Evangelion[18][19][20] – dziewiąty album studyjny polskiej deathmetalowej grupy Behemoth. W Europie ukazał się 7 sierpnia 2009 nakładem Nuclear Blast Records, w Stanach Zjednoczonych zaś 11 sierpnia 2009 roku nakładem Metal Blade Records. W Polsce album ukazał się 7 sierpnia 2009 nakładem Mystic Production. Jest to trzeci album grupy, na którym umieszczono utwór polskojęzyczny ("Lucifer")[21].
Wydawnictwo uzyskało szereg pozytywnych recenzji ze strony krytyków muzycznych. W przeciągu dwóch tygodni od dnia premiery w Stanach Zjednoczonych sprzedało się w nakładzie 13 000 egzemplarzy[22]. W listopadzie 2009 roku płyta uzyskała status złotej płyty sprzedając się w nakładzie 15 000 egzemplarzy w Polsce[23][24][25]. Evangelion został również nagrodzony tytułem płyty roku w plebiscytach magazynów muzycznych Gitarzysta i Terrorizer[26][27].
W lutym 2010 roku Evangelion uzyskał nominację do nagrody polskiego przemysłu fonograficznego Fryderyka w kategoriach: wydawnictwo specjalne – najlepsza oprawa graficzna, album roku heavy metal i produkcja muzyczna roku[28]. W kwietniu zespół otrzymał Fryderyka w kategorii album roku heavy metal[29].
[edytuj] Realizacja
Realizacja albumu została rozpoczęta 16 lutego 2009 roku w gdańskim RG Studio. Nagrania partii perkusji odbyły się w Studiu A (RG Studio) we współpracy z inżynierem dźwięku Arkadiuszem "Maltą" Malczewskim oraz pracownikiem Dug-Out Studios, Szwedem Danielem Bergstrandem[30]. Partie gitary rytmicznej zrealizowano także w Studiu A we współpracy z braćmi Sławomirem i Wojciechem Wiesławskim[31]. Partie gitary solowej, basowej i wokali zarejestrowano w Studiu B (RG Studio). Daniel Bergstrand o realizacji perkusji:
|
"Bębny brzmią piekielnie! Omikrofonowaliśmy je i są gotowe do nagrań. Jestem bardzo zadowolony z tego, co dotychczas zrobiliśmy? Zabójczy polski buldożer! Jestem pewien, że wam się spodoba. Perkusja zostanie nagrana tutaj, w studiu Radia Gdańsk w ciągu nadchodzących dwóch tygodni, następnie zacznę miksować ślady i przygotowywać do finalnego miksu, który nastąpi w okolicach maja" [32] |
Wykonawcami partii wokalnych w utworze "Daimonos" byli perkusista grupy Zbigniew "Inferno" Promiński oraz gitarzysta sesyjny – Patryk "Seth" Sztyber. Ponadto w utworze gościnnie zaśpiewali: webmaster oficjalnej strony grupy Behemoth – Maciej "Manticore" Gruszka, moderator oficjalnego profilu myspace – Boris "Hatefrost" Kaluzny oraz realizator, Arkadiusz "Malta" Malczewski. Nagrania śladów instrumentów zakończono 11 maja 2009[33].
12 maja w londyńskim studiu Miloco rozpoczęto miksowanie albumu. Zajął się nim Colin Richardson, który współpracował wcześniej z takimi grupami jak: Machine Head, Slipknot czy Carcass[34][35]. Podczas nagrań grupa zrealizowała reportaż dokumentujący cały proces, dzięki niemu można było na bieżąco oglądać postęp prac nad nagrywaniem partii kolejnych instrumentów[36]. Lider grupy Adam Darski o albumie Evangelion wypowiedział się w następujący sposób:
|
Ten tytuł dojrzewał we mnie od niemal roku. Brzmi potężnie i epicko – perfekcyjnie odzwierciedla istotę nowego albumu. Słowo "Evangelion" pochodzi z Greki i oznacza "szerzyć słowo Boga" lub "nieść dobrą nowinę".... Cóż, doskonale wiecie, że uwielbiamy bawić się znaczeniami i symboliką. Pokażemy Wam naszą własną wersję tego, czym Evangelion jest naprawdę." [37] |
Album został zmasterowany przez amerykańskiego inżyniera dźwięku Teda Jensena, współpracował on wcześniej z takimi wykonawcami jak: Norah Jones, Metallica, Nickelback czy Green Day[21]. Mastering odbył się w Sterling Studio w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych.
