Dywizjon 303

Ten artykuł dotyczy jednostki lotniczej. Zobacz też: książka Arkadego Fiedlera.

Dywizjon
"303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki"
Historia
Utworzony	2 sierpnia 1940
Rodzaj	myśliwski
Przeznaczenie	myśliwski
Rozwiązany	11 grudnia 1946
Pozostałe dane
Oznaczenie kodowe	RF (sierpień 1940 - kwiecień 1945); PD (kwiecień 1945 - grudzień 1946)
Wyposażenie	Hawker Hurricane, Supermarine Spitfire, North American P-51 Mustang
Święto dywizjonu	1 września
Akcje bojowe
Bitwa o Anglię

303 Dywizjon Myśliwski "Warszawski im. Tadeusza Kościuszki" – jednostka lotnicza Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

[edytuj] Opis jednostki

• tradycje – spadkobierca III/1 Dywizjonu Myśliwskiego warszawskiego (odznaka 111 Eskadry Kościuszkowskiej^[1], początkowy personel)
• zwyczaj – noszenie szkarłatnych szalików
• rekordy:
  • najskuteczniejsza jednostka Aliantów w czasie "Bitwy o Anglię"
  • najskuteczniejsza jednostka Aliantów w operacji "Jubilee" (desant pod Dieppe)
• święto dywizjonu: 1 września
• litery kodowe: RF (przezwisko "Rafałki"); od 2 sierpnia 1945 PD
• utworzony – 2 sierpnia 1940, Northolt
• pierwszy rozkaz dzienny – 2 sierpnia 1940, Northolt
• gotowość operacyjna – 31 sierpnia 1940, Northolt
• ostatnie zadanie bojowe – 25 kwietnia 1945, Northolt
• rozwiązany – 11 grudnia 1946, Hethel
• dzielił się na dwie eskadry, A i B; eskadrę tworzyły dwa klucze po trzy samoloty.

Na mocy angielsko-polskiego układu wojskowego każda wyższa funkcja w dywizjonie miała podwójną obsadę. Polskim odpowiednikiem dowódcy dywizjonu Ronalda Kelletta był Zdzisław Krasnodębski, a polskimi dowódcami eskadr, dublującymi funkcję Johna Kenta i Athola Forbesa, Witold Urbanowicz oraz Ludwik Paszkiewicz.

[edytuj] Główne operacje

• Bitwa o Anglię
• ofensywa myśliwska nad Francją
• obrona ujścia rzeki Mersey
• Rajd na Dieppe
• osłona konwojów
• Alianckie naloty na Niemcy
• "Overlord"
• "Big Ben" (zwalczanie V1)
• udział w inwazji na Niemcy

W 1942 r. piloci dywizjonu przeszkolili w walce powietrznej amerykański 94 Dywizjon Bojowy skierowany do walki w Europie oraz towarzyszyli jego pilotom w pierwszych lotach operacyjnych nad Francją.

[edytuj] Dywizjon 303 w Bitwie o Anglię

Pierwsze zwycięstwo Dywizjonu 303 miało miejsce 30 sierpnia 1940, jeszcze przed oficjalnym uzyskaniem gotowości bojowej. Podczas lotu treningowego Ludwik Paszkiewicz odłączył się i zestrzelił myśliwiec Messerschmitt Bf 110^[2]. Po tej walce, skierowano następnego dnia dywizjon na front.

