
Kardynał Robert Bellarmin powiedział o Bedzie: ""Zachód mądrością swoją oświecił"".
W 1899 roku papież Leon XIII podczas kanonizacji ogłosił Bedę doktorem Kościoła[3].
Współcześnie Beda Czcigodny uznawany jest za ostatniego z ojców Kościoła zachodniego. Wcześniej za ostatniego uznawani byli Grzegorz Wielki i Izydor z Sewilli.
Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest:
W Cerkwi prawosławnej święty mnich Beda Czcigodny, ros. Преподобный Беда Достопочтенный, wzmiankowany jest w literaturze żywotów prawosławnych świętych spisanych przez Bedę[5].
Jest patronem lektorów[3], angielskich pisarzy i historyków oraz miasta Jarrow.
| |||||