[edytuj] Wydanie i promocja

Adam "Nergal" Darski podczas koncertu na Rockstar Energy Mayhem Fest w 2009. Podczas festiwalu grupa wykonała utwór "Ov Fire And The Void".
22 czerwca 2009 roku na profilu myspace grupa udostępniła w formie digital stream utwór pt. "Ov Fire And The Void", który promował najnowszy krążek[38]. 31 lipca album został udostępniony do odsłuchania na profilu myspace[39]. W ramach promocji albumu został zrealizowany teledysk do utworu pt. "Ov Fire And The Void"[40]. Nagrania odbyły się w Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu we współpracy z reżyserem Dariuszem Szermanowiczem i zespołem producenckim Grupa 13[41]. W obrazie wystąpiła m.in. aktorka Aleksandra Hamkało. Na profilu YouTube zespołu ukazał się reportaż przedstawiający realizację teledysku[42]. Premiera teledysku odbyła się 6 sierpnia 2009[43]. Dzień po premierze teledysk usunięto z serwisu YouTube[44]. Ocenzurowana wersja została opublikowana tego samego dnia[44]. Oryginalną wersję teledysku udostępniono na oficjalnej stronie wytwórni muzycznej Metal Blade oraz portalu Onet.pl[44].
Wydawnictwo ukazało się 7 sierpnia 2009 nakładem wytwórni muzycznej Nuclear Blast Records w Europie i 11 sierpnia 2009 roku nakładem Metal Blade Records w Stanach Zjednoczonych[45]. W Polsce album ukazał się 7 sierpnia nakładem Mystic Production[45]. Album został wydany również w wersji digipack z dołączoną płytą DVD zawierająca nagrania zza kulis oraz rozszerzoną szatę graficzną[45]. Jesienią zespół odbył w Polsce trasę koncertową pod nazwą Nowa Evangelia 2009[46]. Wraz z Behemoth wystąpiły grupy Black River, Azarath i Hermh[46]. Trasa rozpoczęła się 24 września 2009 roku w Białymstoku, a zakończyła 4 października w Gdańsku[46]. Grupa wystąpiła w takich miastach jak: Lublin, Rzeszów, Kraków, Katowice, Wrocław, Łódź, Poznań i Toruń[46]. W 2010 roku odbyła się premiera drugiego teledysku promującego płytę, zrealizowanego do utworu "Alas, Lord Is Upon Me". Obraz został nakręcony ponownie we współpracy z wrocławskim domem produkcyjnym Grupą 13[47]. Trzeci i ostatni teledysk promujący wydawnictwo został zrealizowany do utworu "Lucifer". W materiale filmowym zrealizowanym przez Grupę 13 wystąpił m.in. aktor Tomasz Lulek.

