Czterdziestolatek

Czterdziestolatek 40-latek
Gatunek serialu	komedia
Kraj produkcji	Polska
Oryginalny język	polski
Liczba odcinków	21
Liczba serii	2
Produkcja
Produkcja	Telewizja Polska
Reżyseria	Jerzy Gruza
Scenariusz	Jerzy Gruza Krzysztof T. Toeplitz
Muzyka	Jerzy Matuszkiewicz
Zdjęcia	Mieczysław Jahoda
Scenografia	Halina Dobrowolska
Czas trwania odcinka	ok. 51 minut[1]
Emisja
Lata emisji	1974-1977
Data premiery	16 maja 1975
Od lat	dozwolone od 7 lat (wg KRRiT)
Chronologia
Kontynuacja	Czterdziestolatek. 20 lat później
Multimedia w Wikimedia Commons
Czterdziestolatek w Wikicytatach

Czterdziestolatek (lub 40-latek) – polski serial komediowy zrealizowany w latach 1974–1977.

[edytuj] Lista odcinków

1. Toast czyli bliżej niż dalej
2. Walka z nałogiem czyli labirynt
3. Wpadnij kiedy zechcesz czyli bodźce stępione
4. Portret czyli jak być kochanym
5. Kondycja fizyczna czyli walka z metryką
6. Włosy Flory czyli labirynt
7. Judym czyli czyn społeczny
8. Otwarcie trasy czyli czas wolny
9. Rodzina czyli obcy w domu
10. Pocztówka ze Spitsbergenu czyli oczarowanie
11. Cudze nieszczęście czyli świadek obrony
12. Nowy zastępca czyli meteor
13. Kozioł ofiarny czyli rotacja
14. Sprawa Małkiewicza czyli kamikadze
15. Kosztowny drobiazg czyli rewizyta
16. Gdzie byłaś czyli Szekspir
17. Cwana bestia czyli kryształ
18. Gra wojenna czyli na kwaterze
19. Z dala od ludzi czyli coś swojego
20. W obronie własnej czyli polowanie
21. Smuga cienia czyli pierwsze poważne ostrzeżenie

[edytuj] Wcielenia kobiety pracującej

Trasa Łazienkowska w Warszawie, którą budował inż. Stefan Karwowski

Dworzec kolejowy Warszawa Centralna, który budował Karwowski

Trasa Toruńska w Warszawie, którą budował Karwowski

1. Roznosicielka mleka
2. Specjalistka od uszczelniania okien taśmą metalową
3. Inkasentka z gazowni-elektrowni
4. Ajentka PZU
5. Sprzedawczyni cielęciny
6. Oferuje "domokrążne szycie spodni z materiałów powierzonych"
7. Sprzątaczka w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego
8. Listonoszka i kontrolerka biletów
9. Ekspert samochodowy PZMotu, robi też prace zlecone dla spółdzielni "Dzianina"
10. Wymienia uszczelki
11. Kominiarz
12. Sąsiadka z piętra
13. Pomoc domowa z ogłoszenia
14. Jednoosobowa "trójka szkolna"
15. Sprzedawca-rzeczoznawca w Desie
16. Inspektor do walki z radio- i telepajęczarstwem
17. Stewardessa
18. Ochotniczka w Ochotniczym Komitecie Opieki nad Żonami Rezerwistów
19. Operator koparki
20. Naganiacz na polowaniu
21. Ogrodnik w parku szpitalnym

[edytuj] Charakterystyka

Serial był emitowany przez Telewizję Polską w latach 1975 - 1978. Pierwsza 7-odcinkowa seria cieszyła się tak wielką popularnością, że z powodzeniem ją kontynuowano i zrealizowano też film pełnometrażowy Motylem jestem, czyli romans 40-latka oraz wielogodzinny telewizyjny program sylwestrowy "Sylwester Rodzinny – program z rodziną Czterdziestolatka" (31 grudnia 1975 od 22.20).

Obrazuje losy warszawskiej rodziny inżyniera Stefana Karwowskiego, które idealnie wkomponowały się w rzeczywistość lat 70. i propagandy sukcesu (m.in. budowa Trasy Łazienkowskiej w Warszawie, dworca PKP Warszawa Centralna, czy Trasy Toruńskiej).

Równocześnie – zgodnie z założeniami autorów, którzy sami w okresie pracy nad serialem przekroczyli 40 rok życia – serial eksponował wątki związane z kryzysem wieku średniego: romans na boku, próby rzucenia palenia, obsesja na punkcie utraty włosów, próba zadbania o kondycję fizyczną, duma z dorobku życiowego i zawodowego, chęć samorealizacji przez działalność społeczną itd.

W latach 1993-1994 TVP wyemitowała kontynuację serialu, zatytułowaną Czterdziestolatek. 20 lat później. Do obsady dołączyli m.in.: Joanna Kurowska, Wojciech Mann i Wojciech Malajkat.

