| République du Bénin Republika Beninu | |||
| |||
| Dewiza: (fr.) Fraternité, Justice, Travail (Braterstwo, Sprawiedliwość, Praca) | |||
| Hymn: L'Aube Nouvelle | |||
 | |||
| Język urzędowy | francuski | ||
| Stolica | Porto-Novo | ||
| Ustrój polityczny | republika | ||
| Głowa państwa | prezydent Yayi Boni | ||
| Szef rządu | premier Pascal Koupaki | ||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 99. na świecie 112 620 km² 2000 km² (1,78%) | ||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia | 101. na świecie 8 295 000▲ 74 osób/km² | ||
| Jednostka monetarna | frank CFA (XOF) | ||
| Niepodległość | od Francji 1 sierpnia 1960 | ||
| Strefa czasowa | UTC +1 | ||
| Kod ISO 3166 | BJ | ||
| Domena internetowa | .bj | ||
| Kod samochodowy | DY | ||
| Kod samolotowy | TY | ||
| Kod telefoniczny | +229 | ||
 | |||
| 1 Siedziba władz to Kotonu 2 Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.) 3 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.) | |||
 Multimedia w Wikimedia Commons | |||
 Hasło Benin w Wikisłowniku | |||
Benin (do 1975 pod nazwą Dahomej) – państwo w Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Burkina Faso, Nigrem, Nigerią i Togo, członek Unii Afrykańskiej.
Spis treści |
Królestwo Dahomeju powstało na bazie kilku grup etnicznych zamieszkujących tereny wokół miasta Abomey. Plemię Adżów zamieszkiwało we wczesnym średniowieczu pogranicze dzisiejszego Beninu i Togo. Zgodnie z tradycją Adżowie przybyli do południowego Beninu w XII-XIII w. i – wymieszawszy się z lokalną ludnością – stworzyli nowy lud Fonów, zwanych też "Dahomejami". Gangnihessou, (władca z dynastii Adża) założył stolicę w Abomey, jak również miasta Allada i Porto-Novo), stając się pierwszym królem niewielkiego państwa.
Jak nakazywała wielowiekowa tradycja, dahomejscy chłopcy byli często oddawani na naukę starym, doświadczonym wojownikom, od których uczyli się władania bronią i poznawali zwyczaje wojenne aż do momentu, kiedy byli na tyle dojrzali, by sami mogli zostać wojownikami. Dahomej był znany z posiadania elitarnego oddziału kobiet-wojowniczek zwanych Ahosi (pol. nasze matki), a przez Europejczyków nazywanych dahomejskimi Amazonkami. Przykładanie wielkiej wagi do wyszkolenia wojskowego spowodowało, że XIX-wieczni podróżnicy, jak Richard Francis Burton, okrzyknęli Dahomej czarną Spartą.
Jakkolwiek władcy Dahomeju byli początkowo przeciwni handlowi niewolników, był on uprawiany w całym regionie przez blisko 300 lat, przyczyniając się do powstania nazwy "Wybrzeże Niewolnicze". Obyczaj, nakazujący ścinanie części jeńców branych w licznych wojnach, przyczyniał się do ograniczania niewolników sprzedawanych handlarzom, wskutek czego liczba zmniejszyła się z około 20 tys. rocznie na początku XVII w. do 12 tys. dwieście lat później. Inną przyczyną zmniejszenia się obrotów w handlu niewolniczym był zakaz eksportu żywego towaru przez Atlantyk wprowadzony przez Wielką Brytanię i inne kraje europejskie. Handel ustał całkowicie w 1885, kiedy to ostatni portugalski statek z niewolnikami opuścił wybrzeże dzisiejszego Beninu.
Od połowy XIX w. Dahomej zaczął tracić znaczenie jako regionalna potęga militarna. To zachęciło w 1892 Francuzów do zajęcia tych terytoriów. Po dwuletnich walkach kolonizatorzy opanowali sytuację, a w 1899 tzw. Dahomej Francuski został włączony do Francuskiej Afryki Zachodniej.
W 1958 Francja przyznała Republice Dahomeju autonomię, a 1 sierpnia 1960 kraj odzyskał niepodległość. Człowiekiem, który poprowadził nową republikę ku niepodległości, był Hubert Maga.
