Fale bardzo długie (fale myriametrowe), (ang. VLF – Very low frequency) – zakres fal radiowych o częstotliwości: 3–30 kHz (długości 10–100 km).
Spis treści |
Fale bardzo długie w wyniku bardzo małego tłumienia i dużej dyfrakcji rozchodzą się na duże odległości za pomocą fali powierzchniowej. Ulegają również odbiciu od najniższych warstw jonosfery o bardzo niskiej gęstości elektronowej i praktycznie nie wnikają dalej. W ciągu dnia odbijają się od dolnej części warstwy D, a nocą, gdy warstwa D zanika, od warstwy E. W odległości 1000-2000 km do nadajnika natężenie pola fali jonosferycznej przewyższa natężenie pola fali powierzchniowej. Zasięg fal bardzo długich jest duży i wynosi, zarówno w dzień i w nocy, kilka tysięcy kilometrów[1].
Ponieważ fale VLF mogą przenikać przez wodę morską, są wykorzystywane do komunikacji z okrętami podwodnymi zanurzonymi na niewielkich głębokościach. Dla przykładu w Oceanie Atlantyckim, gdzie zasolenie wynosi 3,2%, fale VLF mogą przenikać na głębokość 10-20 metrów; przy mniejszym zasoleniu, np. w Morzu Śródziemnym, czy Bałtyckim ten sam sygnał może przeniknąć na głębokość ponad 40 metrów[2]. Fale VLF stosowane są również w elektromagnetycznych badaniach geofizycznych, jak również w systemach nawigacyjnych dalekiego zasięgu, np. RSDN-20.
| Znak identyfikacyjny | Częstotliwość | Lokalizacja nadajnika | Uwagi |
|---|---|---|---|
| – | 11,905 kHz | Rosja (różne lokalizacje) | system nawigacji RSDN-20 ("Alpha") |
| – | 12,649 kHz | Rosja (różne lokalizacje) | system nawigacji RSDN-20 ("Alpha") |
| – | 14,881 kHz | Rosja (różne lokalizacje) | system nawigacji RSDN-20 ("Alpha") |
| JXN | 16,4 kHz | Helgeland (Norwegia) | Norweska Marynarka Wojenna |
| SAQ | 17,2 kHz | Grimeton (Szwecja) | uruchamiany przy specjalnych okazjach (Alexanderson Day) |
| RDL | 18,1 kHz | Rosja (różne lokalizacje) | Rosyjska Marynarka Wojenna |
| HWU | 18,3 kHz | Le Blanc (Francja) | Francuska Marynarka Wojenna |
| NWC | 19,8 kHz | Exmouth (Australia) | komunikacja podwodna, 1 MW[5] |
| ICV | 20,27 kHz | Tavolara (Włochy) | Włoska Marynarka Wojenna |
| HWU | 20,9 kHz | Le Blanc (Francja) | Francuska Marynarka Wojenna |
| RDL | 21,1 kHz | Rosja (różne lokalizacje) | Rosyjska Marynarka Wojenna |
| NPM | 21,4 kHz | Lualualei (Hawaje) | Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych |
| HWU | 21,75 kHz | Le Blanc (Francja) | Francuska Marynarka Wojenna |
| GQD | 22,1 kHz | Anthorn (Wielka Brytania) | Marynarka Wojenna Wielkiej Brytanii |
| HWU | 22,6 kHz | Rosnay (Francja) | Francuska Marynarka Wojenna |
| DHO38 | 23,4 kHz | koło Rhauderfehn (Niemcy) | komunikacja podwodna (NATO) |
| NAA | 24 kHz | Cutler, Maine, (USA) | komunikacja podwodna, 2 MW[6], Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych |
| TBB | 26,7 kHz | Bafa (Turcja) | Turecka Marynarka Wojenna |
| ||||||||||||||