Dywizjon 303 zaliczany jest do najlepszych jednostek myśliwskich II wojny światowej. W czasie Bitwy o Wielką Brytanię w 1940 roku przypisywano mu 126 pewnych zestrzeleń zaliczonych oficjalnie podczas wojny, co stawiało go na pierwszym miejscu wśród dywizjonów myśliwskich biorących udział w bitwie. Po wojnie jednak okazało się, że suma zwycięstw zaliczonych pilotom alianckim jest ok. półtorakrotnie wyższa od rzeczywistych strat niemieckich (zawyżone z różnych przyczyn zgłoszenia jednostek myśliwskich były regułą w praktycznie wszystkich konfliktach). Niewątpliwym jest, że wynik 126 zestrzeleń Dywizjonu 303 jest znacznie zawyżony, lecz mimo to był on jednym z najlepszych dywizjonów alianckich. Brytyjski historyk John Alcorn uznał 44 zwycięstwa za na pewno potwierdzone, co stawia dywizjon na czwartym miejscu wśród dywizjonów bitwy o Anglię (po dywizjonach 603 – 57,8 zwycięstw, 609 – 48 i 41 – 45,33 zwycięstw, wszystkie one latały jednak na nowocześniejszych Supermarine Spitfire'ach^[3]. Dywizjon 303 natomiast był najlepszym dywizjonem z latających na starszych myśliwcach Hawker Hurricane. Biorąc pod uwagę, że te zwycięstwa odniesiono w ciągu 17 dni walk, był on także najskuteczniejszym dywizjonem alianckim (2,6 zwycięstwa dziennie), z wysokim stosunkiem zwycięstw do strat 2,8:1. Niemniej jednak, cytowany John Alcorn nie był w stanie przyznać 30 zwycięstw nad Niemcami żadnemu konkretnemu dywizjonowi z uwagi na zbieg roszczeń, dlatego liczba zwycięstw Dywizjonu 303 najprawdopodobniej była wyższa – zdaniem Jerzego Cynka, ok. 55-60, co mogło istotnie stanowić najlepszy wynik dywizjonu alianckiego^[3]. Jednocześnie warto podkreślić, iż Dywizjon 303 oraz inne polskie jednostki zostały wyróżnione przez legendarnego pilota brytyjskiego, Douglasa Badera, który twierdził, iż Polskie Skrzydła są najskuteczniejsze (sam dowodził grupą pilotów złożoną z Kanadyjczyków przynależących do 242. Dywizjonu Myśliwskiego).

[edytuj] Dowódcy

Piloci Dywizjonu 303

• ogólne dowództwo (brytyjskie) 2 sierpnia 1940 – S/Ldr Ronald Gustave Kellett, przekazane S/Ldr (kpt.) Adamowi Kowalczykowi 1 stycznia 1941
• 2 sierpnia 1940 – S/Ldr (mjr) Zdzisław Krasnodębski
• 7 września 1940 – F/O (por.) Witold Urbanowicz
• 22 października 1940 – F/O (por.) Zdzisław Henneberg
• 15 października 1940 – F/O (płk.) Jan Leszczyński
• 7 listopada 1940 – S/Ldr (kpt.) Adam Kowalczyk
• 20 lutego 1941 – S/Ldr (por.) Zdzisław Henneberg
• 13 kwietnia 1941 – F/Lt (por.) Adrian Leś
• 5 maja 1941 – S/Ldr (kpt.) Wacław Łapkowski
• 3 lipca 1941 – S/Ldr (kpt.) Tadeusz Arentowicz
• 9 lipca 1941 – S/Ldr (kpt.) Jerzy Jankiewicz
• 21 listopada 1941 – S/Ldr (por.) Wojciech Kołaczkowski
• 7 maja 1942 – S/Ldr (kpt.) Walerian Żak
• 19 maja 1942 – S/Ldr (por.) Jan Zumbach
• 1 grudnia 1942 – S/Ldr (por.) Zygmunt Witymir Bieńkowski
• 4 lipca 1943 – S/Ldr (kpt.) Jan Falkowski
• 21 listopada 1943 – S/Ldr (kpt.) Tadeusz Koc
• 25 września 1944 – S/Ldr (kpt.) Bolesław Drobiński
• 1 lutego 1946 – S/Ldr (mjr) Witold Łokuciewski (do rozwiązania)

[edytuj] Lotniska

• 2 sierpnia 1940 – Northolt
• 11 października 1940 – Leconfield
• 3 stycznia 1941 – Northolt
• 17 lipca 1941 – Speke
• 7 października 1941 – Northolt
• 15 czerwca 1942 – Kirton-in-Lindsey
• 16 sierpnia 1942 – Redhill
• 20 sierpnia 1942 – Kirton-in-Lindsey
• 1 lutego 1943 – Northolt
• 5 lutego 1943 – Heston
• 3 marca 1943 – Debden
• 12 marca 1943 – Heston
• 26 marca 1943 – Martlesham Heath
• 8 kwietnia 1943 – Heston
• 1 czerwca 1943 – Northolt
• 12 listopada 1943 – Ballyhalbert
• 30 kwietnia 1944 – Horne
• 19 czerwca 1944 – Westhampnett
• 27 czerwca 1944 – Merston
• 9 sierpnia 1944 – Westhampnett
• 25 sierpnia 1944 – Coltishall
• 4 kwietnia 1945 – Andrews Field
• 16 maja 1945 – Coltishall
• 9 sierpnia 1945 – Andrews Field
• 28 listopada 1945 – Turnhouse
• 4 stycznia 1946 – Wick
• 3 marca 1946 – Charterhall
• 23 marca 1946 – Hethel (do rozwiązania)