[edytuj] Obsada

[edytuj] Ciekawostki

• Rodzina Karwowskich mieszka w Warszawie w bloku mieszkalnym pod adresem ulicy Pańskiej, jednak w trzech różnych odcinkach pojawiają się inne adresy mieszkania: 91 m. 161 w odc. 10 (informację o tym podaje Magda Karwowska prof. Zygmuntowi Koziełło celem wysłania pocztówki), 62 m. 138 (odc. 7), m. 137 (odc. 17)^[2].
• W filmie pokazano wiele elementów działania systemu nomenklatury w PRL. Główny bohater filmu wspinał się po jej niższych szczeblach i napotykał w związku z tym wiele nieznanych mu zwyczajów, kodów kulturowych a nawet pojęć. I tak na przykład jego córka Jagoda Karwowska, wkrótce po tym gdy jej ojciec został dyrektorem, została wciągnięta w środowisko tzw. bananówek. Karwowskiemu, któremu uświadomiła to jej koleżanka, wydawało się że chodzi o dziewczęta chodzące w spódnicach w banany (odc. 16). Natomiast w odcinku XIV Karwowski, nie będąc pewny, czy może samodzielnie wyznaczyć kierownika IV odcinka robót, udaje się do naczelnika Wydziału Kadr PZPR (tow. Iwanickiego), który wyjaśnia mu, że dane stanowisko obsadzane jest bez udziału struktur partyjnych. Te ostatnie musiały jednak wyrazić zgodę na awans samego Karwowskiego na stanowisko dyrektora, o czym mowa jest wprost w odcinku XIII.

Czerwony Fiat 126p - taki samochód posiadała rodzina Karwowskich

• Film pokazuje wiele panujących w latach 70. mód, m.in. rozwijający się kult komputera. Sam Karwowski zostaje jakoby wybrany na dyrektora właśnie przez komputer (marki Odra trzeciej generacji).
• Serial nie tylko pokazywał mody, ale je także tworzył. Półokrągły łuk w otworze drzwiowym, jaki Karwowskiemu zalecił projektant wnętrz Iwo Czarnecki (postać i jej nazwisko to aluzja do znanego w latach 70. scenografa TVP, Wowo Bielickiego), stał się popularnym elementem wystroju polskich mieszkań w latach 70. i 80. Jednocześnie pojęcie "Łuku Karwowskiego" weszło na trwałe do potocznej polszczyzny^[3].
• Również Fiat 126p, jakim poruszał się inżynier Karwowski, został nazwany w języku koneserów polskiej motoryzacji "Karwowskim". Właśnie w taki sposób określa się czerwone maluchy wyprodukowane w latach 70., posiadające liczne detale spotykane w autach z tamtych lat, np. felgi "cytrynki", chromowane zderzaki, itp. Pojazd Karwowskiego miał numery rejestracyjne 56-48-WL.
• Stefan Karwowski z czasów szkolnych ma pseudonim "Matka", do którego bardzo niechętnie w końcu przyznaje się Magdzie, cytując "Ja jestem Matka Grakchów" (odc. 5). Nie wiadomo skąd pochodzi ten cytat, Kornelia tzw. "Matka Grakchów" jest postacią często przywoływaną jako osoba, która poświęciła własne życie samotnie wychowując dzieci, w tym dwóch słynnych reformatorów rzymskich Tyberiusza i Gajusza. Została też uwieczniona na obrazach malarzy takich jak Philipp Friedrich von Hetsch, Angelika Kauffmann lub Jose Garnelo.
• W odc. 10 profesor Sanokki z Laponii, podczas sympozjum naukowego z dziedziny hydrologii, wypowiada się w języku obcym. W rzeczywistości po wyodrębnieniu i odwróceniu jego wypowiedzi programem do obróbki dźwięku, okazuje się wypowiedź w języku polskim: "ciężki, więcej informacji o składzie uczestników. Z rozmowy wnoszę, tak, lepsza struktura. System, rekruta, lepsze rozwiązania. Światowa olimpiada, kolejna okazja do...". Kolejny fragment: "Jest to naturalny wynik rozwoju sportu ciężarowego. Obserwujemy typ addytyczny. Wyciskanie tego rozwiązania. Wyboru dokonamy na miejscu".

[edytuj] Autoparodie

• Ja na przykład oglądam tylko Dziennik, to znaczy Wicherka, 40-latka i jazdę figurową na lodzie (odc. 2)
• Skąd pani wie? – Widziałam panią w 40-latku! (odc. 9)
• Kto to [może być]? – Pewnie Kobieta Pracująca. – Nie, już była! [w tym odcinku] (odc. 9)
• Operator zdjęć serialu, Mieczysław Jahoda, został wymieniony w odc. 16 przez dziewczyny obłudnie "zastanawiające się" czy znają Jagodę Karwowską.

[edytuj] Zobacz też

• Kobieta Pracująca
• Motylem jestem, czyli romans 40-latka
• Czterdziestolatek. 20 lat później

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Czterdziestolatek w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Czterdziestolatek w bazie filmweb.pl
• Czterdziestolatek w bazie filmpolski.pl
• Czterdziestolatek w Internetowej Bazie Filmowej (fdb.pl)