| Eparchia smoleńska i wiaziemska | |
| Смоленская и Вяземская епархия | |
 Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Smoleńsku | |
| Państwo |  Rosja |
| Siedziba | Smoleńsk Smoleńsk, Sobornyj dwor 17 |
| Data powołania | 1654 (w obecnym kształcie) |
| Wyznanie | prawosławie |
| Kościół | Rosyjski Kościół Prawosławny |
| Sobór | Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Smoleńsku |
| Biskup diecezjalny | biskup smoleński i wiaziemski Pantelejmon (Szatow) |
| Dane statystyczne | |
| Liczba kapłanów | 140 |
| Liczba dekanatów | 8 |
| Liczba parafii | 141 |
| Liczba klasztorów | 8 |
| Strona internetowa | |
Eparchia smoleńska i wiaziemska – jedna z eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Jej obecnym biskupem ordynariuszem jest biskup smoleński i wiaziemski Pantelejmon (Szatow), zaś funkcję katedry pełni sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Smoleńsku.
Spis treści |
Pierwsza samodzielna eparchia prawosławna miała swoją siedzibę w Smoleńsku od 1136 lub od 1137, zaś pierwszym biskupem był duchowny grecki o imieniu Manuel. Eparchia odegrała znaczącą rolę w rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa na ziemiach ruskich. Była w znacznym stopniu wspierana finansowo przez książąt smoleńskich[1].
Prawosławne biskupstwo w Smoleńsku stanowi część Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego od 1654, gdy po zdobyciu miasta przez wojska rosyjskie decyzją cara Aleksego I i patriarchy Nikona na nowo powołana została w nim eparchia[2].
Od 1728 w Smoleńsku istniało seminarium duchowne[1]. Eparchia i podległe jej cerkwie poniosły znaczne straty w czasie najazdu francuskiego na Rosję w 1812[1]. W końcu XIX w. ilość wiernych prawosławnych w stosunku do ogółu ludności eparchii była szacowana na 96,6%. Funkcjonowało 627 parafii dysponujących 763 świątyniami, ponadto istniało 291 kaplic i 16 monasterów (pięć żeńskich i jedenaście męskich)[1].
Od 1922 władze radzieckie zaczęły zamykać cerkwie w regionie smoleńskim, w 1933 odbierając Kościołowi sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Smoleńsku, w którym powstało muzeum. W czasie akcji konfiskaty kosztowności cerkiewnych część duchownych i wiernych Smoleńska przeciwstawiła się dekretom władz; w dniach 1-24 sierpnia 1922 miał miejsce pokazowy proces 45 z nich, z czego pięć osób zostało skazanych na śmierć[1].
Wskutek prześladowań religijnych w ZSRR w 1985 na terytorium eparchii czynnych było 35 cerkwi, w większości zrujnowanych, obsługiwanych przez 40 kapłanów[1]. Znaczące odrodzenie życia religijnego miało miejsce w okresie sprawowania urzędu przez arcybiskupa, a następnie metropolitę Cyryla (Gundiajewa) (1984–2009). Od 1985 do 2009 częścią eparchii był obwód kaliningradzki, wyodrębniony następnie jako odrębna administratura[1].
Eparchia de facto przestała funkcjonować z powodu czystek stalinowskich.
Według danych z 2010 eparchia dzieliła się na osiem dekanatów: smoleński, wiaziemski, diemidowski, rosławski, safonowski, jelniński, gagarinowski i jarcewski. W ich ramach działały 141 parafii z 147 cerkwiami, obsługiwanymi przez 140 kapłanów[3]. Ponadto funkcjonuje osiem monasterów[4]:
