Dakota Południowa

Dakota Południowa
State of South Dakota
Flaga stanowa Dakoty Południowej Pieczęć stanowa Dakoty Południowej
Przydomek: The Mount Rushmore State Stan Góry Rushmore
Dewiza: Under God the people rule
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Pierre
Język urzędowy	angielski
Mieszkańcy	South Dakotan
Gubernator	Mike Rounds
Największe miasto	Sioux Falls
Powierzchnia  • ogółem  • lądowa  • wodna  • % wodna	na 17. miejscu 199 905 km² 196 735 km² 3173 km² 1,6 %
Szerokość Długość Wzniesienie  • najwyższe  • średnie  • najniższe	610 km 340 km   2207 m 670 m 294 m
Szerokość geograficzna	42°29'30"N – 45°56'N
Długość geograficzna	98°28'33"W – 104°3'W
Populacja (2000)	na 46. miejscu 754 844
Gęstość (2000)	na 46. miejscu 3,84 os./km²
Wejście do Unii  • kolejność  • data	40 2 listopada 1889
Strefa czasowa Czas letni	UTC-6:00 UTC-5:00
ISO 3166-2	US-SD
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Dakota Południowa (ang. South Dakota)(wymowa: /ˌsaʊθ dəˈkoʊtə/ ^?/i) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin.

Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa.

Rzeźba terenu na ogół wyżynna, z głęboko wciętymi dolinami rzeki Missouri i jej dopływów. Na zachodzie Góry Czarne (ang. Black Hills) z najwyższym szczytem Harney Peak (2207 m n.p.m.).

Nazwa stanu pochodzi od zamieszkujących tam Indian Dakota (Siuksów).

[edytuj] Historia

• 1743 – początek eksploracji obszarów przez Francuzów (Luis-Joseph Verendrye i Francois Verendrye)
• 1803 – obszar przechodzi na własność USA jako część Luizjany po jej zakupieniu od Francji
• 1804-1806 – Meriwether Lewis i William Clark penetrują tereny
• 1817 – powstaje Fort Pierre (pierwsze stałe osiedle białych)
• 1818 – zakupienie od Anglii północno-wschodniej części dzisiejszej Dakoty Północnej i Dakoty Południowej
• 1831 – do Fort Pierre po raz pierwszy dopływa parowiec
• 1861 – utworzenie Terytorium Dakoty
• 1868 – na Terytorium Dakoty utworzony zostaje Wielki Rezerwat Siuksów
• 1873 – do Dakoty Południowej dociera kolej, a wraz z nią fala osadników
• 1874 – odkrycie złota w Górach Czarnych
• 25 czerwca 1876 – bitwa pomiędzy Indianami z plemienia Dakotów i kawalerią USA dowodzona przez pułkownika George'a Armstronga Custera nad Little Big Horn
• 1877 – podzielenie Terytorium Dakoty na dwie części południową i północną
• 2 listopada 1889 – przyjęcie Dakoty Południowej do Unii (tego samego dnia do Uni została przyjęta Dakota Północna)
• 29 grudnia 1890 – masakra Siuksów nad potokiem Wounded Knee

[edytuj] Geografia

Jest w dwóch strefach czasowych: UTC-6:00 i UTC-7:00

[edytuj] Klimat

Dakota Południowa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o kontynentalnej i suchej odmianie. Zimy są zimne i często mroźne, gdzie w wielu miejscach średnia dobowa może spaść do -12 °C. Lata są dość gorące co wiąże się z napływem gorących mas powietrza z nad Meksyku. Średnie wartości letnie dochodzą do 32 °C. Średnie opady roczne około 500 mm. Najsuchsze regiony, leżące w południowo-zachodniej części kraju cechują się opadami rzędu od 150 do 300 mm rocznie, południowo-wschodnia część kraju to opady około 635 mm rocznie. Do częstych letnich zjawisk należą gwałtowne burze z silnym wiatrem. Czasami występuje gradobicie. Zimą zaś występują zawieje i zamiecie śnieżne^[1].

• Główne rzeki: Missouri
• Roślinność: prerie
• Liczba hrabstw: 67
• Największe hrabstwo: Minnehaha
• Liczba parków stanowych: 13
• 5 największych miast: Sioux Falls, Rapid City, Aberdeen, Watertown, Brookings.

[edytuj] Demografia

Dakota Południowa ma 700 133 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

• język angielski – 93,63%,
• język hiszpański – 1,58%,
• język niemiecki – 1,51%,
• język dakota – 1,14%,
• język rosyjski – 0,53%^[2].

[edytuj] Symbole stanu

• Dewiza: Under God the People Rule (Z woli Bożej rządy ludu)
• Przydomek: The Mount Rushmore State (Stan Góry Rushmore)
• Symbole: bażant, świerk z Czarnych Wzgórz, sasanka amerykańska, różowy kwarc, skrzypce

[edytuj] Przemysł i bogactwa naturalne

• Rolnictwo (uprawa słonecznika, pszenicy, jęczmienia, kukurydzy, owsa; hodowla bydła)
• Przemysł przede wszystkim wydobywczy (złoto, srebro beryl, żelazo)
• Przetwórstwo spożywcze

[edytuj] Uniwersytety i wyższe uczelnie

• Black Hills State University (http://www.bhsu.edu/)
• Spearfish Dakota State University, Madison
• Dakota Wesleyan University, Mitchell (http://www.dwu.edu/)
• Huron University, Huron (http://www.huron.edu/)
• Northern State University, Aberdeen
• South Dakota State University, Brookings
• University of Sioux Falls, Sioux Falls
• University of South Dakota, Vermillion

[edytuj] Sławni ludzie

Gutzon Borglum, Crazy Horse, Sitting Bull, Korczak Ziółkowski, Calamity Jane, James Butler Hickok, George McGovern

[edytuj] Ciekawostki

• W Hot Springs znajduje się największy na świecie naturalny, kryty basen z ciepłą wodą^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Zobacz też

• Stany Zjednoczone,
• podział terytorialny USA,
• historia Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 199 ISBN 83-85909-20-6

e Hrabstwa w stanie Dakota Południowa Aurora • Beadle • Bennett • Bon Homme • Brookings • Brown • Brule • Buffalo • Butte • Campbell • Charles Mix • Clark • Clay • Codington • Corson • Custer • Davison • Day • Deuel • Dewey • Douglas • Edmunds • Fall River • Faulk • Grant • Gregory • Haakon • Hamlin • Hand • Hanson • Harding • Hughes • Hutchinson • Hyde • Jackson • Jerauld • Jones • Kingsbury • Lake • Lawrence • Lincoln • Lyman • Marshall • McCook • McPherson • Meade • Mellette • Miner • Minnehaha • Moody • Pennington • Perkins • Potter • Roberts • Sanborn • Shannon • Spink • Stanley • Sully • Todd • Tripp • Turner • Union • Walworth • Yankton • Ziebach

e Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych Stany Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Connecticut • Dakota Południowa • Dakota Północna • Delaware • Floryda • Georgia • Hawaje • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Karolina Południowa • Karolina Północna • Kentucky • Kolorado • Luizjana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Missisipi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • Nowy Jork • Nowy Meksyk • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pensylwania • Rhode Island • Teksas • Tennessee • Utah • Vermont • Waszyngton • Wirginia • Wirginia Zachodnia • Wisconsin • Wyoming Dystrykt federalny Dystrykt Kolumbii Terytoria zależne Baker • Guam • Howland • Jarvis Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Navassa • Palmyra • Portoryko • Samoa Amerykańskie • Wake • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych