Historia i autorzy

Podziel się:

Frankfurt nad Odrą

Frankfurt nad Odrą
Frankfurt (Oder)

Herb Frankfurtu nad Odrą

Grafika Sebastiana Münstera przedstawiająca Frankfurt nad Odrą, 1548

Państwo

Niemcy

Kraj związkowy

Założono

1253

Martin Wilke (bezpartyjny)

Powierzchnia

147,61 km²

Wysokość

19-135 m n.p.m.

Ludność (31 grudnia 2010)
• liczba ludności
• gęstość
• aglomeracja

60 330^[1]
409 os./km²
transgraniczna ok. 85 tys.^[2]

Nr kierunkowy

0335

Kod pocztowy

15201-15236

Tablice rejestracyjne

Położenie na mapie Brandenburgii

Frankfurt nad Odrą
Frankfurt (Oder)

Położenie na mapie Niemiec

Frankfurt nad Odrą
Frankfurt (Oder)

52°21′N 14°33′E / 52.35, 14.55Na mapach: 52°21′N 14°33′E / 52.35, 14.55

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa miasta

Frankfurt nad Odrą (niem. Frankfurt (Oder), dolnołuż. Frankobrod nad Odra, pol. hist. Słubice^[3]) – miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia. Leży na wysokości od 19 do 135 m n.p.m.. Frankfurt nad Odrą został w dużym stopniu zniszczony w czasie walk w 1945 r. – w dobrym stanie zachowała się jedynie zabudowa dzielnic południowych, a spośród zabytków najstarszej części miasta odbudowano tylko nieliczne. Wraz z polskimi Słubicami tworzy aglomeracje transgraniczną liczącą ok. 85 tys. mieszkańców.

[edytuj] Historia

Kalendarium:

1253 – uzyskanie praw miejskich przez Frankfurt, w tym dzisiejszych Słubic;
XIV-XV w. – przynależność miasta do Hanzy;
1506 – powstanie Alma Mater Viadrina, działającego do 1811; tu studiowali m.in. Ulrich von Hutten, Carl Philipp Emanuel Bach, Alexander von Humboldt, Wilhelm von Humboldt, Michael Praetorius, Caspar Stein oraz Heinrich von Kleist
1662 – pierwsze wzmianki o Frankfurcie – stolicy i centrum handlu
1777 – we Frankfurcie na świat przyszedł pisarz Heinrich von Kleist
1811 – przeniesienie uniwersytetu z Frankfurtu do Wrocławia
1815 – miasto staje się siedzibą rządu nowo utworzonego okręgu administracyjnego Nowa Marchia oraz Naczelnego Sądu Krajowego (Oberlandesgericht)
1842 – początki uprzemysłowienia – linia kolejowa Berlin-Frankfurt (Oder), przemysł metalowy, oddanie do eksploatacji gazowni
1923 – nowe ukierunkowanie po I wojnie światowej; Dyrekcja Kolejowa Wschód (Reichsbahndirektion Osten) przenosi się do Frankfurtu; nowy teren przemysłowy na wschodzie miasta
1933 – przejęcie władzy przez narodowych socjalistów; budowa nowych koszar oraz przemieszczenie wojsk do Frankfurtu
1945 – zniszczenia wojenne; śródmieście zostaje całkowicie zrujnowane; po podpisaniu układu poczdamskiego Frankfurt staje się miastem granicznym; dotychczasowa dzielnica Dammvorstadt przeobraża się w sąsiedzkie miasto polskie – Słubice
1946-1950 – Frankfurt jest (do roku 1950) centralnym punktem migracji przegnanej oraz powracającej ludności
1952-1990 – Frankfurt staje się miastem okręgowym okręgu Frankfurt nad Odrą
1989 – początek przemian ustrojowych w mieście
1990 – po zjednoczeniu Niemiec Frankfurt staje się "nadcentrum"
1991 – otwarcie Europejskiego Uniwersytetu Viadrina
1998 – otwarcie Collegium Polonicum w Słubicach

[edytuj] Demografia

Osobny artykuł: Frankfurt nad Odrą (ludność).

Liczba ludności: przed zjednoczeniem Niemiec ludność miasta wynosiła 87 123 (1987 r.), w roku 2007 miasto zamieszkiwało 61 969 osób, w 2008 roku 61 286, natomiast w 2010 r. 60 330^[1]. W roku akademickim dodatkowo około 3000 studentów.

