| Choroby układu sercowo-naczyniowego | |||
| |||
Choroby układu krążenia - schorzenia dotyczące narządów i tkanek wchodzących w skład układu krążenia, a w szczególności serca, tętnic i żył, dlatego często są też nazywane chorobami układu sercowo-naczyniowego. Historycznie ich rozpoznawaniem i leczeniem zajmowała się interna. Obecnie są domeną kardiologii, natomiast operacyjnym (inwazyjnym ich leczeniem zajmują się chirurgia naczyniowa, kardiologia inwazyjna, kardiochirurgia. Leczeniem chorób naczyniowych zajmuje się też neurologia czy reumatologia.
Wraz z rozwojem cywilizacji doszło do zwiększonej zachorowalności na choroby układu krążenia, tak, że wiele z nich nazywanych jest chorobami cywilizacyjnymi. W Polsce są odpowiedzialne za 50% liczby zgonów[1], z tego najczęstszymi przyczynami zgonu jest zawał serca i udar mózgu[2].
Do chorób układu krążenia zalicza się:
Wystąpienie jakichkolwiek niepokojących objawów chorobowych, wymaga niezwłocznej konsultacji z lekarzem. Ważna jest szybka reakcja, gdyż w przypadku chorób układu krążenia tylko leczenie w odpowiednim stadium może przynieść efekty. W badaniach układu krążenia posługujemy się badaniami diagnostycznymi ogólnymi i specjalistycznymi.
Przeprowadzane badania epidemiologiczne, kliniczne i doświadczalne, rozszerzyły wiedzę związaną z istnieniem parametrów, pozwalających ocenić predyspozycje do rozwoju chorób układu krążenia, przede wszystkim powstających na podłożu miażdżycowym.
Wskaźniki te mają ułatwić:
Z praktycznego punktu widzenia, badania laboratoryjne pomocne w ocenie ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia, możemy podzielić na:
Rola nieinwazyjnych badań układu krążenia, obejmuje rozpoznawanie, monitorowanie leczenia oraz stratyfikację ryzyka. Do najczęściej zlecanych badań nieinwazyjnych zaliczamy:
W przypadku gdy wykonane badania nieinwazyjne nie są wystarczające, bądź stadium choroby jest na tyle zaawansowane że wymaga ona leczenia operacyjnego, stosuje się metody inwazyjne badań, jak np.:
Podstawą profilaktyki chorób układu krążenia jest zwalczanie czynników ryzyka poprzez:
Przewidywanie wystąpienia chorób układu krążenia, powinno się rozpocząć od oceny okresu płodowego. Biorąc pod uwagę fakt, że mała masa urodzeniowa może stanowić ryzyko choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia tętniczego, otyłości lub cukrzycy w życiu dorosłym, to istnieje potrzeba objęcia tej grupy dzieci wczesną profilaktyką. Takie działanie ma na celu zmniejszenie rozwoju tych i innych chorób w późniejszych latach życia. O skuteczności wczesnej identyfikacji u dzieci i młodzieży przekonuje fakt, że np. hiperlipoproteinemie, uznawane za najważniejszy czynnik ryzyka choroby niedokrwiennej serca, mogą być wykryte już we krwi pępowinowej.
Przeprowadzane w wielku krajach badania dostarczały i dostarczają coraz to nowych i bardziej przekonujących dowodów świadczących o znaczeniu systematycznej aktywności fizycznej w zapobieganiu chorobom układu krążenia oraz redukcji przedwczesnej umieralności. Wyniki najbardziej znanych i najczęściej cytowanych w piśmiennictwie medycznym długofalowych badań epidemiologicznych prowadzonych w Framingham, badań MRFIT, Harvard Alumni Study czy Nurses Health Study wskazują na korzystne efekty systematycznego wysiłku fizycznego w profilaktyce zmniejszenia umieralności z powodu chorób układu krążenia. Pozwoliły one na poznanie wielu mechanizmów korzystnego oddziaływania ćwiczeń fizycznych. Dowiodły też, że regularny wysiłek fizyczny w odpowiednim czasie oraz intensywności wpływa pozytywnie na metabolizm lipidów i węglowodanów, czynność śródbłonka naczyniowego, może modyfikować korzystnie stan równowagi czynnościowej między układem krzepnięcia i fibrynolizy.
