Bieg maratoński – bieg na dystansie 42 km 195 metrów.
Spis treści |
Nazwa pochodzi od miejscowości Maraton w Grecji. Według Herodota po zwycięskiej dla Greków bitwie z Persami pod Maratonem w 490 p.n.e., armia perska zaokrętowała i wypłynęła w kierunku bezbronnych Aten. Widząc to, Grecy udali się co sił w nogach do miasta, przybywając praktycznie równocześnie z okrętami perskimi[1].
Bieg ten stał się podstawą romantycznych historii, według których posłaniec Filippides pobiegł do Aten, by obwieścić zwycięstwo i poinformować Ateńczyków, że płynie ku nim flota perska. Po przekazaniu tej wiadomości padł martwy. W 1879 r. brytyjski poeta Robert Browning napisał na kanwie tej historii znany wiersz Filippides (ang. Pheidippides).
Michel Bréal, francuski filolog, zainspirowany historią marszu zasugerował Pierre'owi de Coubertinowi, by włączył bieg na dystansie odpowiadającym odległości z Maratonu do Aten do programu pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich w Atenach.
W pierwszych igrzyskach bieg maratoński był rozgrywany na dystansie 40 km. W rzeczywistości dystans między Maratonem a Atenami wynosi 37 km, jednak postanowiono tę liczbę "zaokrąglić". Na igrzyskach w Londynie dystans zwiększono o 2195 metrów (przesuwając metę w pobliże miejsca, gdzie na trybunach siedziała królowa brytyjska). Bieg maratoński mężczyzn tradycyjnie kończy każde igrzyska olimpijskie. Maraton kobiet został włączony do programu igrzysk olimpijskich dopiero w 1984 roku w Los Angeles.
Od przeszło 100 lat na ulicach największych miast świata rozgrywane są masowe biegi uliczne m.in. na dystansie maratońskim. W przeciwieństwie do igrzysk olimpijskich i mistrzostw świata, w maratonach ulicznych udział może wziąć każdy. W największych imprezach (Londyn, Nowy Jork, Boston, Chicago, Wiedeń, Berlin) uczestniczy przeszło 30 tys. biegaczy zawodowców i amatorów. Najstarszy polski maraton organizowany jest w Dębnie. Dużą frekwencją jak na polskie warunki (około 4000 uczestników) cieszą się maratony: Poznań Maraton, Wrocław Maraton i Maraton Warszawski.
Najstarszym maratonem nowożytnym jest maraton w Bostonie (pierwsza edycja tego maratonu odbyła się 19 kwietnia 1897 roku), a w Europie - w Koszycach.
Największe maratony odbywają się: w Europie - w Berlinie (około 35 tys. uczestników) oraz w Londynie, a w Polsce - w Poznaniu (4702 uczestników w 2011 r.).
Na większości maratonów obowiązuje limit czasowy pokonania dystansu wynoszący 5 lub 6 godzin. Każda osoba, która ukończy maraton, otrzymuje pamiątkowy medal i dołącza do grona "Maratończyków".
Obecnie maratony rozgrywane są praktycznie na całym świecie nawet w miejscach tak ekstremalnych jak pustynia (Sahara-Marathon w Tunezji) czy biegun (Antarktika-Marathon). Są też Ice-Maraton (po jeziorze Bajkał przy temp. -30 st. C) czy Great Wall Marathon (po Wielkim Murze Chińskim).
Do ciekawych maratonów należy Istambul Euro-Asia Marathon, rozgrywany jednocześnie na dwóch kontynentach (trasa prowadzi przez most nad cieśniną Bosfor łączący Europę i Azję) oraz Two Oceans Marathon w Kapsztadzie, którego trasa wiedzie brzegami dwóch oceanów.
| Maratony w Polsce | ||
|---|---|---|
| Nazwa maratonu | Miejsce imprezy | Pierwsza edycja |
| Maraton Dębno | Dębno | 1969 |
| Maraton Warszawski | Warszawa | 1979 |
| Maraton Metropolii | Bydgoszcz/Toruń | 1983 |
| Wrocław Maraton | Wrocław | 1983 |
| Maraton Solidarności | Gdańsk/Gdynia/Sopot | 1995 |
| Poznań Maraton | Poznań | 2000 |
| Cracovia Maraton | Kraków | 2002 |
| Maraton Jelcz-Laskowice | Jelcz-Laskowice | 2002 |
| Łódź Maraton Dbam o Zdrowie | Łódź | 2004 |
| Silesia Marathon | Chorzów/Katowice/ Siemianowice Śląskie | 2009 |
Oficjalne międzynarodowe rekordy w biegu maratońskim są certyfikowane przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Federacji Lekkoatletycznych.[2] Ze względu na nieporównywalność warunków, wyniki muszą być weryfikowane i podlegają pewnym restrykcjom:
| czas | zawodnik | państwo | data | miejsce | |
|---|---|---|---|---|---|
| Świata | 2:03:38 | Patrick Makau |  Kenia | 25 września 2011 | Berlin |
| Europy | 2:06:36 | António Pinto |  Portugalia | 16 kwietnia 2000 | Londyn |
| Polski | 2:07:39 | Henryk Szost |  Polska | 4 marca 2012 | Ōtsu |
| czas | zawodnik | państwo | data | miejsce | |
|---|---|---|---|---|---|
| Świata | 2:15:25 | Paula Radcliffe |  Wielka Brytania | 13 kwietnia 2003 | Londyn |
| Europy | 2:15:25 | Paula Radcliffe | Wielka Brytania | 13 kwietnia 2003 | Londyn |
| Polski | 2:24:18 | Wanda Panfil | Polska | 15 kwietnia 1991 | Boston (trasa nieuznawana; oficjalnie rekord Polski ma Małgorzata Sobańska, ustanowiony na maratonie w Chicago) |
Maratony biegają też ludzie starsi. Rekordzistą świata na tym dystansie w kategorii wiekowej 81 lat i wyżej jest Polak Jerzy Kuszakiewicz.
Pierwsza kobieta, Roberta "Bobbi" Gibb pokonała dystans maratoński w 1966 r., jednak nie została oficjalnie sklasyfikowana jako uczestniczka maratonu bostońskiego. Pierwszą kobietą, która została "oficjalnie" zgłoszona do udziału w maratonie (Boston) i ukończyła maraton (mimo kilku nieprzyjemności - w zgłoszeniu podała tylko swoje inicjały imienia, a podczas samego biegu próbowano ją zepchnąć z trasy) była Kathrine Switzer w 1967 r. Uzyskała czas: 4 godz. 20 min. W ten sposób kobiety przełamały dyskryminację na maratonie.
| |||||||||||||||||||||||
