| Burt Lancaster | |||||||||
 Burt Lancaster w scenie z filmu Dolina zemsty (1951) | |||||||||
| Prawdziwe imię i nazwisko | Burton Stephen Lancaster | ||||||||
| Data i miejsce urodzenia | 2 listopada 1913 Nowy Jork | ||||||||
| Data i miejsce śmierci | 20 października 1994 Los Angeles | ||||||||
| |||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons | |||||||||
Burt Lancaster; właściwie Burton Stephen Lancaster (ur. 2 listopada 1913 w Nowym Jorku, zm. 20 października 1994 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie Elmer Gantry (1960; reż. Richard Brooks).
Spis treści |
Przyszedł na świat w protestanckiej rodzinie klasy robotniczej angielskiego pochodzenia jako jedno z pięciorga dzieci Elizabeth (z domu Roberts) i listonosza[1] Jamesa Henry'ego Lancastera. Jego dziadkowie, będący potomkami angielskich imigrantów do północnej Irlandii, wyemigrowali z Belfastu do USA, jego rodzina ze strony matki uważa się za związaną z Frederickiem Robertsem.
Dorastał we wschodnim Harlemie i spędził dużą część swojego czasu na ulicy, gdzie jego wielką pasją była gimnastyka. W 1930 roku ukończył szkołę średnią DeWitt Clinton High School w nowojorskim Bronxie. Podjął pracę w cyrku jako akrobata. Podczas II wojny światowej, Lancaster dołączył do Armii Stanów Zjednoczonych.
Początkowo nie myślał o aktorstwie. Jego ówczesna żona June Ernst pracowała jako sekretarka w agencji aktorskiej, gdzie jeden z agentów namówił go, by zgłosił się na przesłuchanie do wystawianej broadwayowskiej sztuki Dźwięk polowania (1945). Przez dwa tygodnie odtwarzał rolę sierżanta Josepha Mooney'a, która zwróciła na niego uwagę producentów filmowych i przyniosła mu nagrodę Theatre World Award. Na ekranie zadebiutował w dramacie kryminalnym Zabójcy (1946) w reżyserii Roberta Siodmaka, gdzie wystąpił u boku Avy Gardner. Zdobył znaczny rozgłos i pojawił się w dwóch kolejnych produkcjach w następnym roku; thrillerze Brutalna siła i dramacie kryminalnym noir Desert Fury.
Przez wiele lat przyjaźnił się z aktorem Kirkiem Douglasem, z którym zagrał w sześciu filmach: I Walk Alone (1948), Pojedynek w Corralu O.K. (1957), Uczeń diabła (1959), Siedem dni w maju (1964), Zwycięstwo nad Entebbe (1976) i Twardziele (1986).
Za rolę sierżanta Miltona Wardena w melodramacie wojennym Stąd do wieczności (1953; reż. Fred Zinnemann) otrzymał swoją pierwszą nominację do nagrody Oscara. W 1961 za tytułową kreacja w filmie Elmer Gantry (1960) zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszopalnowego oraz nagrodę Złotego Globu. Kolejną nominację do Oscara otrzymał za postać Roberta Franklina Strouda w biograficznym dramacie Ptasznik z Alcatraz (1962; reż. John Frankenheimer). Rola Lou Pascala w melodramacie kryminalnym Atlantic City (1980; reż. Louis Malle) z Susan Sarandon i Michelem Piccoli po raz kolejny przyniosła mu nominację do Oscara i Złotego Globu.
Ma swoją gwiazdę na hollywoodzkiej Walk of Fame. Ma ona numer 6801.
Był trzykrotnie żonaty; z June Ernst (w latach 1935-46), Normą Anderson (w latach 1946-69), z którą miał pięcioro dzieci: Jimmy, Bill, Susan, Joanna i Sighle, oraz Susan Martin (od 10 września 1990 do jego śmierci w 1994).
Zmarł po kolejnym zawale serca w swoim domu w Los Angeles na dwa tygodnie przed 81. urodzinami.