[edytuj] Podstawowe wyposażenie

• 8 sierpnia 1940 – Hurricane I (m.in. sierpień 1940 roku: L1696 -T; początek września, Eskadra "A": P3700 -E, P3974, R2688, R4178 -G, V7244 -C, Eskadra "B": P2985, P3975 -U, R4175 -R, R4179, V7235; później: L2026 -Q, L2099 -O, N2460 -D, P3120 -A, P3544 -H, P3939 -H, V6684 -F, V7067 -T, V7235 -M; listopad: V6577 -P, V7384 -H, V7503 -U, V7504 -G, V7624 -B; grudzień 1940 – luty 1941 roku: N2661 -J, P3162 -T, P3585 -C, P3814 -Y, R4081 -O, V6533 -R, V6637 -G, V6757 -E, V6956 -C, V7182 -U, V7466 -S, V7606 -A, V7619 -M, V7644 -Z, V7727 -H, W9129 -W); od 13 lipca 1941 do 24 sierpnia 1941 znowu Hurricane I (m.in P3932 -RF-C)
• 22 stycznia 1941 – Spitfire I (m.in. N3026 -A, N3108 -P, N3122 -Y, N3285 -J, P9519 -M, R6972 -N); 3 marca 1941 – Spitfire IIA (m.in. P7546 -T, P7786 -C, P7858 -H, P7989 -U, P8039 -R, P8040 -D, P8041 -E, P8073 -Z); 20 maja 1941 – Spitfire IIB (m.in. P8208 -F, P8325 -B, P8329 -P, P8330 -D, P8331 -M, P8333 -S, P8334 -E, P8335 -R, P8336 -W, P8346 -T, P8382 -C, P8385 -A, P8507 -V, P8524 -H, P8531 -Y, P8567 -D, P8642 -X, P8672 -F); od 25 sierpnia 1941 do 6 października 1941 znowu Spitfire I (m.in. P9429, R6773 -P)
• 7 października 1941 – Spitfire VB (m.in. w końcu 1941 roku i w 1942 roku: W3229 -D, W3506 -U, W3765 -P, W3795 -N, W3893 -K, AA882 -G, AA908 -A, AA940 -B, AB174 -Q (Mk VC), AB183 -A, AB824 -S, AB899 -C, AB906 -W, AB929 -R, AD116 -H, AD138 -T, AD179 -F, AD455 -V, BL375 -J, BL432 -K, BL672 -M, BM144 -D, EN951 -D)
• 1 czerwca 1943 – Spitfire F IXC (m.in. BS451 -M, BS506 -O, BS513, EN172 -J, MA222 -A, MA314, MA593 -Y, MA740 -R, MA754 -K)
• 12 listopada 1943 – Spitfire VB i Spitfire VC oraz Spitfire LF VB i Spitfire LF VC (m.in. Spitfire VB i Spitfire VC: W3380, AA751, AA937, AB272 -D, AD198 -W; Spitfire LF VB i Spitfire VC: AB271, AD237, AD295, AD317, AR513, BL385, BL464, BM207)
• 18 lipca 1944 – Spitfire F IX, Spitfire LF IX i Spitfire HF IX (m.in. Spitfire F IX: BS348, BS408, EN122, EN182 -H, EN526 -A, MA528 -E, MA814 -Q, MH692 -C, MH823, MH910 -G; Spitfire LF IX: MH777 -N, MJ120, MJ216; Spitfire HF IX: MK694, ML339)
• 4 kwietnia 1945 – Mustang IV i Mustang IVA (m.in. KH663 -L, KH669 -P, KH770 -Y, KH825 -C, KM112 -D, KM186 -A, KM191 -Z, KM220 -G, KM237 -R, KM297 -K)

[edytuj] Podsumowanie wysiłku bojowego (19 lipca 1940 – 8 maja 1945)

[edytuj] Straty zadane nieprzyjacielowi (1 września 1940 – 8 maja 1945)

"126 Adolfów" zestrzelonych przez Dywizjon 303 w bitwie o Anglię

[edytuj] Samoloty nieprzyjaciela zniszczone przez polskich pilotów w walkach powietrznych

