Widget
Podziel się:

Ciechanów


Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Ciechanów – wieś w woj. dolnośląskim.
Ciechanów
Herb
Herb Ciechanowa
Państwo Polska
Województwomazowieckie
Powiatciechanowski
Gminagmina miejska
ZałożonoXI wiek
Prawa miejskie1400
Prezydent miastaWaldemar Wardziński
Powierzchnia32,78 km²
Wysokość150–200 m n.p.m.
Ludność (2010)
• liczba
• gęstość

45 940
1401,5 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 23
Kod pocztowy06-400 do 06-402, 06-409 do 06-410, 06-413
Tablice rejestracyjneWCI
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Ciechanów"
Ciechanów
52°52′34″N 20°36′29″E / 52.87611, 20.60806Na mapach: 52°52′34″N 20°36′29″E / 52.87611, 20.60806
TERC
(TERYT)
1141802011
Urząd miejski
plac Jana Pawła II 6
06-400 Ciechanów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Ciechanów w Wikisłowniku
Strona internetowa

Ciechanówmiasto w województwie mazowieckim, siedziba powiatu ciechanowskiego. Położone jest ok. 100 km na północ od Warszawy, nad rzeką Łydynią.

Według danych z 30 czerwca 2010 r. miasto miało 45 163 mieszkańców[1].

Spis treści

[edytuj] Położenie

Według danych z roku 2007 Ciechanów miał obszar 32,51 km², w tym: użytki rolne: 58%, użytki leśne: 3%[2].

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 32,78 km²[3]. Miasto stanowi 3,08% powierzchni powiatu.

W latach 1975-1998 miasto było stolicą województwa ciechanowskiego.

Sąsiednie gminy:

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2005[4]:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
jednostkaosób %osób %osób %
populacja46 11210024 12452,321 98847,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1418,4742,0676,3

Information icon.svg Zobacz też: Ludność Ciechanowa.

[edytuj] Historia

Hala Pułtuska
Kamienica Brudnickich
Krzywa Hala

Prawdopodobnie w X wieku Ciechanów wraz z Mazowszem wchodzi w skład monarchii piastowskiej.[potrzebne źródło] Historycy podają, że w Ciechanowie, w miejscu gdzie dziś stoi kościół farny, we wczesnym średniowieczu stał gród warowny. Sondażowe badania archeologiczne wykazały obecność ceramiki datowanej na VII wiek. Gród posiadał obsadę zbrojną szacowaną na ok. 3 tys. zbrojnych[5]. Prawdopodobnie pod Ciechanowem został stłumiony "bunt Miecława" mający związek z reakcją pogańską. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1065 r. z dokumentu mogileńskiego wydanego przez Bolesława Szczodrego, w którym to nadaje ziemie Kościołowi[6]. W XII w. gród był wielokrotnie najeżdżany przez Pomorzan, Prusów i Jaćwingów, Litwinów, a później przez zakon krzyżacki. Stanowił ośrodek obronny na północnym Mazowszu. O znaczeniu ówczesnego Ciechanowa świadczy skupienie wokół miasta skarbów wczesnośredniowiecznych. Ciechanowskie skupisko skarbów liczy łącznie 16 znalezisk.

Ciechanów od XIII w. był siedzibą kasztelanii (potwierdzone w połowie XIII wieku). Listę kasztelanów rozpoczyna w aktach w 1254 Rethiborius Castellanus de Techanow (Racibor, Kasztelan Ciechanowa). W folklorze miejscowym i prasie lokalnej funkcjonuje pogląd, że w 1266 r. książę czerski Konrad II nadał Ciechanowowi prawa miejskie, pogląd ten jest odrzucany przez historyków a także przez PAN, za datę lokacji należy uznać rok 1400[7].

Książęta mazowieccy używali w tytulaturze tytułu: dominus et heres lub dominus et princeps Czechanoviensis (pan i władca Ciechanowa), pierwszym Piastem noszącym ten tytuł był Janusz I syn Siemowita III[8].

