| Ernest Miller Hemingway | |
 | |
| Data i miejsce urodzenia | 21 lipca 1899 Oak Park |
| Data i miejsce śmierci | 2 lipca 1961 Ketchum |
| Dziedzina sztuki | literatura |
Ernest Miller Hemingway (ur. 21 lipca 1899 w Oak Park w stanie Illinois w USA, zm. 2 lipca 1961 w Ketchum w stanie Idaho) – pisarz amerykański, prozaik. Został laureatem Nagrody Pulitzera za opowiadanie "Stary człowiek i morze" w 1956 roku oraz Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w roku 1954. Miał pięcioro rodzeństwa: cztery siostry i brata.
Spis treści |
Jego pierwsze utwory literackie powstawały już w szkole, gdzie był redaktorem szkolnej gazetki. Później, po ukończeniu szkoły został dziennikarzem gazety "Star" z Kansas City. W 1914 roku, w wieku 15 lat, uciekł z domu, ale szybko wrócił ze względu na prośby rodziców, by ukończył szkołę. Już w latach 20. należał do Awangardy Literackiej. W roku 1918 rozpoczął swoje podróże. Wbrew woli ojca chciał się zaciągnąć do armii amerykańskiej, jednak nie został przyjęty ze względu na stan zdrowia, zaciągnął się więc do Czerwonego Krzyża i poprzez Paryż znalazł się na froncie włoskim. 8 lipca 1918 roku wynosząc poszkodowanego żołnierza z linii frontu został ciężko ranny. W czasie I wojny światowej zaczął pić. Kwestią sporną jest, czy można go nazwać alkoholikiem. Z jednej strony pił codziennie, co sam opisuje w swoich powieściach, z drugiej strony nie wpływało to na jego życie. Kiedy był na urlopie z powodu rany, zachorował na żołtaczkę typu A wywołaną nadużywaniem alkoholu[1].
Powrócił do Ameryki w 1920 i zaczął pracować dla gazety Toronto Star jako dziennikarz i korespondent zagraniczny. Tam poznał Morleya Callaghana, który także pracował jako początkujący reporter dla tej samej gazety. Obaj zamieszkali w paryskiej dzielnicy Montparnasse wraz z Francisem S. Fitzgeraldem i innymi artystami, którzy opuścili Stany Zjednoczone i zamieszkali w Europie.
Pierwsze poważne próby literackie ukazały się w latach 1920-1923; w tym czasie dziennikarstwo stanowiło jedyne źródło jego dochodów, poza sporadyczną pomocą zamożnych przyjaciół i okresowymi skromnymi czekami z funduszu odziedziczonego przez jego pierwszą żonę, poślubioną w 1921 roku, starszą od niego o osiem lat Hadley Richardson. Z Hadley miał syna, Johna Hadley Nicanor Hemingwaya, późniejszego ojca aktorek Margaux Hemingway i Mariel Hemingway. Był wówczas korespondentem dziennika "Toronto Star" w Europie, m.in. w Paryżu, Szwajcarii, Niemczech, Włoszech, Turcji (europejskiej części) i Hiszpanii. Uczestniczył jako dziennikarz m.in. w międzynarodowej konferencji ekonomicznej w Genui oraz w konferencji lozańskiej w 1922 roku. W 1922 roku udało mu się przeprowadzić wywiad z Mussolinim, wówczas jeszcze nie premierem, tylko przywódcą partii faszystowskiej.
W 1927 roku ożenił się po raz drugi z dziennikarką z "Vogue'a" poznaną w Paryżu, Pauliną Pfeiffer, która w następnych latach urodziła mu dwóch synów, Patricka i Gregory'ego. Rodzina mieszkała większą część roku w Key West. Pozwalało to Ernestowi dzielić czas między pisanie a ukochane sporty łowieckie. Oprócz codziennego wędkowania lub strzelania wyprawiał się przynajmniej raz do roku na dłuższy okres do Hawany na Kubę, by łowić grube ryby. Odbywał również stałe wyprawy myśliwskie na słabo zaludnione tereny górskie Wyoming lub Montany i okazyjnie w okolice Piggott w stanie Arkansas, gdzie mieszkali jego nowi teściowie.
W latach 1937-1938 był czterokrotnie w wojennej Hiszpanii w charakterze korespondenta z ramienia agencji NANA (North American Newspaper Alliance). Jedną z towarzyszek jego wypraw na front była późniejsza trzecia żona Hemingwaya, Martha Gellhorn, początkująca literatka, korespondentka "Collier's Weekly". Poznał ją rok wcześniej w Key West, w Madrycie nawiązali romans, w 1940 roku pobrali się.
W 1941 roku przebywał jako korespondent w Hongkongu, Chinach i Birmie w towarzystwie żony. Następne trzy lata spędził głównie w Hawanie, dokąd przeniósł się z Key West. W porozumieniu z ambasadą amerykańską w Hawanie zorganizował cywilną akcję kontrwywiadowczą przeciwko szpiegom hitlerowskim oraz przeprowadzał regularne rejsy patrolowe na swej uzbrojonej potajemnie łodzi "Pilar" w poszukiwaniu niemieckich okrętów podwodnych, jednak żadna z tych amatorskich akcji nie przyniosła godnego uwagi rezultatu.