Od lewej: Zbigniew Promiński, Tomasz Wróblewski i Adam Darski podczas spoktania z fanami w Empiku 30 września 2009 roku we Wrocławiu
Pozytywne recenzje albumu ukazały się już przed jego oficjalna premierą. Tytuł płyty miesiąca dla Evangelion przyznały takie czasopisma jak: Spark oraz edycja polska, niemiecka i brytyjska miesięcznika Metal Hammer[7][54]. Szerszą recenzję Evangelion przygotował Teraz Rock. Marek Świrkowicz napisał:
|
...muzyczna zawartość Evangelion zaskakuje różnorodnością i bogactwem pomysłów. I nie chodzi tylko o urozmaicające brzmienie całości ornamenty, takie jak wnoszący odrobinę orientalnego posmaku sitar w Shemaforash, przemycone gdzieniegdzie dęciaki czy delikatne klawiszowe inkrustacje w wykonaniu znanego z Vesanii i Vadera Siegmara. W ogóle znacznie mniej tu napuszonej teatralnej fanfarowności, która w znacznej mierze decydowała o brzmieniu The Apostasy[8]. |
Krytycy podkreślili również naturalne brzmienie utworów oraz wysoką jakość produkcji nagrań za sprawą producentów muzycznych Daniela Bergstranda i Colina Richardsona[14][13][11]. Natomiast Zbigniew Zegler – dziennikarz portalu cgm.pl zaznaczył dynamikę i intensywność utworów[14][13][11]. Recenzenci w superlatywach przedstawili również technikę gry perkusisty Zbigniewa Promińskiego[14][13][11]. Gościnny udział wokalisty Macieja Maleńczuka w utworze "Lucifer" został określony jako symboliczny[11].
[edytuj] Oprawa graficzna

Pudełko z płytą
EvangelionAutorem okładki albumu jest Tomasz "GRAAL" Daniłowicz, natomiast jej pomysłodawcą Adam Darski[55]. Grafika przedstawia Nierządnicę Babilonu dosiadającą siedmiogłową bestię symbolizującą zagładę Babilonu[2][56]. Obraz jak i wnętrze książeczki utrzymane jest w kolorze czarno-białym[55]. Na okładce widnieje również żółte logo zespołu[55]. Wewnątrz książeczki znajdują się fotografie Macieja Boryny i Grupy 13 przedstawiające muzyków Adama Darskiego, Tomasza Wróblewskiego i Zbigniewa Promińskiego w kostiumach autorstwa Kasjopei Michorowskiej[55]. Adam Darski o oprawie graficznej:
|
Od dawna jestem zafascynowany historiami mającymi swoje źródła w Biblii, niejednokrotnie wykorzystywaliśmy jej symbolikę w tekstach czy na okładkach płyt. Zawsze jednak były one przefiltrowane przez moje doświadczenie i światopogląd. Uwielbiam żonglować, bawić się symbolami... tak też jest i tym razem. Bohaterka naszej nowej okładki jest archetypem nieposłuszeństwa, indywidualności, samostanowienia i wolnej, nieskrępowanej woli. Są to uniwersalne słowa-klucze, tak charakterystyczne i decydujące, by zrozumieć charakter naszej twórczości... i prawdziwej natury człowieka [55]. |
[edytuj] Muzyka i teksty

Maciej Maleńczuk oraz Adam "Nergal" Darski na planie teledysku do utworu "Lucifer" 20 lipca 2011 roku
Muzykę do wszystkich utworów skomponował Adam Darski, napisał on również większość tekstów[55]. Wyjątek stanowią utwory "Lucifer" – wiersz autorstwa Tadeusza Micińskiego oraz "Transmigrating Beyond Realms ov Amenti" i "Defiling Morality ov Black God", które Darski napisał wraz z Krzysztofem Azarewiczem[55]. Ponadto Azarewicz jest autorem tekstu – "The Seed ov I"[55]. W książeczce albumu widnieją liczne cytaty autorstwa m.in.: Aleistera Crowleya, Marcela Prousta, Jeana Geneta, Johna Balance'a oraz Jean-Paula Sartre'a[55].
W rozpoczynającym album utworze "Daimonos" został wykorzystany fragment 44 Hymnu orfickiego (Hymn do Dionizosa)[55]. Komentarz do utworu widniejący w książeczce albumu: "Tekst skupia się głównie na zgłębianiu aspektów dionizyjskich dychotomii Apollo/Dionizos: chaosu, upojenia alkoholowego, wysławiania/opiewania natury, nadmiaru i gloryfikacji pełni życia[55]." Partie solowe na gitarze elektrycznej kończące utwór wykonali kolejno Sztyber i Darski.