Pomyślny okres dla miasta trwał od XIV do XVI w. W tym czasie liczba mieszkańców sięgnęła 5 tys. Kupcy ciechanowscy handlowali nawet z odległymi miastami, odbywały się wielkie targi i zjazdy rycerstwa. Pod koniec XIV w. na mokradłach Łydyni książę Siemowit III Starszy rozpoczął budowę zamku. Jego syn, Janusz I, sprowadził do Ciechanowa zakon augustianów, którzy rozpoczęli w połowie XV w. budowę kościoła i klasztoru (obecnie kościół pw. św. Tekli).

W 1526 r., po śmierci ostatnich książąt mazowieckich, Ciechanów włączono do Korony. Miasto i okolice zostały przekazane jako wiano ślubne królowej Bonie, która przyczyniła się znacznie do rozwoju miasta.

W 1559 r. spisano w Ciechanowie prawo bartne po raz pierwszy w Polsce jako samodzielny dokument. Obejmowało ono starostwa przasnyskie oraz ciechanowskie.

Wraz z wiekiem XVII nastąpił powolny upadek miasta, spowodowany najazdami szwedzkimi i pożarami. Ciechanów długo nie mógł powrócić do dawnej świetności.

Po II rozbiorze Polski Sejm Rzeczypospolitej podniósł miasto do rangi stolicy województwa. Po III rozbiorze Ciechanów stał się prowincjonalnym miastem w powiecie przasnyskim.

W 1806 r., podczas kampanii Napoleona na Mazowszu, miasto zostało ograbione i zniszczone. W XIX w. ludność Ciechanowa aktywnie wspierała dążenia niepodległościowe. W okolicy toczyło się wiele walk powstańczych. Pod koniec XIX w. nastąpiło ożywienie gospodarcze. W 1864 r. zbudowano tu pierwszy na Mazowszu browar parowy. Trzy lata później Ciechanów stał się miastem powiatowym. W 1877 r. dotarła tu Kolej Nadwiślańska, a w 1882 r. wybudowano cukrownię.

Wybuch I wojny światowej i kilkakrotne zniszczenie zahamowały rozwój miasta. W 1915 r. pod Ciechanowem przebiegała linia frontu niemiecko-rosyjskiego.

W okresie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. podczas bitwy nad Wkrą miasto stanowiło punkt obrony bolszewickiej (mieścił się tu sztab korpusu). Wypad 203 pułku ułanów 15 sierpnia 1920 r. doprowadził do zajęcia, rozbicia sztabu i zniszczenia głównego ośrodka łączności, co stworzyło dogodne warunki do działań 5 armii gen. W. Sikorskiego i rozpoczęcia ofensywy znad Wieprza.

Wraz z odzyskaniem niepodległości, mimo trudności i kryzysów, przystąpiono do odrabiania zacofania narosłego w okresie niewoli. Następuje ożywienie gospodarcze, rozpoczęto realizację długofalowych planów rozwojowych. Szczególnie wiele uczyniono w zakresie oświaty i kultury, tworząc powszechnie akceptowany wzorzec kultury regionalnej. Ciechanów nadal pełnił funkcje powiatowe w obrębie woj. warszawskiego, a jego ludność wzrosła w latach 1921-1938 z 12 tys. do 15,5 tys. osób. Należy też podkreślić rolę, jaką w życiu miasta odgrywał 11 Pułk Ułanów Legionowych im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza.

Z 3 września na 4 września 1939 r. miasto zostało zajęte przez Niemców. Ciechanów został wcielony do Rzeszy i przemianowany na niem. Zichenau jako stolica Rejencji Ciechanowskiej. Rozpoczęła się eksterminacja ludności polskiej i żydowskiej[potrzebne źródło]. Zbudowano 3 obozy pracy, tysiące mieszkańców miasta wywieziono lub rozstrzelano. W mieście stacjonowało komando SS (skierowane m.in. do Jedwabnego).

Z okupantem walczyły tu oddziały Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Batalionów Chłopskich i Armii Ludowej. 17 stycznia 1945 r. Ciechanów został zdobyty przez oddziały Armii Czerwonej z II Frontu Białoruskiego. Dzień wcześniej, w nocy z 15 na 16 stycznia, hitlerowcy aresztowali i rozstrzelali ok. 100 mężczyzn, których podejrzewali o współpracę z podziemiem.

