| Front Polski/Front Nadmorski | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska Ludowa |
| Sformowanie | 1958 |
| Rozformowanie | 1990 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. broni Zygmunt Duszyński |
| Ostatni | gen. dyw. Edmund Bołociuch |
| Działania zbrojne | |
| wojna UW-NATO (potencjalna) | |
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | Naczelne Dowództwo Armii Radzieckiej (1955) Zjednoczone Dowództwo Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego (1955-1984) Wojska Kierunku Zachodniego (1984-1990) |
| Skład | {{{sklad}}} |
Front Polski (lub Nadmorski) – związek operacyjno-strategiczny Wojska Polskiego w latach zimnej wojny.
Spis treści |
Po raz pierwszy idea Frontu Polskiego pojawiła się w czasie ćwiczeń majowych 1950 roku, kiedy to obok frontów radzieckich wystąpił Front Nadmorski pod dowództwem gen. Popławskiego, składający się z 1, 2 i 3 Armii WP. Zadaniem Frontu Nadmorskiego podczas tych ćwiczeń była obrona wybrzeża M. Bałtyckiego, a następnie zajęcie częścią sił Danii z Bornholmem "zamykając" Bałtyk.
Powołanie Frontu Polskiego ustalono w Protokole uzgodnień pomiędzy rządami PRL i ZSRR podpisanym w Moskwie w dniach 4-7.01.1955 r. tj. przed zawarciem Układu Warszawskiego (ustalenia te obowiązywały także po ratyfikowaniu tego układu).
Utworzenie Frontu znalazło odbicie w planie mobilizacyjnym PM-58, który przyjęto w 1958 r. Przewidywał on sformowanie: dowództwa Frontu, dwóch armii ogólnowojskowych I rzutu (każda w składzie: dwóch dywizji zmechanizowanych, dwóch dywizji pancernych, dywizji piechoty, dywizji artylerii przeciwlotniczej i dwóch brygad artylerii), jednej armii ogólnowojskowej II rzutu (w składzie dwóch dywizji zmechanizowanych i dwóch dywizji piechoty), armii lotniczej (w składzie dywizji lotnictwa myśliwskiego, dwóch dywizji lotnictwa myśliwsko-szturmowego i dywizji lotnictwa bombowego) oraz jednostek frontowych w postaci: dywizji powietrznodesantowej, dywizji artylerii przeciwlotniczej, czterech brygad artylerii i oddziałów wsparcia.
Podczas ćwiczeń Burza w 1961 obszar odpowiedzialności Frontu Nadmorskiego, oprócz Danii, objął także północne tereny RFN i Benelux. Zaś zadania dla poszczególnych armii wyglądały następująco:
Front w tych działaniach miały wesprzeć silne uderzenia atomowe, zaś całe natarcie miało potrwać do ok. 15 dni.
Pierwszy Plan operacji zaczepnej Frontu Polskiego przyjęto dopiero w 1965 r. Podobnie jak podczas ćwiczeń Burza przewidywał on działania Frontu Polskiego na nadmorskim kierunku operacyjnym w II rzucie strategicznym Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego. Podstawowym zadaniem Frontu Polskiego była osłona prawego skrzydła głównego zgrupowania uderzeniowego UW złożonego z frontów AR (1. i 2.) działających na zachodnim kierunku strategicznym oraz obrona wybrzeża morskiego Bałtyku a potem M. Północnego przed ewentualnymi desantami sił NATO. Wejście Frontu Polskiego do działań wojennych Układu Warszawskiego na nadmorskim kierunku operacyjnym miały zabezpieczać korpusy zmechanizowane armii NRD.
Wybranie nadmorskiego kierunku operacyjnego dla Frontu Polskiego wynikało z dwóch zasadniczych powodów:
1. Położenia geopolitycznego Polski i związanego z nim szerokiego dostępu do morza, co powodowało potrzebę organizacji obrony wybrzeża w czasie wojny. Od strony zachodniej istniała "strefa buforowa" w postaci Niemieckiej Republiki Demokratycznej i znajdującej się na jej terytorium Zachodniej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej, co zabezpieczało Polskę przed bezpośrednim atakiem.
2. Niewielkich możliwości operacyjnych Frontu Polskiego, ze względu na jego niedostateczny skład bojowy, znacznie odbiegający od wymagań wynikających z rekomendacji Układu Warszawskiego. Front Polski był znacznie słabszy od Frontów Armii Radzieckiej a nawet od Frontu Czechosłowackiego, co miało wpływ na dobranie odpowiedniego kierunku działań (kierunek nadmorski uważany był za jeden z najsłabiej bronionych przez wojska NATO).
We wrześniu 1984 r. utworzono Naczelne Dowództwo Wojsk Kierunku Zachodniego ze sztabem w Legnicy (kwaterę Północnej Grupy Wojsk przeniesiono do Świdnicy), któremu podlegały:
Front Polski
1 Front Zachodni 2 Front Zachodni
Front CzechosłowackiUtworzenie Frontu Polskiego w czasie wojny mogło napotkać na znaczne przeszkody. Poważnym problemem było jego przegrupowanie i koncentracja. Przez Polskę biegły główne trasy przerzutu wojsk radzieckich na zachód (planowano przejście 3-4 frontów), co znacznie utrudniało transport polskich jednostek, tym bardziej że formacje sowieckie miały priorytet. Oprócz tego istniał problem trwałości szczebla frontowego oraz niechęci części oficerów radzieckich do narodowego charakteru Frontu Polskiego, w wyniku czego istniały także koncepcje rozdzielenia armii polskich pomiędzy poszczególne fronty radzieckie tak, że o ile 1 Armia Ogólnowojskowa zachowywała pierwotny kierunek ataku, to 2 Armia Ogólnowojskowa miała wejść w skład wojsk atakujących główne zgrupowanie wojsk NATO, czyli broniącą Bawarii Centralną Grupę Armii (CENTAG).
Na przełomie lat 80. i 90. sytuacja w bloku wschodnim uległa diametralnej zmianie – upadł komunizm, państwa satelickie uniezależniły się od ZSRR, które rozpadło się ostatecznie w 1991, w którym to roku rozwiązano też Układ Warszawski. W wyniku tych wydarzeń zakończyła się zimna wojna, tym samym koncepcja Frontu Polskiego, jak i całego ataku na NATO straciła rację bytu i odstąpiono od niej.
W latach 1959-1986 w WP, w czasie pokoju, istniało stanowisko głównego inspektora szkolenia bojowego. Generał wyznaczony na to stanowisko był równocześnie mianowany wiceministrem Obrony Narodowej, a w czasie "W" obejmował stanowisko dowódcy Frontu. W 1986 r. funkcję głównego inspektora szkolenia bojowego przejął szef Głównego Zarządu Szkolenia Bojowego.
| |||||||||||||||||||||||||||||