Tytuł utworu "Shemhamforash" jest skrótem od liczącego 216 liter imienia boga, odczytanego przez średniowiecznego kabalistę w Księdze Wyjścia[55][57]. Partie solowe na gitarze elektrycznej wykonali kolejno Darski i Sztyber. Sesyjnie na sitarze zagrał Tomasz "Ragaboy" Osiecki[55].
W ostatnim utworze pt. "Lucifer" gościnnie zaśpiewał wokalista i muzyk rockowy Maciej Maleńczuk[58]. Partie solową na gitarze elektrycznej zagrał Darski[55]. Utwór znacznie odbiega stylistycznie od pozostałych utworów, zawiera wyraźne wpływy gatunku doom metal oraz partie sekcji dętej[5].
[edytuj] Lista utworów
(Opracowano na podstawie materiału źródłowego[59][60][45][61].)
- "Daimonos" (muz. Nergal, sł. Nergal) – 5:16
- "Shemhamforash" (muz. Nergal, sł. Nergal[62]) – 3:56
- "Ov Fire and the Void" (muz. Nergal, sł. Nergal[63]) – 4:28
- "Transmigrating Beyond Realms ov Amenti" (muz. Nergal, sł. Azarewicz) – 3:28
- "He Who Breeds Pestilence" (muz. Nergal, sł. Nergal) – 5:41
- "The Seed ov I" (muz. Nergal, sł. Nergal, Azarewicz) – 4:58
- "Alas, Lord Is Upon Me" (muz. Nergal, sł. Nergal) – 3:16
- "Defiling Morality ov Black God" (muz. Nergal, sł. Azarewicz, Nergal) – 2:50
- "Lucifer" (muz. Nergal do wiersza Tadeusza Micińskiego) – 8:07
- "Total Invasion" (cover Killing Joke – Coleman, Walker, Glover, Gill; bonus track, edycja japońska) – 5:28
- "The Making of Evangelion" – 44:09
- "Evangelion Photo Session" – 6:40
(Opracowano na podstawie materiału źródłowego[55][64].)
Zespół Behemoth w składzie
oraz
Kwintet instrumentów dętych blaszanych Hevelius Brass[66]
- Paweł Hulisz – trąbka
- Piotr Kowalkowski – trąbka
- Michał Szczerba – waltornia
- Bogdan Kwiatek – puzon
- Łukasz Gruba – tuba
Nagrania
- Sławomir Wiesławski – inżynieria dźwięku, produkcja muzyczna (partie gitar)[67]; inżynieria dźwięku, miksowanie, mastering (utwór 10)[68]
- Wojciech Wiesławski – inżynieria dźwięku, produkcja muzyczna (partie gitar)[67]; inżynieria dźwięku, miksowanie, mastering (utwór 10)[68]
- Jan Bryt – inżynieria dźwięku (partie solowe gitar, wokale)[69]
- Daniel Bergstrand – inżynieria dźwięku, produkcja muzyczna (partie perkusji)[70]
- Kuba Mańkowski – inżynieria dźwięku
- Colin Richardson – miksowanie (Musicbox, Miloco Studios, Londyn, maj 2009)[71]
- Scott Atkins – inżynieria dźwięku w ramach miksowania
- Matt Wiggins – asystent inżyniera dźwięku
- Ted Jensen – mastering (Sterling Studio, Nowy Jork, maj 2009)[21]
Pozostali
- Krzysztof Azarewicz – słowa, tłumaczenia
- Sharon E. Wennekers – konsultacje gramatyczne
- Katarzyna Sławska – konsultacje gramatyczne
- Tomasz "GRAAL" Daniłowicz – oprawa graficzna, okładka
- Kasjopea Michorowska – kostiumy (projekt i wykonanie)
- Gellatura – wykonanie maski
- Maciej Boryna – zdjęcia
- Grupa 13 – zdjęcia
- Kuba Mańkowski – scenariusz, realizacja
- Adam Darski – realizacja
- Marcin Brach, Michał Giorew – kamery, realizacja wywiadów
- Katarzyna Sławska – napisy w języku angielskim
- Michał "Xaay" Loranc – projekt menu DVD
[edytuj] Pozycje na listach
- Album
| - Single
| Rok | Tytuł | Pozycja na liście |
|---|
LP3 [83] |
|---|
| 2009 | "Ov Fire and the Void" | 45 |
|
Przypisy
- ↑ Ujawniono okładkę nowej płyty Behemotha (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ 2,0 2,1 BEHEMOTH UJAWNIA OKŁADKĘ „EVANGELION”! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2009-05-18].