Po wojnie nastąpił szybki rozwój miasta. W latach 60. XX w. zbudowano kilka filii zakładów przemysłowych z Warszawy. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Nużewo. Najlepszym okresem były lata po 1975 r., kiedy Ciechanów był stolicą województwa ciechanowskiego. Po 1989 r. miasto dotknęła fala bezrobocia. W 1998 Ciechanów stał się miastem powiatowym, jako jedno z trzech byłych miast wojewódzkich, nie został powiatem grodzkim.

[edytuj] Zabytki

  • Zamek książęcy z XIV wieku – ruiny.
  • Farska Góra – grodzisko z XI (VII) w., na górze neogotycka dzwonnica (1889).
  • Kościół farny w Ciechanowie (XVI w.)
  • Ratusz (1844)
    Ratusz w Ciechanowie
  • Cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Płońskiej – założony na początku XIX w., z licznymi starymi, zabytkowymi grobami
  • Nowy cmentarz żydowski w Ciechanowie – założony pod koniec XIX w. (W Ciechanowie istniały jeszcze dwa inne cmentarze żydowskie - najstarszy i stary, które jednak obecnie nie istnieją i nie są zabytkami)
  • Średniowieczny układ urbanistyczny (z rynkiem i trójkątnym placem przedlokacyjnym)
  • Kościół poaugustiański (XVI w.) i budynek d. klasztoru (XVII w.)

[edytuj] Obiekty nieistniejące

  • kościół św. Małgorzaty - gotycki, murowany, wzmiankowany ok. 1427 r. Remontowany w 1678 r. Od połowy XVIII w. w ruinie. Rozbiórki dokonali Prusacy - po 1797 r. (lokalizacja: skrzyżowanie obecnych ulic Kilińskigo i 17-go Stycznia)
  • kościół św. Ducha - murowany, na planie kwadratu, jednonawowy - erygowany w 1533 r., remontowany w latach 1632-74. W XVIII w. w ruinie. Rozebrany po 1797 r. (lokalizacja: posesja Ropelewskich przy ul. Warszawskiej 25)
  • kościół św. Piotra - wzmiankowany w 1598 r. jako najstarsza świątynia parafialna (XII w.?) Drewniany, jednonawowy o czerech oknach. W ruinie od XVIII w. Rozebrany na pocz. wieku XIX. (lokalizacja: posesja Lenca przy ul. Augustiańskiej, róg Orylskiej)
  • Kamienica Hińczów - z końca XV w. przy ul. Rynek 5. Zachowane są tylko gotyckie piwnice (obecnie zasypane). Kamienica spłonęła w czasie Potopu w 1657 roku.
  • Kamienica Wietrzychowska - na rogu Rynku i ul. Śląskiej. Posiadała gotycką piwnicę. Kamienica istniała do czasów Potopu szwedzkiego.
  • Brama Warszawska - murowana

[edytuj] Atrakcje turystyczne

[edytuj] Gospodarka

Jest ośrodkiem przemysłu przetwórczego i precyzyjnego.[potrzebne źródło] Regionalnym browarem jest założony w 1864 roku Browar Ciechan. W Ciechanowie działa 8 dyskontów spożywczych : Kaufland , MarcPol , Carrefour (2) , Biedronka (3) , Przy Farze , Panorama oraz 1 Centrum Handlowe : Galeria Mrówka

[edytuj] Organizacje pozarządowe - gospodarcze

  • Mazowiecka Izba Gospodarcza
  • Zrzeszenie Prywatnego Handlu i Usług
  • Regionalny Ośrodek EFS
  • Stowarzyszenie Księgowych w Polsce - Oddział terenowy w Ciechanowie
  • Fundacja Gospodarcza im. Karola Marcinkowskiego w Ciechanowie
  • Europejskie Towarzystwo Rozwoju Kompetencji Społecznych im. Johna Deweya