Przy braku przeciwwskazań należy pamiętać, że zbyt mała dawka ćwiczeń nie przyniesie istotnych efektów fizjologicznych, nadmierny, niedostosowany do wieku, stanu zdrowia i możliwości może być potencjalnie szkodliwy. W tabeli zostały przedstawione najbardziej znane i akceptowane w wielu krajach zalecenia aktywności ruchowej.
| Aktywność ruchowa WHO 1993 | Centers for Disease Control and Prevention | American Heart Association and Prevention (CDCP) 1995 | American College of (AHA) 1996 | Europejskie Towarzystwa Sports Medicine (ACSM) 1998 | International Task Force for Prevention Naukowe EAS, ESC, ESH 1998 | of Coronary Heart Disease IAS 1998 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Częstotliwość treningu w tygodniu | 3-5 razy | codziennie | 3-6 razy | 3-5 razy | 4-5 razy | 4-5 razy |
| Intensywność ćwiczeń | 60-85% max tętna | umiarkowana | 40-60% max tętna | 60-90% max tętna | 60-75% max tętna | 60-75% max tętna |
| Czas trwania jednostki treningowej | 20-60 minut | min. 30 minut | 30-60 minut | 20-60 minut | 30-40 minut | 20-30 minut |
| Rodzaj zalecanego teningu | wysiłki wytrzymałościowe | wysiłki wytrzymałościowe | wysiłki wytrzymałościowe | wysiłki wytrzymałościowe | wysiłki wytrzymałościowe | |
| Ćwiczenia oporowe | uzupełnienie | uzupełnienie min. 2x w tygodniu 8-10 zestawów ćwiczeń po 10-15 powtórzeń | uzupełnienie min. 2x w tygodniu 8-10 zestawów ćwiczeń po 10-12 powtórzeń | |||
| Wydatek energetyczny w czasie ćwiczeń | 200 kcal/dzień, 1400kcal/tydzień | minimum 300 kcal/trening |
Osoba dorosła przed podjęciem systematycznego wysiłku fizycznego, powinna być uprzednio poddana badaniom lekarskim, gdyż u osób zamierzających podjąć intensywny, wyczerpujący trening, bądź u osób starszych obciążonych przewlekłymi chorobami, wskazana jest większa ostrożność.
|
Wiele osób wykonuje intensywny wysiłek fizyczny wbrew wyraźnym zakazom lekarskim, zapominając że powikłania kardiologiczne mogą się zdarzyć także w czasie wysiłków o małej intensywności. Z prac autorów japońskich wynika, że wiele nagłych powikłań kardiologicznych zdarzyło się podczas… gry w golfa.
Znajomość mechanizmów interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych leków stosowanych w kardiologii pozwala na uniknięcie potencjalnych zagrożeń wynikających z ich kojarzenia. W biotransformacji leków kardiologicznych najważniejszą rolę odgrywają trzy izoenzymy:
Na niepożądane reakcje lekowe są narażeni zwłaszcza ludzie starsi przyjmujący wiele leków, dlatego ważna jest znajomość tego zagadnienia, gdyż pozwala na bezpieczniejsze kojarzenie leków i uniknięcie potencjalnych interakcji. Duża zmienność osobnicza w nasileniu objawów przy wystąpieniu interakcji lekowych, wynika z przyczyn związanych z pacjentem lub lekiem, może być np. wynikiem chorób, rodzaju diety. Zmienność osobnicza nasilenia interakcji leków zależy od wielkości dawek leków, czasu trwania leczenia, kolejności oraz drogi ich stosowania.
| CYP 3A4 | CYP 2D6 | CYP 2C9 | |
|---|---|---|---|
| substraty |
|
|
|
| inhibitory | |||
| induktory | Wysoce oporny na indukcję |