Od maja 1944 roku do marca 1945 roku przebywał w Europie jako kierownik europejskiego biura "Collier's Weekly" w Londynie. 6 czerwca jako korespondent brał udział w inwazji na ląd francuski, jednak nie pozwolono mu wyjść na ląd, podczas gdy płynąca na statku – lazarecie żona Martha spędziła jakiś czas w Normandii. W tym samym miesiącu wziął jednak udział w jednym z lotów bombowców typu Mitchell na wyrzutnie V1 po drugiej stronie kanału w Drancourt. W lipcu przeniósł się do Normandii i związał się jako dziennikarz z 22 pułkiem piechoty pod dow. pułkownika Charlesa Lanhama, wchodzącym w skład 4 dywizji piechoty, dowodzonej przez gen. Raymonda Bartona. Przeprowadzał głośne akcje wywiadowcze i partyzanckie w Rambouillet i przy wkraczaniu do Paryża 18-25 sierpnia 1944 roku. Przy wkraczaniu do Paryża Hemingway z pułkownikiem Bruce'em przejechali jeepem jako pierwsi Amerykanie przez opustoszałe Pola Elizejskie.
Brał udział w pierwszej wojnie światowej oraz w wojnie domowej w Hiszpanii po stronie republikanów. W czasie tej ostatniej poznał i zaprzyjaźnił się m.in. z gen. Karolem Świerczewskim. Jego pobyt w Hiszpanii zaowocował wydaniem w 1940 roku jednej z jego najbardziej znanych powieści Komu bije dzwon.
W latach 50. często wyruszał na safari do Kenii. W 1953 roku przeżył dwie katastrofy lotnicze wracając z jednej wypraw. W roku 1960, na rok przed śmiercią, próbował popełnić samobójstwo strzelając sobie w głowę dubeltówką, ale w ostatniej chwili zabrano mu broń. Według licznych przekazów[2], ponieważ przez całe dorosłe życie nadużywał alkoholu, jego wątroba była wyniszczona.
Jego mottem przewodnim było "Należy dobrze walczyć, nawet w przegranej sprawie." Popełnił samobójstwo strzelając sobie w usta z dubeltówki. Są dwie tezy dotyczące przyczyny tego zachowania: pierwsza – że chciał sam decydować o swoim losie i sam wybrać moment, kiedy to pożegna się z tym światem, natomiast druga – że osiągnął już wszystko, co mógł w życiu osiągnąć (był bogaty, sławny i szczęśliwy), więc mogłoby mu się przydarzyć już tylko nieszczęście, czego chciał uniknąć. Życie uważał za grę, którą wygrał i w odpowiednim momencie zakończył.
Wydaje się jednak bardziej prawdopodobne, że samobójcza śmierć pisarza była wynikiem choroby afektywnej dwubiegunowej, zwanej dawniej psychozą maniakalno-depresyjną, na którą pisarz chorował. Fazie depresyjnej tej choroby towarzyszą często głębokie myśli o charakterze nihilistycznym, a także myśli samobójcze, które realizują się niekiedy w postaci działań autodestrukcyjnych.
Ernest Hemingway ożenił się 4 razy (co było krytykowane przez jego czytelników[3]), z czego trzy razy się rozwiódł, a dopiero w ostatnim związku z Miss Mary wytrwał do śmierci.
Jego żony to:
Miał trzech synów, jednego z pierwszą żoną Hadley Richarson (Jack Hemingway) i dwóch z drugą żoną Pauline Pffeifer (Patrick i Gregory Hemingway). Jego średni syn, Patrick został podróżnikiem, wydał też jego dzieło To co prawdziwe o świcie, pisząc je od podstaw na podstawie notatek ojca. Dwie córki jego pierwszego syna, Jacka (1923-2000), Mariel (ur. 1961) i Margaux (1954-1996) zostały aktorkami.
W jego rodzinie samobójstwo popełnili, poza nim samym też ojciec Clarence, rodzeństwo Ursula i Leicester oraz wnuczka Margaux[4].
Nigdy nie był zwolennikiem żadnego konkretnego ustroju. Był katolikiem[5]. Dał się światu poznać jako człowiek wielu pasji. Były to m.in. myślistwo, pływanie, jeździectwo, połów ryb i pływanie jachtem zwanym "Pilar", czytanie. Był też fanem corridy, znanym w środowisku torrerów.
Pisarz większość swoich dzieł, szczególnie powieści, opierał na swoich przeżyciach, przeważnie jednak zmieniając nazwiska swoje i innych. Takimi utworami są np. Pożegnanie z bronią czy Słońce też wschodzi, oraz niektóre z opowiadań (np. Mój stary) i powieści (np. Komu bije dzwon), gdzie zmienione są niektóre fakty i realia, co nie pozwala nazwać ich czysto autobiograficznymi. Jedna z powieści, wydana po jego śmierci, To co prawdziwe o świcie jest biografią z prawdziwymi nazwiskami.
Autor pisze w swoich dziełach również o miłości, często opisując własne romanse (np. w Słońce też wschodz gdzie opisuje swoją niespełnioną miłość do Lady Duffy Twysden). Często nawiązuje do motywów polowania i połowu, sam będąc zapalonym łowcą (To co prawdziwe o świcie, Stary człowiek i morze), gonitwy byków (Rogi byka, Komu bije dzwon). Większość jego bohaterów to osoby nadużywające alkoholu, często pogrążone w depresji – których przeżycia oparte są na doświadczeniach autora. Hemingway zasłynął też jako "Piewca życia". Zawdzięcza to swoim licznym opisom natury i zjawisk w przyrodzie oraz obserwacjom zwierząt.
Większość dzieł Hemingwaya przetłumaczył na język polski Bronisław Zieliński, przyjaciel autora. W chwili śmierci zostawił nieukończoną powieść Ruchome święto.
| |||||||