- ↑ BEHEMOTH: New Video Footage From The Studio Posted Online – May 21, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 BEHEMOTH's 'Evangelion' To Be Released In India As A Special Limited-Edition 'Black Box' – Sep. 11, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-09-11].
- ↑ 5,0 5,1 Phil Freeman: Evangelion review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ Dan Marsicano: Behemoth – 'Evangelion' (ang.). heavymetal.about.com. [dostęp 2009-08-17].
- ↑ 7,0 7,1 Arkadiusz Lerch. Album Miesiąca: Behemoth – Evangelion. „Metal Hammer”. 8/2009, s. 45. Dariusz Świtała. Metal Mind Sp. z o.o.. ISSN 1231-9759 (pol.).
- ↑ 8,0 8,1 Marek Świrkowicz. Płyta miesiąca: Behemoth – Evangelion. „Teraz Rock”. 8/2009, s. 92. Wiesław Weiss. Orange Media. ISSN 1730-394X (pol.).
- ↑ Marek Świrkowicz. Recenzja albumu Behemoth – Evangelion. „Teraz Rock”. 3/2011, s. 82-83. Wiesław Weiss. Orange Media s.c.. ISSN 1730-394X (pol.).
- ↑ Tyler Munro: Behemoth Evangelion (ang.). www.sputnikmusic.com. [dostęp 2009-08-17].
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Zbigniew Zegler: Kolejny krok ku doskonałości. cgm.pl. [dostęp 2009-08-15].
- ↑ Jackie Smit: Behemoth – Evangelion (ang.). www.chroniclesofchaos.com. [dostęp 2009-08-17].
- ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 Michał Kapuściarz: BEHEMOTH – "Evangelion" (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-08-19].
- ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 Bartosz Donarski: Ewangelia pełnoletniej bestii (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-08-20].
- ↑ Dan Slessor. Nightmarish and epic death metal from Polish overlords.. „Kerrang!”. 8/2009, s. 48-49. Paul Brannigan. Bauer. ISSN 0262-6624. OCLC 32328241 (ang.).
- ↑ Jakub Demiańczuk. Metalowy monolit. „Dziennik Polska-Europa-Świat”, s. 13. Michał Kobosko. INFOR S.A.. ISSN 1895-6742. OCLC 69305922 (pol.).
- ↑ Graham Ellis. Album of the Month. „Terrorizer”. Louise Brown. Dark Arts Ltd.. ISSN 1350-6978 (ang.).
- ↑ Behemoth ujawnia tytuł płyty (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Behemoth wyda "Evangelion" (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ BEHEMOTH: New Album Title Announced – Apr. 15, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-04-17].
- ↑ 21,0 21,1 21,2 21,3 Nadchodzi nowy Behemoth (pol.). www.infomuzyka.pl. [dostęp 2009-06-18].
- ↑ "Evangelion" wciąż w pierwszej setce na liście Billboard! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2009-08-30].
