Dopamina − organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin. Ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego.
[edytuj] Działanie i funkcje
Dopamina działa przez swoiste receptory (pięć opisanych podtypów) zlokalizowane w błonie pre- jak i postsynaptycznej. Odgrywa odmienną rolę w zależności od miejsca swego działania:
Dopamina jest syntetyzowana także w tkankach obwodowych (kanaliki nerkowe i nerkowe naczynia krwionośne, pęcherzyki płucne, trzustka oraz naczynia krwionośne płuc i serca) i wykazuje tam aktywność autokrynną.
Dopamina jest także stosowana jako lek, w postaci kroplówek, w zapobieganiu ostrej niewydolności nerek (zwiększa perfuzję nerkową), a w większych dawkach podwyższa ciśnienia tętnicze i działa dodatnio na siłę skurczu mięśnia sercowego i z tego względu jest stosowana we wstrząsie septycznym, kardiogennym, pourazowym, po operacjach kardiochirurgicznych oraz w zaostrzeniu przewlekłej niewydolności krążenia. Na układ krążenia działa w sposób złożony. Przez swoiste receptory D1 już w małych dawkach rozszerza naczynia (głównie nerkowe - korzystny efekt w leczeniu wstrząsu hipowolemicznego i kardiogennego). W większych dawkach działa przez receptory β-1-adrenergiczne na czynność serca. Największe dawki (powyżej 10 μg/kg m.c./min.) pobudza receptory α-1-adrenergiczne prowadząc do skurczu naczyń krwionośnych i zwiększenia oporów obwodowych. Dożylnie najczęściej stosuje się dopaminę w leczeniu niektórych postaci i faz wstrząsów w dawce 2-5 μg/kg m.c./min. Nie przekracza bariery krew-mózg, dlatego nie można wywołać uczucia euforii poprzez bezpośrednie podanie dopaminy (głównie dlatego w parkinsonizmie stosuje się L-dopę).
Przypisuje się dopaminie pełnienie funkcji "przekaźnika przyjemności", co nie jest jednak poparte wiarygodnymi źródłami[3]. Cechą większości substancji uzależniających jest bezpośrednie lub pośrednie nasilenie dopaminergicznej impulsacji w układzie mezolimbicznym, co przejawia się zwiększonym stężeniem dopaminy w jądrze półleżącym przegrody i kory orbitofrontalnej[3]. Główne działanie kokainy polega na stymulowaniu wydzielania dopaminy w mózgu. Odstawienie substancji narkotycznej wywołuje patologiczne obniżenie stężenia dopaminy w tej strukturze mózgu, co objawia się dysforią oraz objawami głodu narkotykowego.
[edytuj] Patofizjologia
Wykazano niski potencjał przyłączania się dopaminy do receptorów D2 u osób cierpiących na fobię społeczną. Uczeni spekulują na temat prawdopodobnej patologicznie niższej aktywności układu dopaminergicznego wobec aktywności układu współczulnego u socjofobików[4][5]
Z drugiej strony, według niektórych teorii nadmierny poziom dopaminy jest jedną z przyczyn schizofrenii. Może to mieć jednak związek także z nieprawidłową budową receptora D2 u chorych z tej grupy.
Jedną z przyczyn zespołu Tourette'a jest zaburzenie dozowania ilości dopaminy.
Przypisy
- ↑ Dopamina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Dopamina – karta leku (APRD00085) (ang.). DrugBank.
- ↑ 3,0 3,1 Wojciech Kostowski, Zbigniew S. Herman: Farmakologia – podstawy farmakoterapii: podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy. Wyd. 3 poprawione i uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 1569. ISBN 8320033527.
- ↑ http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/157/3/457 Artykuł grupy psychiatrów amerykańskich na temat potencjału przyłączania się DA do receptorów D2
- ↑ Schneier FR., Liebowitz MR., Abi-Dargham A., Zea-Ponce Y., Lin SH., Laruelle M. Low dopamine D(2) receptor binding potential in social phobia.. „The American journal of psychiatry”. 3 (157), s. 457–9, marzec 2000. PMID 10698826.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
| ATC (C01) – Leki stosowane w chorobach serca |
|---|
| | C 01 A – Glikozydy nasercowe | | | | | | | | | | C 01 AX – Inne glikozydy nasercowe | |
| | | C 01 B – Leki przeciwartymicze | C 01 BA – Preparaty przeciwarytmiczne
należące do klasy Ia | | | C 01 BB – Preparaty przeciwarytmiczne
należące do klasy Ib | | | C 01 BC – Preparaty przeciwarytmiczne
należące do klasy Ic | | | C 01 BD – Preparaty przeciwarytmiczne
należące do klasy III | | | C 01 BG – Inne reparaty przeciwarytmiczne
należące do klasy I | |
| | C 01 C – Leki pobudzające układ sercowo-naczyniowy
(bez glikozydów nasercowych) | C 01 CA – Leki wpływające na receptory adrenergiczne
i dopaminergiczne | | | C 01 CE – Inhibitory fosfodiesterazy | | | C 01 CX – Inne leki pobudzające
układ sercowo-naczyniowy | |
| | C 01 D – Leki rozszerzające naczynia
stosowane w chorobach serca | C 01 DA – Nitraty | | | C 01 DB – Leki rozszerzające naczynia stosowane
w chorobach serca, pochodne chinolonu | | | C 01 DX – Inne leki rozszerzające naczynia
stosowane w chorobach serca | |
| | | C 01 E – Inne leki stosowane w chorobach serca | C 01 EB – Inne leki stosowane w chorobach serca | |
|
|