Przez następne 12 lat krajem wstrząsały niepokoje etniczne. Doszło do kilku zamachów stanu i zmian reżimów, przy czym dominującymi politykami byli: Sourou Apithy, Hubert Maga i Justin Ahomadegbé, każdy reprezentujący inną część kraju i inne grupy etniczne. Po zamieszkach, które zakłóciły wybory w 1970, ci trzej politycy postanowili stworzyć prezydencki triumwirat i rządzić krajem kolektywnie.
W 1972 doszło do wojskowego zamachu stanu pod przywództwem Mathieu Kérékou. Kérékou zaprowadził formalnie ustrój socjalistyczny i powołał rząd kontrolowany przez Wojskową Radę Rewolucyjną (CNR). W 1975 przemianował kraj na Ludową Republikę Beninu. W 1979 CNR została rozwiązana i rozpisano demokratyczne wybory. Pod koniec lat 80. Kérékou – wobec zapaści gospodarczej kraju – zdecydował się zrezygnować z socjalizmu i skierować Benin na drogę demokracji parlamentarnej i gospodarki rynkowej.
W wyborach w 1991 przegrał z Nicéphore Soglo i stał się pierwszym afrykańskim prezydentem, który dobrowolnie ustąpił ze stanowiska. Kérékou wrócił do władzy wygrawszy wybory w 1996. W 2001, z niewielką przewagą nad przeciwnikiem, Kérékou wygrał raz jeszcze, ale opozycja zarzucała mu nieczystą grę.
Ani Kérékou ani Soglo nie startowali w wyborach w 2006, ponieważ obu zabraniała tego konstytucja ze względu na wiek lub dopuszczalną liczbę kadencji. Prezydent Kérékou jest powszechnie chwalony za to, że – inaczej niż większość afrykańskich przywódców – nie usiłował zmienić konstytucji, by pozostać dłużej na urzędzie.
Wybory 2006 zostały uznane za wolne i demokratyczne. W ich rezultacie prezydentem został Yayi Boni. Sukces demokratycznych, wielopartyjnych wyborów w Beninie sprawił, że kraj ten uznano za model demokracji w Afryce.
Kraj podzielony jest na 12 departamentów. Do 1999 było ich 6.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Beninu
Północną część kraju pokrywa sawanna z akacjami i baobabami, natomiast na wybrzeżu rosną namorzyny. Wewnątrz kraju występują lasy suche, okresowo zrzucające liście. Zdarzają się również enklawy wilgotnych, wiecznie zielonych lasów. Tutejsze parki narodowe, tj. Pendjari i W du Niger, rezerwaty dzikich zwierząt reprezentowane przez takie gatunki jak m.in. lamparty, antylopy, słonie, hieny i wiele gatunków małp, stanowią dużą atrakcję turystyczną.
Największe miasta (ludność powyżej 30 tys. mieszkańców) wg danych szacunkowych z 2009[1]
Benin to kraj rolniczy z przewagą gospodarstw karłowatych. Uprawy dające produkty eksportowe – olej palmowy i kakao – prowadzi się w wilgotniejszej, gęściej zaludnionej części południowej państwa. Miasto Kotonu jest portem i ośrodkiem przemysłowym.
Długość używanych linii kolejowych: 438 km o szerokości 1000mm [2]
Otwarta sieć kolejowa Beninu składa się z dwóch tras:
Przez teren Benin przebiega planowana Trans–West African Coastal Highway[3]. W momencie ukończenia budowy wszystkich mostów zapewni ona połączenie utwardzoną drogą państw ECOWAS.
Paolo Valente, Opowieści szeptane przez wiatr, [5], Wydawnictwo WAM, Kraków 2008
| Data | Polska nazwa | Oryginalna nazwa |
| 1 stycznia | Nowy Rok | – |
| 10 stycznia | Dzień Suwerenności Państwowej | – |
| 2 lutego | – | Eid-ul-Adha |
| 12 kwietnia | Poniedziałek wielkanocny | – |
| 2 maja | Urodziny Proroka | Eid-Milad Nnabi |
| 20 maja | Wniebowstąpienie | – |
| 1 sierpnia | Dzień Niepodległości | – |
| 15 sierpnia | Wniebowzięcie | – |
| 26 października | Dzień Sił Zbrojnych | – |
| 1 listopada | Wszystkich Świętych | – |
| 14 listopada | – | Koniec Ramadanu |
| 25 grudnia | Boże Narodzenie | – |
| |||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