- ↑ 23,0 23,1 ZPAV: złote płyty (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2011-03-16].
- ↑ Złota Płyta dla Behemotha (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-11-06].
- ↑ Zasady przyznawania złotych, platynowych i diamentowych płyt (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2009-11-06].
- ↑ Behemoth dominuje podsumowanie roku 2009 wg czytelników magazynu "Terrorizer"! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2010-01-05].
- ↑ Wyniki plebiscytu – Muzyczne Podsumowanie Roku 2009 (pol.). www.magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2009-12-24].
- ↑ Fryderyki: Nominowani i laureaci 2010 (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2010-02-24].
- ↑ Fryderyki 2010: sukces grupy Hey (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2010-04-19].
- ↑ Behemoth nagrywa nowy album (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Behemoth nagrywa gitary na nowy album (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Zabójczy buldożer Behemoth (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Behemoth kończy nagrywać (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Współpracownik Slipknot zmiksuje Behemoth (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Behemoth kończy nagrania (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-05-11].
- ↑ Behemoth pracuje nad nowym krążkiem (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ BEHEMOTH ujawnia tytuł nowej płyty! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-04-18].
- ↑ BEHEMOTH: New Song Available For Streaming – June 22, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-07-05].
- ↑ BEHEMOTH: Entire New Album Available For Streaming – July 31, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ Behemoth nie może się doczekać gotowego klipu (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-07-16].
- ↑ BEHEMOTH Frontman Interviewed In Atlanta; Video Available – July 30, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ BEHEMOTH: Behind-The-Scenes Footage From 'Ov Fire And The Void' Video Shoot Available – July 15, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ Premiera teledysku "Ov Fire And The Void"! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ 44,0 44,1 44,2 Nowy teledysk Behemotha zdjęty z YouTube – zobacz go w Onet.pl (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-08-13].
- ↑ 45,0 45,1 45,2 45,3 Behemoth ujawnia listę utworów Evangelion oraz zdjęcie z sesji (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-05-27].
- ↑ 46,0 46,1 46,2 46,3 Nowa Ewangelia 2009: bilety na jesienną trasę Behemotha już są (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-27].
- ↑ BEHEMOTH NAKRĘCIŁ NOWY TELEDYSK ! ZDJĘCIA JUŻ W SIECI! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2010-06-18].
- ↑ 48,0 48,1 48,2 48,3 48,4 Evangelion Mystic Production 100 (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
- ↑ 49,0 49,1 49,2 49,3 49,4 Evangelion Mystic Production 101 (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
- ↑ 50,0 50,1 50,2 50,3 50,4 Evangelion Nuclear Blast Records (DE/EU) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
- ↑ 51,0 51,1 51,2 51,3 51,4 Evangelion + DVD Nuclear Blast Records (DE/EU) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
- ↑ 52,0 52,1 52,2 52,3 52,4 Evangelion LP Nuclear Blast Records (DE/EU) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
- ↑ 53,0 53,1 53,2 53,3 53,4 53,5 Evangelion + DVD Metal Blade (US) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
- ↑ "Evangelion" płytą miesiąca w europejskich magazynach! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ 55,00 55,01 55,02 55,03 55,04 55,05 55,06 55,07 55,08 55,09 55,10 55,11 55,12 55,13 55,14 Książeczka z albumu Evangelion, Behemoth, Mystic Production, Skała 2009, Nr katalogowy: MYSTCD 100
- ↑ BEHEMOTH: New Album Artwork, Release Date Revealed – May 18, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ BEHEMOTH: Another New Song Posted Online – July 22, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ Lider Behemoth o Maleńczuku: trudno go nie szanować (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ World Exclusive Listen To New Behemoth Tracks! (ang.). www.metalhammer.co.uk. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Behemoth: szczegóły nowego albumu (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-27].
- ↑ Behemoth (Pol) – Evangelion (ang.). www.metal-archives.com. [dostęp 2009-06-28].