[edytuj] Dzielnice miasta

I	Stadtmitte
II	Beresinchen
III	Nord
IV	West
V	Süd

Język niemiecki

Język polski

Stadtmitte

dosł. Śródmieście

Gubener Vorstadt

dosł. Przedmieście Gubińskie

Obere Stadt

dosł. Górne Miasto

Altberesinchen

dosł. Barszynka

Neuberesinchen

dosł. Nowa Barszynka

Güldendorf

pol. hist. Cieszonowo^[3]

Lossow

pol. hist. Łosowo^[3]

Lebuser Vorstadt

dosł. Przedmieście Lubuskie

Hansaviertel

dosł. Dzielnica Hansy

Klingetal

dosł. Dolina Glainowska

Kliestow

dosł. Clieszowo

Booßen

pol. hist. Bożeń^[3]

Nuhnenvorstadt

dosł. Przedmieście Nutnicowskie

Rosengarten

dosł. Ogród Różany

Pagram

dosł. Podegrzym

Lichtenberg

pol. hist. Orlica^[3]

Süd

dosł. Południe

Markendorf

pol. hist. Słubia^[3]

Markendorf-Siedlung

dosł. osiedla Słubiańskie

Hohenwalde

dosł. Wysoki Las

Sąsiadujące z Frankfurtem nad Odrą polskie miasto Słubice do 1945 było częścią Frankfurtu i nazywało się Dammvorstadt.

Szturm Szwedów na Bramę Lubuską, oblężenie w 1631

Grafika przedstawiająca miasto, 1830

Kościół Mariacki, 1860

Kościół św. Mikołaja i Hala Koncertowa, 1860

Budynek poczty głównej

Kościół Św. Gertrudy

Pomnik Heinricha von Kleista

Oderturm

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Kościoły

Głównymi kościołami w mieście są:

Kościól Mariacki (St. Marien Kirche)
Kościół Nowoapostolski (Neoapostolische Kirche)
Kościół Pokoju (Friedenskirche)
Kościół św. Gertrudy (St. Gertrauden-Kirche)
Kościół św. Jerzego (St. Georg Kirche)
Kościół Świętego Krzyża (Heilig-Kreuz-Kirche)

[edytuj] Pomniki

W mieście znajduje się wiele pomników m.in.:

[edytuj] Kultura

We Frankfurcie nad Odrą znajduje się założony 15 lipca 1991 Uniwersytet Viadrina, który od 1998 jest obok UAM w Poznaniu drugą uczelnią macierzystą dla Collegium Polonicum w Słubicach.

[edytuj] Współpraca

Miejscowości partnerskie:

[edytuj] Transport i komunikacja

[edytuj] Stacje i przystanki kolejowe

[edytuj] Linie kolejowe

RE 1: Eisenhüttenstadt – Frankfurt nad Odrą – Berlin – Poczdam – Brandenburg an der Havel/Magdeburg
RE 11: Chociebuż – Frankfurt nad Odrą
OE 36: Frankfurt nad Odrą – Beeskow – Wendisch Rietz – Königs Wusterhausen – Berlin Schöneweide
OE 60: Frankfurt nad Odrą – Werbig – Wriezen – Bad Freienwalde (Oder) – Eberswalde – Berlin-Lichtenberg
3 Warszawa Zachodnia – Poznań Główny – Kunowice – Frankfurt (Oder)
Kolej Dolnośląsko-Marchijska – Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn (NME) (hist.)

[edytuj] Przejścia graniczne

Kolejowe przejście graniczne Rzepin-Frankfurt (Oder)
Przejście graniczne Słubice-Frankfurt nad Odrą
Przejście graniczne Świecko-Frankfurt nad Odrą: na przejściu tym łączą się polska droga krajowa nr 2 i niemiecka autostrada A12 należące do trasy europejskiej E30.

[edytuj] Wojsko

[edytuj] Osoby

[edytuj] urodzeni we Frankfurcie nad Odrą

Heinrich von Kleist – niemiecki pisarz, poeta i dramaturg
Martin Patzelt – wieloletni nadburmistrz miasta