[edytuj] Inne organizacje pozarządowe

  • „BYĆ JAK INNI" Fundacja Pomocy Dzieciom, Młodzieży i Dorosłym Niepełnosprawnym
  • Fundacja "POMÓŻ ZDROWIU"
  • Zarząd Rejonowy Polskiego Czerwonego Krzyża - Polskie Stowarzyszenie Diabetyków (Oddział Powiatowy w Ciechanowie)
  • Stowarzyszenie "AKADEMIA KULTURY"

[edytuj] Transport i komunikacja

[edytuj] Transport drogowy

Przez Ciechanów przebiegają:

  • droga krajowa 50
  • droga krajowa 60
  • droga wojewódzka 615
  • droga wojewódzka 616
  • droga wojewódzka 617

[edytuj] Transport kolejowy

Przez miasto przebiega linia kolejowa E-65 (Warszawa-Gdynia) na której znajdują się dwie stacje: Ciechanów i Ciechanów Przemysłowy.

Do 1987 roku przez miasto przebiegała trasa kolei wąskotorowej będąca częścią Mławskiej Kolei Dojazdowej

[edytuj] Komunikacja miejska

Komunikację miejską na zlecenie Urzędu Miasta Ciechanów obsługuje ZKM Ciechanów. Operator świadczy usługi na 11 liniach autobusowych. ZKM Ciechanów działa również na zlecenie gmin:

[edytuj] Nauka i oświata

[edytuj] Szkoły średnie

[edytuj] Uczelnie wyższe

[edytuj] Wspólnoty religijne

W Ciechanowie działa sześć parafii rzymskokatolickich i jedna wspólnota o charakterze ewangelicznym:

[edytuj] Parafie rzymskokatolickie

[edytuj] Inne wspólnoty

[edytuj] Kultura

  • Centrum Kultury i Sztuki w Ciechanowie
  • Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Ciechanowie
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna w Ciechanowie
  • Kino Łydynia

[edytuj] Imprezy cykliczne

  • Koncerty Wielkanocne (kwiecień)
  • Piknik Europejski (maj)
  • Ciechanovia Cantans - Międzynarodowy Festiwal Chóralny (Czerwiec)
  • Kupalnocka - Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne (czerwiec/lipiec)
  • Powrót Szwoleżerów Gwardii - biwak historyczny (sierpień)[2000/2010]
  • Dionizje - Ogólnopolski Festiwal Teatralny (wrzesień)
  • Zajazd Szlachecki (wrzesień)
  • Spotkania ze Średniowieczem (wrzesień)
  • Blues na dołku - Spotkania z bluesem (listopad/grudzień)
  • Headache - muzyka elektroniczna (styczeń)
  • Ciechanowskie Spotkania Muzealne (cyklicznie jedno spotkanie w miesiącu, przerwa w okresie wakacji)
  • Ciechanowskie Otwarte Spotkania Motocyklowe (drugi weekend maja)

[edytuj] Organizacje artystyczne

  • Moment - Teatr
  • Ludowy Zespół Artystyczny "CIECHANÓW"
  • Exodus - Teatr
  • Horrendus - Zespół Muzyki Dawnej
  • Sine Nomine - Chór, Stowarzyszenie Ciechanowskie Forum Muzyczne
  • Funny - Zespół Tańca Nowoczesnego

[edytuj] Media

[edytuj] Prasa

[edytuj] Lokalne radio

  • Katolickie Radio Ciechanów
  • RMF MAXXX Ciechanów

[edytuj] Portale internetowe

  • CiechanowOnline.pl
  • eCiechanow.pl
  • ciechanowinaczej.pl

[edytuj] Sport i rekreacja

[edytuj] Harcerstwo

  • 16 Ciechanowska Drużyna Harcerzy[10]

[edytuj] Baza sportowo-rekreacyjna

  • Stadion Miejski przy ul. 3 Maja 7
  • Pływalnia przy ul. 17 Stycznia 60B
  • Basen otwarty przy ul. Józefa Ignacego Kraszewskiego
  • Kąpielisko otwarte „Krubin"
  • Obiekt hotelowo-gastronomiczny „Olimpijski"
  • hale sportowe:
  1. hala sportowa przy ulicy Józefa Ignacego Kraszewskiego 8 im. Ireneusza Palińskiego
  2. hala widowiskowo-sportowa przy ul. 17 Stycznia 60C
  3. hala sportowa przy Szkole Podstawowej nr 3
  4. hala sportowa przy Szkole Podstawowej nr 4
  5. hala sportowa przy Szkole Podstawowej nr 7

