Widget
Podziel się:

Europejski Złoty But


Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Złoty But”. Zobacz też: węgierska nagroda Złoty But.
Nagrody Złotego Buta i Złotej Piłki w muzeum Realu Madryt.

Europejski Złoty But (ang.: European Golden Shoe, wcześniej znany jako European Golden Boot) – coroczna piłkarska nagroda przyznawana dla najlepszego strzelca spośród wszystkich najwyższych europejskich lig zrzeszonych w UEFA. Nagroda ta przyznawana jest od sezonu 1967/68 (pierwotnie przez magazyn L'Équipe) i początkowo nazywała się Soulier d'Or, co po francusku oznacza Złoty but).

W 1991 roku, w wyniku protestu Cypryjskiego Związku Piłki Nożnej, który twierdził, iż w tamtejszej lidze jeden z graczy rzekomo zdobył 40 goli, L'Équipe zdecydowała się zawiesić plebiscyt i do 1996 roku nagroda przyznawana była nieoficjalnie. Jednakże w 1996 roku jeden ze sponsorów nagrody, firma Adidas, wraz z European Sports Magazines, zdecydowała się kontynuować plebiscyt[1]. Najlepszy strzelec sezonu 1990/91, Darko Panczew, nie otrzymał swojej nagrody do 2006 roku[2]. Wtedy to L'Équipe podało w wątpliwość doniesienia Cypryjczyków. Jakiś czas potem Michel Platini skomentował tę sytuację słowami: Choć z opóźnieniem, nagroda trafia we właściwe ręce[3]. Plebiscyt został wznowiony w 1996 roku ze zmienionymi zasadami. Od tego czasu Złoty But przyznaje się w oparciu o system punktowy, który ułatwia piłkarzom z silniejszych lig wygrywanie z piłkarzami z lig słabszych. Oznacza to również, że gole z mocniejszych lig są "więcej warte" od tych zdobytych w mniej prestiżowych rozgrywkach.

Spis treści

[edytuj] Od 1968 do 1991

Gerd Müller, zwycięzca z 1970 i 1972 roku
Héctor Yazalde był pierwszym laureatem nagrody pochodzącym spoza Europy
Ian Rush był pierwszym brytyjskim zdobywcą Złotego Buta
Marco van Basten, zwycięzca z 1986 roku
Hugo Sánchez był pierwszym laureatem z Ameryki Środkowej
Ronaldo był pierwszym zdobywcą Złotego Buta wybranym według nowych zasad
Mário Jardel, laureat z 1999 i 2001 roku
Thierry Henry, zwycięzca z 2004 i 2005 roku
Diego Forlán, zwycięzca z 2005 i 2009 roku
Cristiano Ronaldo, ostatni jak dotąd laureat nagrody Złotego Buta, który otrzymał ją już dwukrotnie (w 2008 i w 2011 roku)

W latach 1968-1991 Europejski Złoty But przyznawany był dla najlepszego strzelca spośród wszystkich europejskich lig. W tym okresie dwukrotnie tytuł ten przyznawany był Eusébio, Gerdowi Müllerowi, Dudu Georgescu i Fernando Gomesowi[4].

     Sezony, gdy dwóch zawodników zajęło ex aequo pierwsze miejsce

SezonKrajZawodnikKlubLigaGole
1967/68 PortugaliaEusébioBenficaPrimeira Liga42
1968/69 BułgariaŻekow, PetyrPetyr ŻekowCSKA SofiaA PFG36
1969/70 RFNMüller, GerdGerd MüllerBayern MonachiumBundesliga niemiecka38
1970/71 JugosławiaSkoblar, JosipJosip SkoblarOlympique MarsyliaLigue 144
1971/72 RFNMüller, GerdGerd MüllerBayern MonachiumBundesliga niemiecka40
1972/73 PortugaliaEusébioBenficaPrimeira Liga40
1973/74 ArgentynaYazalde, HéctorHéctor YazaldeSporting CPPrimeira Liga46
1974/75 RumuniaGeorgescu, DuduDudu GeorgescuDinamo BukaresztLiga I33
1975/76 CyprKaiafas, SotirisSotiris KaiafasOmonia NikozjaProtathlima A' Kategorias39
1976/77 RumuniaGeorgescu, DuduDudu GeorgescuDinamo BukaresztLiga I47
1977/78 AustriaKrankl, HansHans KranklRapid WiedeńBundesliga austriacka41
1978/79 HolandiaKist, KeesKees KistAZ AlkmaarEredivisie34
1979/80 BelgiaVandenbergh, ErwinErwin VandenberghLierseEerste klasse39
1980/81 BułgariaSławkow, GeorgiGeorgi SławkowBotew PłowdiwA PFG31
1981/82 HolandiaKieft, WimWim KieftAjax AmsterdamEredivisie32
1982/83 PortugaliaGomes, FernandoFernando GomesPortoPrimeira Liga36
1983/84 WaliaRush, IanIan RushLiverpoolFirst Division32
1984/85 PortugaliaGomes, FernandoFernando GomesPortoPrimeira Liga39
1985/86 Holandiavan Basten, MarcoMarco van BastenAjax AmsterdamEredivisie37
1986/87[5] RumuniaRodion CămătaruDinamo BukaresztLiga I44
1986/87[5] AustriaPolster, AntonAnton PolsterAustria WiedeńBundesliga austriacka39
1987/88 TurcjaÇolak, TanjuTanju ÇolakGalatasaraySüper Lig39
1988/89 RumuniaMateuţ, DorinDorin MateuţDinamo BukaresztLiga I43
1989/90[6] MeksykSánchez, HugoHugo SánchezReal MadrytPrimera División38
1989/90[6] BułgariaStoiczkow, ChristoChristo StoiczkowCSKA SofiaA PFG38
1990/91 JugosławiaPanczew, DarkoDarko PanczewCrvena Zvezda BelgradPrva liga jugosłowiańska34

[edytuj] Od 1992 do 1996

Oficjalnie plebiscyt nie był prowadzony od 1991 roku z powodu procesu cypryjskiego ZPN, którego zdaniem nagrodę powinien otrzymać zawodnik z tamtejszej ligi, który rzekomo zdobył 40 goli (choć król strzelców ligi cypryjskiej tamtego sezonu skończył z wynikiem 19 zdobytych goli)[2]. W wyniku tego L'Équipe zdecydowało się zaprzestać przyznawania tej nagrody i Złoty But powrócił oficjalnie dopiero w 1996 roku. Od sezonu 1996/97 European Sports Magazines (ESM), którego członkiem jest także L'Équipe, zdecydowało się wprowadzić system punktowy. Od tej pory liczba goli mnożona była przez współczynnik, który zależał od wyników drużyny z poszczególnych lig w europejskich pucharach w ciągu ostatnich 5 sezonów[7].

W międzyczasie najwięcej goli w Europie zdobywali:

SezonKrajZawodnikKlubLigaGolePrzypisy
1991/92[8][7]. SzkocjaMcCoist, AllyAlly McCoistRangersScottish Premier Division34[7][9]
1992/93[10][7]. SzkocjaMcCoist, AllyAlly McCoistRangersScottish Premier Division34[7][9]
1993/94 WaliaTaylor, DavidDavid TaylorPorthmadogWelsh Premier League43[7]
1994/95 ArmeniaAwetisjan, ArsenArsen AwetisjanHomenetmen ErywańBardzragujn chumb39[7]
1995/96 GruzjaEndeladze, ZwiadZwiad EndeladzeMargweti ZestaponiUmaglesi Liga40[7]

[edytuj] Od 1997

Od sezonu 1996/97 European Sports Magazines przyznaje Złoty But w oparciu o system współczynników. Oznacza to, że zawodnik z silniejszej ligi, który zdobył mniej goli, ma szansę wyprzedzić zawodnika ze słabszej ligi, który strzelił więcej bramek.

Współczynniki odczytywane są z rankingu współczynników UEFA, który zależy od wyników klubów z każdej ligi w europejskich pucharach w ciągu ostatnich pięciu sezonów. Gole zdobyte przez zawodników pięciu najsilniejszych lig mnożone są przez współczynnik 2, natomiast w ligach z miejsc od szóstego do dwudziestego pierwszego współczynnik wynosi 1,5[7]. Dlatego np. zdobywca goli w Serie A, włoskiej ekstraklasie, może liczyć na wyższe miejsce niż strzelec ze słabszej Welsh Premier League, czyli najwyższej walijskiej klasie rozgrywkowej[4].