[edytuj] związani z miastem

Carl Philipp Emanuel Bach – niemiecki kompozytor
Alojzy Prosper Biernacki – minister skarbu Rządu Narodowego w 1831
Karl Georg von Hoym – minister Śląska i Prus Południowych
Alexander von Humboldt – niemiecki przyrodnik i podróżnik
Wilhelm von Humboldt – niemiecki filozof i językoznawca
Ulrich von Hutten – niemiecki rycerz, pisarz i humanista
Paul Lütkemann – niemiecki kompozytor epoki wczesnego baroku
Teodor Konstanty Orzechowski – działacz kalwiński, prawnik i urzędnik
Michael Praetorius – niemiecki kompozytor przełomu renesansu i baroku
Atanazy Raczyński – ziemianin wielkopolski, dyplomata pruski
Gesine Schwan – rektor Viadriny 1999-2008
Johann Tetzel – niemiecki duchowny, inkwizytor generalny Polski
Hans Weiler – rektor Viadriny 1993-1999

[edytuj] Galeria

Liczba mieszkańców miasta od 1618 r.
Główne linie tramwajowe we Frankfurcie
Dworzec kolejowy
Frankfurt nad Odrą z lotu ptaka
Główny gmach Europejskiego Uniwersytetu Viadrina
Lennépark zimą
Most graniczny na Odrze
Muzeum Heinricha von Kleista
Pomnik ku czci poległych żołnierzy radzieckich
Ratusz
Słup graniczny nieopodal Odry
Szkoła sportowa

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 http://www.statistik-berlin-brandenburg.de//Publikationen/OTab/2011/OT_A01-04-00_124_201012_BB.pdf
↑ slubice.pl: Słubicko-Frankfurcki Plan Działania 2010-2020 (pol.). [dostęp 24 czerwca 2011].
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 ^3,4 ^3,5 Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1]

[edytuj] Bibliografia

Monika Kilian/ Ulrich Knefelkamp (wyd.): Frankfurt Oder Słubice. Sieben Spaziergänge durch die Stadtgeschichte. Berlin: scrîpvaz-Verlag 2003.
Ulrich Knefelkamp/ Siegfried Griesa (wyd.): Frankfurt an der Oder 1253-2003, Berlin 2003, ISBN 3-89700-367-8.
Sibylle Gramlich/ Anrdreas Bernhard/ Andreas Cante/ Irmelin Küttner: Stadt Frankfurt (Oder) (Denkmaltopographie der Bundesrepupblik Deutschland, Denkmale in Brandenburg, tom 3), Worms am Rhein 2002, ISBN 3-88462-190-4.
Hans Nauschütz: Frankfurt wie es war und ist: Wanderungen durch Frankfurt (Oder), Die Furt 2003, ISBN 3-933416-01-9.
Wolfgang Stribrny/ Fritz Zäpke: Frankfurt/Oder. Porträt einer Brückenstadt, Westkreuz-Verlag Berlin/Bonn, 1991, ISBN 3-922131-75-1.
Fritz Timme: Die Entstehung von Frankfurt an der Oder, 1954, in Zeitschrift für Ostforschung, 3. Jahrgang 1954, S. 497-517.
Stadtplan „Frankfurt an der Oder 1909“. Reprint des großformatigen mehrfarbigen historischen Stadtplanes. Guben 2005, ISBN 3-935881-24-X.

[edytuj] Linki zewnętrzne

e Jeziora Frankfurtu nad Odrą

Fauler See • Großer Dorfsee • Großer Kliestower See • Güldendorfer See • Helenesee • Katjasee • Kleiner Kliestower See • Kunersdorfer See • Küstersee • Schafhölle

e Wzgórza Frankfurtu nad Odrą

Dachsberge • Eierberg • Fichtenberg • Geldberg • Großer Butterberg • Großer Kapberg • Karnickelberge • Kiesberge • Kleiner Butterberg • Kleiner Kapberg • Krähenberg • Küstriner Berg • Lossower Berge • Meilerberg • Oderberge • Priesterberg • Rehberge • Schäferberg • Schwarzer Berg • Tafelberge • Waisenberg • Weinberg

e Zieleń we Frankfurcie nad Odrą

Parki i ogrody	Anger • Gertraudenpark • Kleistpark • Lennépark • Ogród botaniczny • Wildpark • Ziegenwerder