[edytuj] Kluby sportowe

[edytuj] Sport wyczynowy

Podnoszenie ciężarów – I liga,
Petanque - II liga PFP
Piłka ręczna – PGNiG SuperLiga,
Koszykówka – III liga,
Tenis stołowy – III liga,
Kolarstwo
Piłka nożna – IV liga,
Piłka nożna - juniorzy
Piłka ręczna - juniorzy
Koszykówka - juniorzy
Pływanie
Taekwon-Do ITF
  • Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej Miejskie Ognisko „Promyk”
Taekwon-Do WTF
Kick-boxing
Brydż sportowy
Biegi lekkoatletyczne
Szachy
Jeździectwo

[edytuj] Polityka i administracja

Prezydentem miasta jest Waldemar Wardziński.

Posłowie na Sejm są wybierani z okręgu wyborczego nr 16 (Płock).

[edytuj] Okolice

  • Hotel Parkowa (Opinogóra)
  • Gospodarstwo Agroturystyczne Agrotur (Niestum)
  • Gospodarstwo Agroturystyczne Gaja (Pęchcin)
  • Gospodarstwo Agroturystyczne Uroczysko (Pniewo Wielkie)
  • Gospodarstwo Agroturystyczne Zacisze (Pajewo Szwelice)
  • Gospodarstwo Rolne Koni Wierzchownych Panderoza (Pęchcin)
  • Kraina Westernu (Sarnowa Góra)
  • Stadnina Koni Wierzchownych Agro Diana (Wola Młocka)

[edytuj] Osiedla Miejskie

  • Osiedle Nr 1 - „Powstańców Wielkopolskich"
  • Osiedle Nr 2 - „Aleksandrówka II"
  • Osiedle Nr 3 - „Aleksandrówka"
  • Osiedle Nr 4 - „Śródmieście"
  • Osiedle Nr 5 - „Płońska”
  • Osiedle Nr 6 - „Słoneczne“
  • Osiedle Nr 7 - „Przemysłowe"
  • Osiedle Nr 8 - „Kwiatowe"
  • Osiedle Nr 9 - „Bloki"
  • Osiedle Nr 10 - „Kargoszyn"
  • Osiedle Nr 11 - „Podzamcze"
  • Osiedle Nr 12 - „Zachód"

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Meudon

Kraj:  Francja
Data podpisania umowy: 4 listopada 1972
Formy współpracy:
  1. wymiana doświadczeń w zakresie funkcjonowania administracji lokalnej, wizyty delegacji oficjalnych
  2. wymiana kulturalna, koncerty zespołów, udział w Targach Bożonarodzeniowych miast partnerskich, współpraca zespołów artystycznych
  3. wymiana grup sportowych
  4. współpraca szkół - realizacja wspólnych programów edukacyjnych

[edytuj] Haldensleben

Kraj:  Niemcy
Data podpisania umowy: 25 września 1992
Formy współpracy:
  1. kontakty oficjalne, wymiana doświadczeń w zakresie funkcjonowania administracji lokalnej i przedsiębiorstw komunalnych
  2. wymiana grup dzieci i młodzieży
  3. współpraca kulturalna, wspólne warsztaty artystyczne, koncerty zespołów, uczestnictwo w imprezach kulturalnych obu miast
  4. współpraca szkół
  5. działania artystyczne plastyka ciechanowskiego Marka Zalewskiego w Haldensleben - sympozja, plenery, wystawy

[edytuj] Chmielnicki

Kraj:  Ukraina
Data podpisania umowy: 27 listopada 1997
Formy współpracy:
  1. wymiana kulturalna, koncerty zespołów artystycznych, udział w imprezach kulturalnych
  2. pośrednictwo w nawiązywaniu kontaktów gospodarczych obu miast
  3. wymiana doświadczeń w zakresie restrukturyzacji gospodarczej i przeobrażeń społecznych