[edytuj] Samoloty nieprzyjaciela zniszczone przez polskich pilotów na ziemi

[edytuj] Samoloty nieprzyjaciela zniszczone przez brytyjskich pilotów

[edytuj] Łączne straty zadane nieprzyjacielowi przez polskich pilotów

[edytuj] Upamiętnienie

Dzieje dywizjonu 303 w czasie Bitwy o Anglię opisał w książce Dywizjon 303 Arkady Fiedler, książka ta miała liczne wydania krajowe i zagraniczne (po angielsku i portugalsku) ^[4]. Imię Dywizjonu nosi także osiedle mieszkaniowe w Krakowie, hufiec harcerski Łask ^[5], gimnazjum w Stepnicy ^[6], szkoła podstawowa w Śleszowicach ^[7] i liczne ulice ^[8]. W 70. rocznicę Bitwy o Anglię Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej zaprezentowało w Parlamencie Europejskim wystawę „Battle of Britain” poświęconą pilotom z Dywizjonu 303. W IPN przygotowano także planszową historyczną grę edukacyjną "303". Została ona opublikowana w języku polskim, czeskim i angielskim (również w wersji on-line) ^[9]. Szwedzki zespół metalowy Sabaton, dowiedziawszy się o dywizjonie 303 napisał piosenkę pt. "Aces in exile". W roku 2005 ukazała się nakładem Wydawnictwa A.M.F. Plus Group książka pt. "Sprawa Honoru - Dywizjon 303 Kościuszkowski" autorstwa Lynn Olson i Stanleya Cloud, która prócz dokumentacji działań dywizjonu zawiera liczne spostrzeżenia odnoszące się do drugowojennej historii Polski. 19 września 2011 roku w Muzeum-Pracowni Literackiej Arkadego Fiedlera odsłonięto wierną replikę myśliwca Hawker Hurricane Mk I (skala 1:1) pomalowanego w barwach samolotu Witolda Urbanowicza, dowódcy dywizjonu 303.

[edytuj] Odznaka dywizjonu

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. NW nr 3, poz. 31 z 2 lipca 1943 roku. Posiada kształt okrągłej, biało emaliowanej tarczy, której środek pokryto pionowymi amarantowo emaliowanymi pasami. Na skrzyżowaniu dwóch kos umieszczona czapka "krakuska". Otok czapki granatowy, góra amarantowa, pióra amarantowo-zielone. W otoku odznaki trzynaście pięcioramiennych gwiazd granatowo emaliowanych. W dolnej części otoku, pomiędzy drzewcami kos numer dywizjonu 303. Zakończenie drzewc i kos wysunięte poza krawędź odznaki. Jednoczęściowa - wykonana w srebrze. Wymiary: 25x23 mm. Wykonanie: Firma Kirkwood and Son - Edinburgh^[10].

[edytuj] Zobacz też

• Dywizjon 303 – książka Arkadego Fiedlera
• For your freedom and ours – książka Lynne Olson i Stanleya Clouda
• Sprawa Honoru. Dywizjon 303 Kościuszkowski – książka Lynne Olson i Stanleya Clouda
• Sabaton – Aces in exile

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Wydawnictwo Min. Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06745-7. 
• Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

• No. 303 Squadron - F540 (pl.: dziennik działań bojowych Dywizjonu 303) (ang.). W: Polish Air Forces Operations Record Books [on-line]. [dostęp 31 grudnia 2009].
• Dywizjon 303 w serwisie 2 wojna światowa
• Planszowa historyczna gra edukacyjna "303" (wersja on-line) przygotowana przez IPN

e Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii Skrzydła 1 Polskie Skrzydło Myśliwskie • 2 Polskie Skrzydło Myśliwskie • 3 Polskie Skrzydło Myśliwskie Dywizjony 300 Dywizjon Bombowy • 301 Dywizjon Bombowy • 302 Dywizjon Myśliwski • 303 Dywizjon Myśliwski • 304 Dywizjon Bombowy • 305 Dywizjon Bombowy • 306 Dywizjon Myśliwski • 307 Dywizjon Myśliwski Nocny • 308 Dywizjon Myśliwski • 309 Dywizjon Współpracy • 315 Dywizjon Myśliwski • 316 Dywizjon Myśliwski • 317 Dywizjon Myśliwski • 318 Dywizjon Myśliwsko-Rozpoznawczy • 663 Dywizjon Samolotów Artylerii Inne jednostki Polski Zespół Myśliwski • Eskadra "C" 138 Dywizjonu • 1586 Eskadra do Zadań Specjalnych • Polska Eskadra Balonowa Polskie Siły Powietrzne na obczyźnie • Polscy lotnicy na Malcie w czasie II WŚ