Lasy i rezerwaty	Biegener Hellen • Brieskower Freiheide • Ehemaliges Grubengelände Finkenheerd • Eichwald und Buschmühle • Frankfurter Stadtwald (Booßener Gehege) • Güldendorfer Mühlental • Halbemeilenwerder • Lossower Freiheide • Markendorfer Wald • Märkischer Naturgarten • Mittlere Oder • Oderwiesen nördlich Frankfurt (Oder)

e Nadburmistrzowie Frankfurtu nad Odrą

Friedrich Gottlieb Krüger • Karl Heinrich Endell • Johann Gottlieb Lehmann • Julius Eduard Ludwig Gensichen • Theodor Spilling • Alfred Piper • Friedrich Dagobert Deetz • Hermann Friedrich Wilhelm von Kemnitz • Paul Adolph • Georg Richter • Paul Trautmann • Hugo Kinne • Martin Albrecht • Gero Friedrich • Viktor von Podbielski • Ernst Ruge • Oskar Wegener • Willy Jentsch • Erwin Hinze • Else Noack • Lucie Hein • Wolfgang Klaus • Fritz Krause • Bernhard Wündisch • Wolfgang Denda • Wolfgang Pohl • Martin Patzelt • Martin Wilke

e Dzielnice Frankfurtu nad Odrą

Dzielnice	1 Stadtmitte • 2 Gubener Vorstadt • 3 Obere Stadt • 4 Altberesinchen • 5 Neuberesinchen • 6 Güldendorf • 7 Lossow • 8 Lebuser Vorstadt • 9 Hansaviertel • 10 Klingetal • 11 Kliestow • 12 Booßen • 13 Nuhnenvorstadt • 14 Rosengarten i Pagram • 15 Lichtenberg • 16 Süd • 17 Markendorf • 18 Markendorf-Siedlung • 19 Hohenwalde • Historyczna: Dammvorstadt (obecne Słubice)

Części miasta	I - Stadtmitte, II - Beresinchen, III - Nord, IV - West, V - Süd

e Brandenburgia (Brandenburg)

Siedziba kraju związkowego: Poczdam (Potsdam)

Miasta na prawach powiatu	Brandenburg an der Havel • Chociebuż (Cottbus, Chóśebuz) • Frankfurt nad Odrą (Frankfurt (Oder)) • Poczdam (Potsdam)

Powiaty	Barnim • Dahme-Spreewald (Damna-Błota) • Elbe-Elster • Havelland • Märkisch-Oderland • Oberhavel • Oberspreewald-Lausitz (Gorne Błota-Łužyca) • Oder-Spree • Ostprignitz-Ruppin • Potsdam-Mittelmark • Prignitz • Spree-Neiße (Sprjewja-Nysa) • Teltow-Fläming • Uckermark

Podział administracyjny Prowincji Brandenburgia

Rejencja frankfurcka

Powiaty miejskie	Chociebuż (od 1886) • Forst (Lausitz) (od 1897) • Frankfurt nad Odrą (od 1826) • Guben (od 1884) • Landsberg (Warthe) (od 1892)

Powiaty ziemskie	Arnswalde (do 1938) • Calau • Cottbus • Crossen (Oder) • Friedeberg Nm. (do 1938) • Guben • Königsberg (Neumark) • Landsberg (Warthe) • Lebus • Luckau • Lübben (Spreewald) • Meseritz (od 1938) • Oststernberg (od 1873) • Schwerin (Warthe) (od 1938) • Soldin • Sorau (Lausitz) • Spremberg (Lausitz) • Sternberg (do 1873) • Weststernberg (od 1873) • Züllichau-Schwiebus

Rejencja poczdamska

Powiaty miejskie	Berlin (1822–1875) • Brandenburg an der Havel (od 1881) • Charlottenburg (1877-1920) • Eberswalde (od 1911) • Lichtenberg (1908-1920) • Neukölln (1899-1920) • Poczdam • Rathenow (od 1925) • Schöneberg (1899-1920) • Spandau (1886-1920) • Wilmersdorf (1907-1920) • Wittenberge (od 1922)

Powiaty ziemskie	Angermünde • Beeskow-Storkow (od 1836) • Jüterbog-Luckenwalde • Niederbarnim • Oberbarnim • Osthavelland • Ostprignitz • Prenzlau • Ruppin • Teltow (od 1836) • Teltow-Storkow (do 1835) • Templin • Westhavelland • Westprignitz • Zauch-Belzig

Frankfurt nad Odrą

Spis treści

[edytuj] Historia

[edytuj] Demografia

[edytuj] Dzielnice miasta

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Kościoły

[edytuj] Pomniki

[edytuj] Kultura

[edytuj] Współpraca

[edytuj] Transport i komunikacja

[edytuj] Stacje i przystanki kolejowe

[edytuj] Linie kolejowe

[edytuj] Przejścia graniczne

[edytuj] Wojsko

[edytuj] Osoby

[edytuj] urodzeni we Frankfurcie nad Odrą

[edytuj] związani z miastem

[edytuj] Galeria

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz więcej w serwisach WP

DoCelu

Turystyka