Dzień Kolejarza lub Święto Kolejarza – polskie święto obchodzone corocznie przez kolejarzy i pracowników kolei 25 listopada (od 1981) w dniu wspomnienia św. Katarzyny Aleksandryjskiej, patronki kolejarzy.
[edytuj] Święto w Polsce
W czasach PRL-u Dzień Kolejarza Polski Ludowej obchodzony był w drugą niedzielę września[1].
21 lipca 1981 roku NSZZ „Solidarność” Węzła PKP Lublin podjęła Uchwałę nr 1, „że począwszy od roku 1981 Dniem Kolejarza uznaje się 25 listopada, tj. dzień św. Katarzyny Aleksandryjskiej, patronki polskich kolejarzy”. Uchwała została powszechnie przyjęta, a pierwsze centralne uroczystości odbyły się w Lublinie, które zbiegły się z odsłonięciem i poświęceniem przez biskupa lubelskiego Bolesława Pylaka Krzyża-Pomnika Doli Kolejarskiej na terenie Lokomotywowni Lublin.
Obchody Dnia Kolejarza to tradycja sięgająca XIX wieku. W dniu tym prezentowana jest historia kolei, praca na zapleczu, organizowane są konkursy z nagrodami oraz prezentacje nowoczesnego i historycznego taboru. To również okazja do awansowania i odznaczenia pracowników za wzorowe i sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej Krzyżem Zasługi czy odznaką honorową Zasłużony dla Kolejnictwa ustanowioną przez Radę Ministrów w 2000 roku[2].
Nieodłącznym elementem obchodów są pielgrzymki na Jasną Górę i do różnych sanktuariów. Udział w nich biorą pracownicy z rodzinami, emeryci, renciści oraz sympatycy kolei[3].
[edytuj] Obchody na terenach byłego ZSRR
W Federacji Rosyjskiej i wielu byłych republikach ZSRR obchodzony jest również Dzień kolejarza. Do czasu rozpadu ZSRR branżowe święto obchodzono w pierwszą niedzielę sierpnia. Obecnie terminy są zróżnicowane[4]:
- Azerbejdżan – 13 października, jako „Dzień pracowników azerbejdżańskiej kolei” (ros. День работников азербайджанской железной дороги),
- Estonia – 21 sierpnia, jako „Dzień historii kolei” (est. Raudtee ajaloo päev)) upamiętniający przyjazd pierwszego pociągu z Tallinna do Tartu w 1876 roku,
- Kazachstan – pierwsza niedziela sierpnia, jako „Dzień pracowników transportu i komunikacji” (kaz. Көлік және байланыс қызметкерлері күні), powołany ustawą Republiki Kazachstanu z 13 grudnia 2001 (№ 267-II),
- Kirgistan – pierwsza niedziela sierpnia, jako „Dzień kolejarza”, ustanowiony 3 sierpnia 1994 (№ 578),
- Litwa – 28 sierpnia, jako „Dzień kolejarza” (lit. Geležinkelininko diena) upamiętniający rozpoczęcie prac budowlanych kolei Warszawsko-Petersburskiej w 1860 roku[5],
- Łotwa – 5 sierpnia, jako „Dzień kolejarza” ale również prawdopodobnie „Dzień kolei” (łot. Dzelzceļnieku diena), upamiętniający utworzenie Kolei Łotewskich w 1919 roku,
- Rosja – pierwsza niedziela sierpnia, jako „Dzień kolejarza” (ros. День железнодорожника), ustanowiony przez ministra komunikacji Imperium Rosyjskiego księcia Michaiła Iwanowicza Chiłkowa 9 czerwca 1896 roku (№ 68) na pamiątkę 100. rocznicy urodzin Mikołaja I, który rozpoczął budowę kolei,
- Ukraina – 4 listopada; w latach 1993–2002 pierwsza niedziela sierpnia ustanowiona 5 lipca 1993 przez prezydenta Ukrainy Leonida Krawczuka (№ 257/93), zmieniona dekretem 11 grudnia 2002 (№ 1140/2002) przez Leonida Kuczmę (na wniosek ministra transportu Georgija Kirpy) na pamiątkę przyjazdu pierwszego pociągu na stację Lwów, z Wiednia przez Przemyśl 4 listopada 1861 roku.
