| Bernard Law Montgomery Monty | |
 Sir Bernard Law Montgomery | |
 Field Marshal | |
| Data i miejsce urodzenia | 17 listopada 1887 Londyn |
| Data i miejsce śmierci | 24 marca 1976 Alton |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | 1908–1958 |
| Siły zbrojne |  British Army |
| Jednostki | 8 Dywizja Pancerna |
| Stanowiska | dowódca: sił brytyjskich w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, sił lądowych podczas D-Day, sił brytyjskich w zachodniej Europie, zastępca naczelnego dowódcy sił NATO |
| Główne wojny i bitwy | I wojna światowa: |
| Odznaczenia | |
 .svg){kind=small}   _BAR.svg){kind=small} _BAR.svg){kind=small}                | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
Sir Bernard Law Montgomery, 1. wicehrabia Montgomery of Alamein, KG, GCB, DSO, PC, ps. Monty (ur. 17 listopada 1887 w Londynie, zm. 24 marca 1976 w Alton) – brytyjski dowódca wojskowy, marszałek polny British Army.
Spis treści |
Porucznik Bernard Montgomery rozpoczął walkę na frontach I wojnie światowej jako dowódca plutonu Royal Warwickshire Regiment. W roku 1914 znalazł się pod Ypres. 13 października prowadził kontrnatarcie pod Bailleul, gdzie został poważnie ranny w prawe płuco, a następnie w kolano. Ze szpitala wyszedł w lutym 1915 roku jako „niezdolny do służby zamorskiej”. Został odznaczony Distinguished Service Order, awansowany na kapitana i mianowany szefem sztabu rezerwowej 91 Brygady Piechoty[1].
Do Francji wrócił w roku 1916 i wziął udział w krwawej bitwie nad Sommą. Ofensywa brytyjska zakończyła się porażką. 91 Brygada Montgomery'ego, obecnie przemianowana na 104. Brygadę Piechoty, straciła 30% żołnierzy[2].
18 lipca 1918 roku został awansowany na podpułkownika i mianowany szefem sztabu 47 Dywizji Piechoty. Dowódcy wojsk Ententy zaplanowali na sierpień ostateczną ofensywę, która miała doprowadzić w ciągu trzech miesięcy do zakończenia wojny. Dywizja Monty'ego odegrała kluczową rolę w pierwszym ataku[3].
Pierwsze kilkanaście powojennych miesięcy Monty spędził w Brytyjskiej Armii Renu pełniącej rolę wojsk okupacyjnych w Nadrenii. Przetrwał radykalne cięcia w armii, ale musiał wrócić do stopnia kapitana. 1 stycznia 1921 roku został szefem sztabu 17 Brygady Piechoty stacjonującej w Cork w Irlandii. Po uzyskaniu przez Irlandię niepodległości i wojnie domowej w tym kraju, przeniesiony został do Plymouth, gdzie objął stanowisko szefa sztabu 8 Brygady Piechoty, a wkrótce potem na identyczne stanowisko w 49 Dywizji Piechoty w Yorku[4].
W styczniu 1931 roku został dowódcą swego macierzystego Royal Warwickshire Regiment, z którym udał się na Bliski Wschód. W Jerozolimie zastał armię w stanie kompletnego rozprzężenia. Zaprowadził dyscyplinę, wdrożył rygorystyczny system szkoleniowy i zlikwidował tradycyjne niedzielne parady. Po serii wykładów w indyjskiej Szkole Wojskowej w Kwecie wrócił do Anglii[5].
W 1937 otrzymał tymczasowy stopień brygadiera, a wraz z nim stanowisko dowódcy 9 Brygady Piechoty w Portsmouth[6]. W razie wybuchu wojny z Niemcami jego brygada miała wejść w skład Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego (BEF).
W listopadzie 1938 roku został ponownie wysłany do Mandatu Palestyny, gdzie tłumił arabskie powstanie (1936-1939). Do Anglii wrócił pod koniec lata 1939 roku i 29 sierpnia został dowódcą 2 Dywizji Piechoty[7].
