Dysertacja – pisemna praca naukowa (praca dyplomowa) pisana w celu uzyskania stopnia naukowego, zazwyczaj w formie rozprawy. W Polsce napisanie i przedstawienie do recenzji dysertacji jest warunkiem koniecznym otrzymania stopnia doktora.
W przypadku dysertacji pisanej w celu otrzymania stopnia doktora (rozprawy doktorskiej), oczekuje się, aby zawierała ona oryginalne wyniki autora, wnoszące istotne, nowe treści do rozwoju nauki. Dysertacja pisana jest pod kontrolą i z pomocą promotora.
W niektórych krajach, otrzymanie stopnia naukowego następuje automatycznie po przedstawieniu dysertacji i uzyskaniu pozytywnych jej recenzji. W innych, m.in. w Polsce wymagana jest jeszcze publiczna obrona dysertacji i multidyscyplinarny egzamin ustny (zobacz też: rigorosum).