[edytuj] Obchody w innych rejonach świata
- Bośnia i Hercegowina – 15 kwietnia, jako „Dzień kolejarza” (bośn. Dan željezničara), w rocznicę strajku generalnego kolejarzy byłej Jugosławii w kwietniu 1920 roku[4],
- Bułgaria – pierwsza niedziela sierpnia, jako „Dzień kolejarza” (bułg. Ден на железничаря) upamiętniający uruchomienie pierwszej linii kolejowej w 1888 roku na początku sierpnia, na trasie Dimitrovgrad-Sofia-Biełowo[4],
- Chorwacja – 5 października, jako „Dzień chorwackich kolei” (chorw. Dan Hrvatskih željeznica) upamiętniający odejście chorwackich kolei z byłej Jugosławii i przystąpienie do międzynarodowego związku UIC w 1990 oraz 15 kwietnia, jako „Międzynarodowy Dzień Kolejarza” (chorw. Međunarodni dan željezničara) w rocznicę strajku generalnego kolejarzy w Jugosławii w kwietniu 1920 roku[4],
- Czechy – z reguły czwartą sobota września, jako „Dzień kolei” (czes. Den železnice) upamiętniający pierwszy odjazd pociągu Georgea Stephensona z Stockton-on-Tees do Darlington w Anglii w 1825 roku[4],
- Niemcy – brak oficjalnego święta branżowego, jednakże „Dzień niemieckich kolejarzy” (niem. Tag des deutschen Eisenbahners) obchodzony był w III Rzeszy w dowód uznania niezwykłych osiągnięć niemieckich kolejarzy podczas II wojny światowej na podstawie rozporządzenia o kolei z 7 grudnia 1943 ministra propagandy i oświecenia publicznego Józefa Goebbelsa ; również była Niemiecka Republika Demokratyczna celebrowała ten dzień ustanowiony 10 czerwca 1951 roku, jako dni kolei: „Dzień pracowników kolei”, „Dzień niemieckiego kolejarza” lub „Dzień kolejarza”[6][4],
- Serbia – 12 maja, jako „Dzień kolejarza” (serb. Dan željezničara lub Дан жељезничара) ustanowiony w 2001 w dzień wspomnienia liturgicznego w Kościele prawosławnym św. Bazylego Ostrogskiego jak i dzień wyprowadzenia wojsk jugosłowiańskich z kraju; można również spotkać datę 3/15 września[a] upamiętniającą pierwszy normalny ruch pasażerski zapoczątkowany w 1884 roku (pierwszą linię uruchomiono 23 sierpnia/4 września 1884 na trasie Belgrad-Nisz)[7][4],
- Słowacja – 27 września, jako „Dzień kolejarza” (słow. Deň železničiarov) upamiętniający otwarcie kolei konnej na trasie Bratysława-Svätý Jur jako pierwszej w Austro-Węgrzech,
- Słowenia – 2 czerwca, jako „Dzień kolejarza” (słoweń. Dan železničarjev) upamiętniający przyjazd pierwszego pociągu do Graz z Celje 2 czerwca 1846 roku[4],
- Węgry – druga niedziela lipca, jako „Dzień kolei” (węg. Vasutas nap) od 1961 roku ustanowiony za czasów Węgierskiej Republiki Ludowej[4].
Uwagi
Przypisy
- ↑ M.P. z 1973 r. Nr 20, poz. 118 – Uchwała Nr 94 Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1973 r. w sprawie obchodów uroczystości branżowych (zawodowych), zakładowych i regionalnych, która utraciła moc z dniem 30 marca 2001 (M.P. z 2001 r. Nr 47, poz. 782)
- ↑ Dz. U. z 2000 r. Nr 102, poz. 1094 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 2000 r. w sprawie ustanowienia odznaki honorowej "Zasłużony dla Kolejnictwa", ustalenia jej wzoru oraz zasad i trybu nadawania, a także noszenia.
- ↑ Duszpasterstwo Kolejarzy – Katolickie Stowarzyszenie Kolejarzy Polskich. Parafia Najświętszej Marii Panny Królowej Świata w Stargardzie Szczecińskim, 2005-11-24. [dostęp 2011-11-10].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 gł. redaktor: Конарев Николай Семёнович: Железнодорожный транспорт. Энциклопедия. 1994. ISBN 5-85270-115-7. (ros.)
- ↑ Виталия Лапенене: Litewskie koleje (historia). (ros.). Oficjalna strona Lietuvos Geležinkeliai. [dostęp 2011-11-10].
- ↑ Abzeichen der DDR (Odznaki NRD)- Abzeichen zum Tag des deutschen Eisenbahners (niem.). [dostęp 2011-11-12].
- ↑ Железнице Србије (Železnice Srbije) (serb.). [dostęp 2011-11-11].
[edytuj] Bibliografia
.JPG)
Polska