Szlak bojowy w czasie II wojny światowej rozpoczął od kampanii francuskiej 1940 roku. Jako głównodowodzący 2 Korpusu BEF czas tzw. drôle de guerre poświęcił na szkolenie oficerów i żołnierzy. Przewidując, że uderzenie niemieckie spowoduje klęskę, zwracał przede wszyskim na ćwiczenie działań obronnych w odwrocie[8].
Bronił Dunkierki i ułatwił ewakuację żołnierzy alianckich na Wyspy Brytyjskie.W latach 1940–1942 był dowódcą korpusu w kraju.
W 1942 został skierowany do Egiptu. Dowodząc 8. Armią zahamował postępy Afrika Korps, zdążającej w kierunku Nilu. We wrześniu 1942 zatrzymał wojska niemiecko-włoskie pod Alam el-Halfa, a w listopadzie zwyciężył w II bitwie pod El Alamein. Starcie jest powszechnie uważane za punkt zwrotny w wojnie w Afryce Północnej, czemu towarzyszył słynny komentarz Churchilla: "To nie jest koniec, to nawet nie jest początek końca, to dopiero koniec początku!".
W 1943 dowodził 8. Armią podczas lądowania na Sycylii, a następnie kontynentalnej części Włoch.
Wraz z gen. Eisenhowerem i innymi wysokimi rangą oficerami opracował plan lądowania aliantów w Normandii, podczas którego był dowódcą sił lądowych. Po wylądowaniu sił pierwszego rzutu dowodził rajdem na Caen i ponosząc serię porażek oswobodził miasto miesiąc po planowanym terminie – 8 lipca.
W sierpniu 1944 został awansowany do stopnia marszałka. We wrześniu 1944 kierował operacją Market Garden. Winą za niepowodzenie obarczył niesłusznie Stanisława Sosabowskiego. Swój szlak bojowy zakończył 2 maja 1945 nad Bałtykiem w Lütjenburgu.
Został brytyjskim przedstawicielem w Międzysojuszniczej Radzie Kontroli. Karierę wojskową zakończył w 1958, piastując stanowisko zastępcy naczelnego dowódcy sił NATO.
Bernard Law Montgomery był kontrowersyjną postacią, a jego umiejętności dowódcze oceniane są bardzo rozbieżnie. Część historyków zwycięstwo pod El Alamein przypisuje w głównej mierze przewadze liczebnej i technicznej sprzymierzonych, a nie jakości dowodzenia, wskazując na duże straty własne i bardzo późno odniesione zwycięstwo – po prawie dwóch i pół roku porażek w Afryce i zwycięskim marszu dużo słabszego Afrika Korps. Z kolei działania Montgomery' ego w Europie Zachodniej w 1944 spotykają się ze słuszną krytyką wielu historyków wojskowości. Jego autorskie operacje, takie jak Goodwood i Totalize były pyrrusowymi zwycięstwami aliantów, gdyż zakończyły się wysokimi stratami własnymi, zmarnowaniem środków, niewielkimi postępami i wykonaniem tylko części zakładanych celów. Z kolei największe przedsięwzięcie Montgomery' ego, operacja Market Garden, okazało się największą klęską sprzymierzonych na froncie zachodnim w latach 1944–1945. Mimo to Montgomery określił ją jako w 90% udaną[9]. W innych sytuacjach, tak jak w Ardenach, był zbyt ostrożny i pozwalał wrogowi wymknąć się z zaciskającego się okrążenia. Ten strach przed kolejną porażka mógł być jednak spowodowany presją ze strony prasy i przełożonych po poprzednich niepowodzeniach[10].
Zmarł 24 marca 1976 w Alton. W jego pogrzebie wzięło udział wiele wojskowych delegacji zagranicznych, w tym delegacja Polski pod przewodnictwem gen. dyw. Jana Śliwińskiego i gen. bryg. w st. spocz. Franciszka Skibińskiego.
