| Ten artykuł przedstawia sytuację tylko z polskiej perspektywy.
Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż go poprawić. |
W sensie ogólnym, doktorantem jest osoba pisząca rozprawę doktorską. Natomiast w rozumieniu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym[1] doktorant to uczestnik studiów doktoranckich.
[edytuj] Rodzaje dróg do doktoratu
Obecnie funkcjonuje kilka ścieżek umożliwiających pisanie doktoratu:
- z "wolnej stopy" - umożliwia to Art. 11 Ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym[2], zgodnie z którym przewód doktorski otwiera się na wniosek zainteresowanego.
- obejmując stanowisko asystenta (8 lat na napisanie doktoratu)
- studia doktoranckie (3 lub 4 lata) stacjonarne lub niestacjonarne
[edytuj] Status doktoranta
Uczestnicy studiów doktoranckich w Polsce nie są ani studentami, ani pracownikami naukowymi. Jest to konsekwencja procesu bolońskiego, którego celem jest strukturyzacja studiów trzeciego stopnia, co prowadzi do starcia się dwóch tradycji organizacji takich studiów: kontynentalnej i anglosaskiej. W tradycji anglosaskiej (USA, UK) doktorant jest studentem, a na studia doktoranckie można zapisać się już po zdobyciu tytułu licencjata. Zdobycie tytułu magistra następuje wtedy w trakcie studiów doktoranckich. Koszt zakupu takich studiów „2 w 1” są niższe niż koszty zakupu kolejno dwóch stopni. W tradycji kontynentalnej, wzorowanej na rozwiązaniach niemieckich, doktorant jest naukowcem, a studia przygotowują do pracy na uczelni.
Uczestnicy studiów doktoranckich tworzą samorząd doktorantów[3]. Łączny udział przedstawicieli studentów i doktorantów w organach uczelnianych nie może być mniejszy niż 20%, a ich liczbę ustala się proporcjonalnie do ich liczebności na uczelni, przy czym każdą z tych grup musi reprezentować co najmniej jedna osoba[4]. Uczestnicy seminarium doktoranckiego nie mają prawa tworzyć samorządu doktorantów, tym samym nie mogą mieć przedstawiciela na Krajowym Zjeździe Doktorantów i nie mogą kandydować do Krajowej Reprezentacji Doktorantów.
[edytuj] Problemy pracownicze
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym wiąże doktorantów studiów stacjonarnych quasi stosunkiem pracy, na który składają się:
- Obowiązek odbywania praktyk dydaktycznych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych, zagrożony sankcją w postaci skreślenia z listy doktorantów. Wymiar praktyk dydaktycznych to nie mniej niż 10 i nie więcej niż 90 godzin rocznie[5][6].
- Ubezpieczenie zdrowotne odprowadzane przez uczelnię
- Możliwość wypłacania stypendium doktoranckiego w wysokości nie niższej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta[7].
- Okres odbywania studiów (nie dłuższy niż 4 lata) wlicza się do okresu pracy, jeżeli doktorant uzyska stopień doktora[8] (ten punkt dotyczy zarówno doktorantów studiów stacjonarnych, jak i niestacjonarnych).
[edytuj] Pomoc materialna
Zgodnie z Artykułem 199 Prawa o szkolnictwie wyższym doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie:
- stypendium socjalnego;
- zapomogi;
- stypendium za wyniki w nauce;
- stypendium na wyżywienie;
- stypendium mieszkaniowego;
- stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych.
[edytuj] Kontrowersje
| Ta sekcja od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
- Zasady funkcjonowania, regulamin studiów doktoranckich, prawa i obowiązki doktorantów określa regulamin studiów ustalany indywidualnie przez każdą uczelnię. Na niektórych z nich doktorant, który nie obronił rozprawy doktorskiej po 4-letnim okresie studiów zobowiązany jest do zwrotu całej kwoty pobieranego stypendium doktoranckiego. Inne uczelnie zaś, rezygnują z tego rygoru w myśl przepisu niemożliwości pobierania stypendium doktoranckiego na pierwszym roku studiów.
- Na niektórych kierunkach studiów limity przyjęć na studia doktoranckie są zawyżane dla zysku. Celem jest zwiększenie dotacji budżetowej, gdyż jej wysokość za doktoranta jest pięciokrotnie wyższa niż za studenta. W takich sytuacjach uczelnia nie jest w stanie objąć wszystkich merytoryczną opieką, a także nie wypłaca stypendiów doktoranckich.
- studia doktoranckie nie muszą kończyć się uzyskaniem stopnia doktora. Niektórzy twierdzą więc, że powinny stanowić wartość samą w sobie. Zniechęcanie doktorantów może być motywowane chęcią zaoszczędzenia na kosztach recenzji prac doktorskich. Jednak doktorantom, którzy nie zdobędą stopnia doktora, okres studiów nie będzie wliczał się do okresu pracy.
- Od 1.01.2012 r. doktorantom do ukończenia 35 r.ż. przysługuje ulga w wysokości 51% na przejazdy środkami transportu kolejowego (PKP-bilety jednorazowe i miesięczne) i transportu autobusowego (PKS-na podstawie biletów miesięcznych) – analogicznie jak studentom.
- Pełne prawa członkowskie doktoranci mogą uzyskać wyłącznie w organizacjach uczelnianych, które statutowo określone są jako organizacje doktoranckie[9].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Dz.U. z 2005 nr 164 poz. 1365 (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365)
- ↑ Dz.U. z 2003 nr 65 poz. 595 (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595)
- ↑ art. 208 pkt. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym
- ↑ art. 61 pkt. 3 oraz art. 67 pkt. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym
- ↑ Art. 197 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym
- ↑ Art 6 pkt 1 Rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych (Dz. U. z dnia 20 września 2011 r.)
- ↑ Art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym
- ↑ Art 198 pkt.3 Prawa o szkolnictwie wyższym
- ↑ art. 210 Prawa o szkolnictwie wyższym
[edytuj] Linki zewnętrzne