[edytuj] Brezno

Kraj:  Słowacja
Data podpisania umowy: 21 czerwca 2001
Formy współpracy:
  1. wymiana kulturalna, koncerty zespołów artystycznych, udział w imprezach kulturalnych
  2. pośrednictwo w nawiązywaniu kontaktów gospodarczych obu miast
  3. wymiana doświadczeń w zakresie restrukturyzacji gospodarczej i przeobrażeń społecznych

[edytuj] Związani z Ciechanowem

Urodzeni, mieszkający lub związani z Ciechanowem, którzy mają biogram na Wikipedii:

[edytuj] Honorowi mieszkańcy, zasłużeni

[edytuj] Ciechanowskie legendy

  • Zakochany paź - miłość pazia do księżnej doprowadziła do ucieczki przed karę księcia ciechanowskiego Janusza I
  • Legenda o Łydyni - powstanie nazwy rzeki Łydynii od słów "Ale łydy ma, łydy ma" wypowiedzianych przez rybaka na widok królowej Bony pomylonej z jej służebną
  • Ciechan - rycerz osiadły z ukochaną na Farskiej Górze
  • Żabusia
  • Hanna z Ciechanowa
  • O nieszczęsnej kasztelanowej
  • Czarny pies
  • O pasterce, która chciała być królową
  • Niefortunne polowanie

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118. 
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2011-03-06].
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. 
  4. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  5. (Bogusław Gierlach "Zapiski Ciechanowskie, tom II s. 9-12, MOBN Ciechanów 1977 oraz "Studia nad archeologią średniowiecznego Mazowsza", Warszawa 1975, s. 24)
  6. (patrz: Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, t. 1, Poznań , s. 3- 5; 46-47, oraz: Kürbisówna B., Najstarsze dokumenty opactwa benedyktynów w Mogilnie (XI- XII w.), "Studia Źródłoznawcze", r. 13, 1968;)
  7. Kazimierz Pacuski pisząc o lokacji z 1266 r. :"Z bazy tej trzeba wyeliminować „tzw. rocznik ciechanowski” Stanisława z Lipia i pochodzące z niego dokumenty dotyczące lokacji Ciechanowa z 1266 r.(…)opublikowane w NKDMaz. II. (…) Moje obserwacje konsultowałem z innymi mediewistami w IH PAN, dochodząc stopniowo do konkluzji, że mamy do czynienia z falsyfikatem sporządzonym już w XX w.(…) Nie wydaje się prawdopodobne(…), by był on w jakimś stopniu kompilacją z XV w., jak do niedawna skłonni byliśmy przyjmować" ( cyt. za: W. Górczyk, Ciechanów- Lokacja i Geneza herbu, IN Tempore, UMK, s.5 http://www.intempore.umk.pl/intempore_artykuly/2010/In_Tempore_5_2010.pdf, s.13-14 wraz z przypisem 68. Poza dwoma historykami ciechanowskimi nikt nie uznaje autentyczności "rocznika ciechanowskiego" patrz:Henryk Rutkowski - Rocznik Ciechanowski jako mistyfikacja, Kwartalnik Historyczny, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Rocznik XCVIII ., Nr 4/1991; J. Gaczyński, W sprawie Rocznika Ciechanowskiego, Kwartalnik Historyczny, nr 2/1993, s. 187n; A. Kociszewski, Od castrum do oppidum. Problemy genezy i rozwoju Ciechanowa, Zapiski Ciechanowskie 8, 1992, s. 20; J. Gaczyński, Rocznik ciechanowski, Rola i znaczenie Ciechanowa w dziejach Mazowsza, Ciechanów 1995, s. 41-66)
  8. W. Górczyk, Ciechanów- Lokacja i Geneza herbu, In Tempore, UMK, s.5 http://www.intempore.umk.pl/intempore_artykuly/2010/In_Tempore_5_2010.pdf
  9. Gazeta kulturalna Ciechanowa - Wieści znad Łydyni
  10. Strona internetowa 16 Ciechanowskiej Drużyny Harcerzy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons in image icon.svg

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne