| Eciton | |
| Latreille, 1804 | |
 Eciton vagans | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Gromada | owady |
| Rząd | błonkoskrzydłe |
| Rodzina | mrówkowate |
| Podrodzina | Ecitoninae |
| Plemię | Ecitonini |
| Rodzaj | Eciton |
 Systematyka w Wikispecies | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
Eciton – rodzaj mrówek z podrodziny Ecitoninae. Należą tu neotropikalne mrówki koczujące (nomadne). Gatunkiem typowym jest E. hamatum. Najlepiej poznanymi gatunkami są Eciton burchellii i E. hamatum.
Spis treści |
Robotnice Eciton są polimorficzne. Wyróżnia się wśród nich cztery podkasty: robotnice minor, opiekujące się potomstwem i królową; robotnice media, odpowiedzialne za zdobywanie pokarmu; robotnice submajor, transportujące pokarm do gniazda i robotnice major (żołnierze), odpowiedzialne za obronę kolonii. Te ostatnie charakteryzują się olbrzymimi, sierpowatymi żuwaczkami. Podkasta submajor jest szczególnie wyraźnie wyodrębniona u gatunku E. burchellii[1].
U E. burchellii i E. hamatum liczba stadiów larwalnych wynosi pięć[2].
E. hamatum ma dobrze rozwinięte gruczoły pygidialny i postpygidialny, nie mają natomiast gruczołu analnego. Dobrze rozwinięty jest za to nabłonek gruczołowy na powierzchni VII sternitu[3]. U tego rodzaju występuje również gruczoł Dufoura, którego wydzielina odgrywa rolę w komunikacji między robotnicami[4]. Posiadają gruczoł jadowy i żądło; jad E. burchellii zawiera skatol[4].
Eciton żyją w dużych koloniach, których liczebność szacowano na 150–700 tysięcy (E. burchellii) i 100–500 tysięcy (E. hamatum)[5].
Mrówki Eciton charakteryzują się dwufazowym cyklem życiowym, w którym na zmianę występują faza osiadła (stacjonarna) i faza wędrowna (nomadna). W fazie stacjonarnej, trwającej około trzech tygodni, mrówki nie przemieszczają się, a robotnice z własnych ciał tworzą tymczasowe gniazdo, w środku którego chroniona jest królowa i jaja. W tym czasie królowa składa olbrzymie ilości jaj. Królowa E. burchellii może żyć sześć lat, w tym czasie ze złożonych przez nią jaj wylęga się około trzech milionów robotnic[6]. Robotnice odbywają tzw. rajdy, penetrując okolicę i zabijając zwierzęta które nie są w stanie przed nimi uciec. U większości gatunków Eciton zdobyczą są wyłącznie inne owady społeczne, przede wszystkim mrówki. U E. burchellii, wyjątkowo, około 50% pokarmu stanowią mrówki, a na resztę składają się duże stawonogi i małe kręgowce[7].
W fazie nomadnej, trwającej około dwóch tygodni, mrówki przemieszczają się w poszukiwaniu nowych żerowisk.
Wiele organizmów wykształciło złożone zależności z koloniami Eciton. Muchówki z rodzaju Stylogaster (Conopidae) i z rodziny Tachinidae składają jaja do ciał uciekających przed mrówkami owadów. Larwy rozwijają się w nich jako parazytoidy; jest to stosunkowo ryzykowna strategia ewolucyjna, ponieważ część tych owadów ostatecznie zostanie jednak złapana i pożarta przez mrówki. Myrmekofilne chrząszcze kusakowate i gnilikowate (m.in. Euxenister) przemieszczają się razem z kolonią[8]. Marszom mrówek towarzyszą liczne ptaki, polujące na uciekające przed mrówkami owady[9][10]. Pewne gatunki motyli Ithomiini odżywiają się odchodami tych ptaków[11].
Wyspecjalizowane roztocze Circocylliba crinita (Elzinga & Rettenmeyer, 1975) spotykane są wyłącznie na wewnętrznej powierzchni żuwaczek E. dulcium[12]. Nicienie Agamomermis ecitoni są pasożytami wewnętrznymi robotnic Eciton burchellii[13].
Rodzaj Eciton opisał jako pierwszy Pierre André Latreille w 1804[14]. Cykl życiowy tych mrówek poznano dzięki pracom Theodore'a Christiana Schneirli.