Thierry Henry to pierwszy zawodnik, który zdobył Złotego Buta w dwóch kolejnych sezonach, Mário Jardel, Diego Forlán i Cristiano Ronaldo wygrywali go z dwoma różnymi klubami, przy czym Ronaldo triumfował grając także w różnych ligach (angielskiej i hiszpańskiej). Cristiano Ronaldo i Lionel Messi stoją przed szansą zdobycia trzeciego Złotego Buta, czego nie dokonał jeszcze żaden zawodnik.

     Sezony, gdy dwóch zawodników zajęło ex aequo pierwsze miejsce

SezonKrajZawodnikKlubLigaGolePunktyPrzypisy
1996/97 BrazyliaRonaldoBarcelonaPrimera División3468[7]
1997/98 GrecjaMachlas, NikosNikos MachlasVitesse ArnhemEredivisie3468[7]
1998/99 BrazyliaJardel, MárioMário JardelPortoPrimeira Liga3672[7]
1999/00 AngliaPhillips, KevinKevin PhillipsSunderlandPremier League3060[11]
2000/01 SzwecjaLarsson, HenrikHenrik LarssonCelticScottish Premier League3552,5[12]
2001/02 BrazyliaJardel, MárioMário JardelSporting CPPrimeira Liga4263[13]
2002/03 HolandiaMakaay, RoyRoy MakaayDeportivo La CoruñaPrimera División2958[13]
2003/04 FrancjaHenry, ThierryThierry HenryArsenal LondynPremier League3060[14]
2004/05[15]. FrancjaHenry, ThierryThierry HenryArsenal LondynPremier League2550[13]
2004/05[15] UrugwajForlán, DiegoDiego ForlánVillarrealPrimera División2550[13]
2005/06 WłochyToni, LucaLuca ToniFiorentinaSerie A3162[13]
2006/07 WłochyTotti, FrancescoFrancesco TottiRomaSerie A2652[16]
2007/08 PortugaliaRonaldo, CristianoCristiano RonaldoManchester UnitedPremier League3162[17]
2008/09 UrugwajForlán, DiegoDiego ForlánAtlético MadrytPrimera División3264[18]
2009/10 ArgentynaMessi, LionelLionel MessiBarcelonaPrimera División3468[19]
2010/11 PortugaliaRonaldo, CristianoCristiano RonaldoReal MadrytPrimera División4080[20]
2011/12 ArgentynaMessi, LionelLionel MessiBarcelonaPrimera División50100[21]

[edytuj] Zwycięzcy

Pod uwagę nie brano zwycięzców z lat 1991-1996, gdy plebiscyt był nieoficjalny.

[edytuj] Według narodowości

MiejsceKrajLiczba tytułów
1. Portugalia6
2. Holandia4
2. Rumunia4
4. Argentyna3
4. Brazylia3
4. Bułgaria3
7. Austria2
7. Francja2
7. Jugosławia2
7. Niemcy2
7. Turcja2
7. Urugwaj2
7. Włochy2
14. Anglia1
14. Belgia1
14. Cypr1
14. Grecja1
13. Meksyk1
14. Szwecja1
14. Walia1

[edytuj] Według lig

MiejsceLigaLiczba tytułów
1.Hiszpania Primera División8
2.Portugalia Primeira Liga7
3.Anglia Premier League5
4.Holandia Eredivisie4
4.Rumunia Liga I4
6.Bułgaria A Profesionałna futbołna grupa3
6.Szkocja Scottish Premier League3
8.Austria Bundesliga austriacka2
8.Niemcy Bundesliga niemiecka2
8.Włochy Serie A2
11.Armenia Bardzragujn chumb1
11.Belgia Eerste klasse1
11.Francja Ligue 11
11.Cypr Protathlima A' Kategorias1
11.Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Prva liga jugosłowiańska1
11.Turcja Süper Lig1
11.Gruzja Umaglesi Liga1
11.Walia Welsh Premier League1

