Człowiek z żelaza

Człowiek z żelaza – polski film fabularny z roku 1981 w reżyserii Andrzeja Wajdy. Scenariusz został napisany przez Aleksandra Ścibora-Rylskiego, muzykę skomponował Andrzej Korzyński. Film jest kontynuacją "Człowieka z marmuru". Zrealizowano go w okresie ograniczonej działalności cenzury między rokiem 1980 a wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981. Zawiera wiele odwołań do tryumfującego w tym czasie ruchu Solidarności. Epizody grają m.in. Anna Walentynowicz i Lech Wałęsa, pojawiają się też fragmenty kronik ze strajku w Stoczni Gdańskiej. Film zdobył Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes w 1981 r. i był nominowany do Oscara.

[edytuj] Obsada

• Jerzy Radziwiłowicz – Maciek Tomczyk, syn Birkuta/Mateusz Birkut
• Krystyna Janda – Agnieszka oraz wykonanie Ballady o Janku Wiśniewskim.^[1]
• Marian Opania – redaktor Winkel
• Irena Byrska – matka Hulewicz
• Wiesława Kosmalska – Wiesława Hulewicz
• Bogusław Linda – Dzidek
• Franciszek Trzeciak – Badecki
• Andrzej Seweryn – kapitan Wirski
• Marek Kondrat – Grzenda
• Jerzy Trela – Antoniak
• Maja Komorowska – aktorka recytująca wiersz Miłosza
• Krystyna Zachwatowicz – Hanka Tomczyk
• Bożena Dykiel – kadrowa
• Janusz Gajos – Zastępca Przewodniczącego Radiokomitetu
• Zbigniew Buczkowski – kierowca prezesa Radiokomitetu
• Artur Barciś – student
• Adam Ferency – stoczniowiec
• Irena Kownas – kobieta przygotowywana do programu radiowego
• Wojciech Alaborski – personalny
• Lech Wałęsa – gra siebie
• Janusz Zaorski – Mundek
• Tatiana Sosna-Sarno – sekretarka w tv
• Jacek Domański – pracownik telewizji
• Krzysztof Janczar – Kryska, przyjaciel Maćka w 1970
• Marcin Troński – doradca prezesa Radiokomitetu
• Halina Łabonarska – lekarka w szpitalu psychiatrycznym (nie występuje w czołówce)
• Krzysztof Zaleski – funkcjonariusz więzienny
• Kazimierz Orzechowski – ksiądz odprawiający mszę w stoczni
• Stanisław Michalski – przewodniczący Rady Zakładowej w stoczni
• Leonard Andrzejewski – SB-ek na cmentarzu na pogrzebie Birkuta
• Bogusław Sobczuk – redaktor tv
• Michał Juszczakiewicz – młody stoczniowiec
• Beata Poźniak (niewymieniona w czołówce)
• Lech Grzmociński – kierowca, pracownik SB
• Krzysztof Machowski – pracownik telewizji
• Klemens Mielczarek
• Magdalena Jarosz
• Witold Kałuski
• Jan Szczepański – SB-ek przeszukujący mieszkanie pani Hulewicz
• Lech Sołuba – dziennikarz
• Maciej Michalak
• Jolanta Kozak-Sutowicz – przedszkolanka z Elbląga mająca wystąpić w telewizji

[edytuj] Opis fabuły

Gdańsk, rok 1980. W Stoczni Gdańskiej trwa strajk. Radiowy dziennikarz, redaktor Winkel (Marian Opania) ma problemy z alkoholem i jest koniunkturalnym dziennikarzem, "pieprzącym głodne kawałki" jak sam mówi. Dostaje polecenie od przełożonych (Janusz Gajos jako zastępca Przewodniczącego) z Radiokomitetu, aby zrealizować reportaż kompromitujący Maćka Tomczyka (Jerzy Radziwiłowicz), robotnika Stoczni Gdańskiej, działacza Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Zostaje wysłany do Gdańska, gdzie "opiekę" nad nim przejmuje SB. Winkel, będący stale w stanie wskazującym, nieświadomie podpisuje deklarację o współpracy z bezpieką. Ma poznać środowisko Tomczyka, jego żonę Agnieszkę (Krystyna Janda) i przygotować materiał wyjściowy na podstawie dostarczonych mu materiałów SB. Badecki (Franciszek Trzeciak), przedstawiciel władz, uświadamia mu wagę zadania. W tłumie przed bramą zakładu Winkel spotyka znajomego, Dzidka (Bogusław Linda). Ten opowiada mu o Tomczyku. Aby uzyskać przepustkę na teren stoczni, Winkel odwiedza rodzinę Wiesławy Hulewicz. Dowiaduje się, że Tomczyk jest mężem Agnieszki, która w roku 1976 robiła film o Mateuszu Birkucie, ojcu Maćka.

[edytuj] Informacje

• Zamieszczona w filmie scena poszukiwania grobu Mateusza Birkuta, pochodzi z nakręconego w 1976 r. filmu Człowiek z marmuru, jednak wówczas na jej umieszczenie w filmie władze nie wyraziły zgody^[2].

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Człowiek z żelaza w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Człowiek z żelaza w bazie filmweb.pl
• Człowiek z żelaza w bazie filmpolski.pl
• Człowiek z żelaza w bazie stopklatka.pl

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z filmu Człowiek z żelaza

• Informacje Wydziału Kultury KC PZPR na temat cenzury w filmie "Człowiek z żelaza"

• Zdjęcia z planu zdjęciowego pod bramą Stoczni Gdańskiej

e Filmy w reżyserii Andrzeja Wajdy 1950-59 Pokolenie (1954) • Kanał (1956) • Popiół i diament (1958) • Lotna (1959) 1960-69 Niewinni czarodzieje (1960) • Samson (1961) • Powiatowa lady Makbet (1962) • Miłość dwudziestolatków (1962) • Popioły (1965) • Bramy raju (1967) • Przekładaniec (1968) • Wszystko na sprzedaż (1968) • Polowanie na muchy (1969) 1970-79 Brzezina (1970) • Krajobraz po bitwie (1970) • Piłat i inni (1971) • Wesele (1972) • Ziemia obiecana (1974) • Człowiek z marmuru (1976) • Smuga cienia (1976) • Umarła klasa. Seans T. Kantora (1976) • Bez znieczulenia (1978) • Dyrygent (1979) • Panny z Wilka (1979) 1980-89 Człowiek z żelaza (1981) • Danton (1982) • Miłość w Niemczech (1983) • Kronika wypadków miłosnych (1985) • Biesy (1988) 1990-99 Korczak (1990) • Pierścionek z orłem w koronie (1992) • Nastazja (1994) • Wielki tydzień (1995) • Panna Nikt (1996) • Pan Tadeusz (1999) 2000-09 Wyrok na Franciszka Kłosa (2000) • Zemsta (2002) • Solidarność, Solidarność... (2005) • Katyń (2007) • Tatarak (2009) 2010-19 Wałęsa (2012) Seriale TV Ziemia obiecana (1975) • Z biegiem lat, z biegiem dni... (1980)