- ↑ Nowy utwór z płyty "Evangelion" – "Shemhamforash" online! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-07-23].
- ↑ BEHEMOTH POSTS FIRST SINGLE OFF EVANGELION! (ang.). www.myspace.com/behemoth. [dostęp 2009-06-23].
- ↑ Łukasz Dunaj. Ewangelia V. 6.66. „Machina”. wrzesień 2009, s. 14. Piotr Metz. PMPG. ISSN 1426-2312. OCLC 68757824 (pol.).
- ↑ Wiesław Królikowski. Uniwersalne treści. „Teraz Rock”. 8/2009, s. 29. Wiesław Weiss. Orange Media. ISSN 1730-394X (pol.).
- ↑ Hevelius Brass: gdański kwintet instrumentów dętych blaszanych (pol.). www.heveliusbrass.pl. [dostęp 2009-08-06].
- ↑ 67,0 67,1 Behemoth: To jakiś obłęd! (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-03-31].
- ↑ 68,0 68,1 Hertz Studio Klienci (pol.). www.hertz.bialystok.pl. [dostęp 2011-04-15].
- ↑ Behemoth Post Third Studio Vlog (Bass/Guitars) (ang.). www.smnnews.com. [dostęp 2009-05-22].
- ↑ Zabójczy buldożer Behemoth (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-03-31].
- ↑ Behemoth: Naprawdę ekstremalny (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-03-31].
- ↑ 72,0 72,1 72,2 BEHEMOTH's 'Evangelion' Lands On BILLBOARD Chart – Aug. 19, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-19].
- ↑ 73,0 73,1 73,2 73,3 73,4 Behemoth – Evangelion (charts history) (ang.). www.billboard.com. [dostęp 2009-08-24].
- ↑ 74,0 74,1 74,2 74,3 74,4 BEHEMOTH'S "EVANGELION" LANDS ON BILLBOARD CHART! (ang.). www.behemoth.pl. [dostęp 2009-08-20].
- ↑ Notowanie OLIS, sprzedaż płyt w okresie 10/08 – 16/08/2009 (pol.). musicpress.pl. [dostęp 2009-08-20].
- ↑ Oficjalna Lista Sprzedaży Związku Producentów Audio Video (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-08-17].
- ↑ FINNISH CHARTS Album Top 40 (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2009-08-13].
- ↑ BEHEMOTH's 'Evangelion' Lands In Finnish Top 20 – Aug. 12, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-15].
- ↑ BEHEMOTH szturmuje listy sprzedaży! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2009-08-13].
- ↑ Alben Top 100. hitparade.ch. [dostęp 2009-08-19].
- ↑ Alben Top 75 (niem.). austriancharts.at. [dostęp 2009-08-19].
- ↑ Top 200 Albums (fr.). lescharts.com. [dostęp 2009-09-07].
- ↑ Archiwum Listy Przebojów Trójki (pol.). www.lp3.pl. [dostęp 2009-12-25].
[edytuj] Bibliografia
- Książeczka z albumu Evangelion, Behemoth, Mystic Production, Skała 2009, Nr katalogowy: MYSTCD 100
- Arkadiusz Lerch. Album Miesiąca: Behemoth – Evangelion. „Metal Hammer”. 8/2009, s. 45. Dariusz Świtała. Metal Mind Sp. z o.o.. ISSN 1231-9759 (pol.).
- Marek Świrkowicz. Płyta miesiąca: Behemoth – Evangelion. „Teraz Rock”. 8/2009, s. 92. Wiesław Weiss. Orange Media. ISSN 1730-394X (pol.).
[edytuj] Linki zewnętrzne
Reportaż wideo z sesji nagraniowej albumu na oficjalnym profilu YouTube grupy
Reportaż wideo z sesji zdjęciowej do teledysku "Ov Fire and the Void" na oficjalnym profilu YouTube grupy
Pozostałe linki