Przypisy

  1. ↑ This candidate European Golden Boot winner 2009/10! (ang.). football Lovers. [dostęp 22 kwietnia 2010].
  2. ↑ 2,0 2,1 Macedonia's Pancev gets his Golden Boot (ang.). setimes.com, 15 sierpnia 2006. [dostęp 1 stycznia 2010].
  3. ↑ Monika Mazurek: Bałkańskie legendy: Darko Pancev (pol.). balkan-football.com, 15 kwietnia 2009. [dostęp 1 stycznia 2010].
  4. ↑ 4,0 4,1 Golden Boot: The Quotients Decide It All (ang.). soccerphile.com. [dostęp 31 grudnia 2009].
  5. ↑ 5,0 5,1 Po latach nagrodę przyznano również Polsterowi ze względu na fakt, iż Cămătaru wiele ze swoich goli uzyskał w samej końcówce sezonu, prawdopodobnie wskutek odgórnej manipulacji. Der unglaubliche Camataru (niem.). sport.orf.at. [dostęp 1 stycznia 2010].
  6. ↑ 6,0 6,1 W sezonie 1989/90 Hugo Sánchez i Christo Stoiczkow zajęli ex aequo pierwsze miejsce.
  7. ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 Golden Boot ("Soulier d'Or") Awards (ang.). rsssf.com. [dostęp 31 grudnia 2009].
  8. ↑ Gruzin Otar Korghalidze z klubu Guria Lanczchuti zdobył 40 goli, jednakże wynik ten jest zwykle pomijany w rankingach
  9. ↑ 9,0 9,1 Life and times of Ally McCoist (ang.). BBC Sport, 21 marca 2001. [dostęp 31 grudnia 2009].
  10. ↑ Gruzin Giorgi Megreladze z klubu Samgurali Ckaltubo zdobył 41 goli, jednakże wynik ten (tak jak trzech innych graczy) jest zwykle pomijany w rankingach
  11. ↑ Phillips nets Golden prize (ang.). BBC Sport, 29 lipca 2000. [dostęp 31 grudnia 2009].
  12. ↑ Larsson wins Golden Shoe (ang.). BBC Sport, 17 czerwca 2001. [dostęp 31 grudnia 2009].
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 Golden Shoe award winners (ang.). European Sports Magazines. [dostęp 31 grudnia 2009].
  14. ↑ Henry set for golden shoe (ang.). BBC Sport, 24 maja 2004. [dostęp 31 grudnia 2009].
  15. ↑ 15,0 15,1 W sezonie 2004/05 Thierry Henry i Diego Forlan zajęli ex aequo pierwsze miejsce
  16. ↑ Totti crowned Europe's top scorer (ang.). UEFA, 18 czerwca 2007. [dostęp 17 maja 2010].
  17. ↑ Ronaldo scoops ESM Golden Shoe (ang.). africansoccertalk.com, 17 czerwca 2008. [dostęp 17 maja 2010].
  18. ↑ Diego Forlan Adds Golden Shoe To Pichichi (ang.). goal.com, 1 czerwca 2009. [dostęp 17 maja 2010].
  19. ↑ "Złoty But" dla Lionela Messiego (pol.). Wirtualna Polska, 17 maja 2010. [dostęp 17 maja 2010].
  20. ↑ Ronaldo odebrał Złoty But (pol.). Wirtualna Polska, 4 listopada 2011. [dostęp 12 maja 2012].
  21. ↑ Golden Shoe Ranking (ang.). eurotopfoot.com, 21 maja 2011. [dostęp 12 maja 2012].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Laureaci Europejskiego Złotego Buta
1968: Eusébio • 1969: Żekow • 1970: Müller • 1971: Skoblar • 1972: Müller • 1973: Eusébio • 1974: Yazalde • 1975: Georgescu • 1976: Kaiafas • 1977: Georgescu • 1978: Krankl • 1979: Kist • 1980: Vandenbergh • 1981: Sławkow • 1982: Kieft • 1983: Gomes • 1984: Rush • 1985: Gomes • 1986: van Basten • 1987: Cămătaru/Polster • 1988: Çolak • 1989: Mateuţ • 1990: Sánchez/Stoiczkow • 1991: Panczew • 1992: McCoist • 1993: McCoist • 1994: Taylor • 1995: Awetisjan • 1996: Endeladze • 1997: Ronaldo • 1998: Machlas • 1999: Jardel • 2000: Phillips • 2001: Larsson • 2002: Jardel • 2003: Makaay • 2004: Henry • 2005: Henry/Forlán • 2006: Toni • 2007: Totti • 2008: C.Ronaldo • 2009: Forlán • 2010: Messi • 2011: C.Ronaldo • 2012: Messi

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne